Адваротны бок Месяца паднёс навукоўцам сюрпрыз

• 25.07.2026, 18:36

Зроблена адкрыццё, якое змяняе гісторыю Сонечнай сістэмы.

Абломкі горных парод з адваротнага боку Месяца пацвярджаюць новыя тэорыі пра перыяд станаўлення Сонечнай сістэмы. Як піша Science News, планетолагі доўгі час лічылі, што ўдары метэарытаў па Месяцы рэзка пачасціліся каля 3,9 мільярда гадоў таму. Гэта быў перыяд, які называюць позняй цяжкай бамбардзіроўкай.

Аднак узоры, дастаўленыя на Зямлю кітайскім касмічным апаратам «Чан’э-6» у 2024 годзе, не пацвярджаюць гэтую ідэю. Як пішуць навукоўцы ў артыкуле, апублікаваным 23 ліпеня ў часопісе Science Advances, бамбардзіроўка адваротнага боку Месяца не характарызавалася катастрафічным усплёскам. Цяпер навукоўцы выказалі здагадку, што Месяц перажыў больш працяглы перыяд радзейшых сутыкненняў.

Каманда даследчыкаў прыйшла да такой высновы пасля таго, як вымерала адносную колькасць двух ізатопаў аргону ў пародах на той момант, калі яны апошні раз расплаўляліся і зацвярдзявалі. Гэта з’яўляецца ўскосным паказчыкам часу ўтварэння кратэра.

Ідэя інтэнсіўнай бамбардзіроўкі паўплывала на тэорыі эвалюцыі Сонечнай сістэмы і паходжання жыцця на Зямлі. Але апошнім часам планетолагі пачалі задавацца пытаннем, ці быў гэта адзіны, кароткатэрміновы катаклізм 3,9 мільярда гадоў таму, ці серыя больш дробных усплёскаў.

Раней навукоўцам былі даступныя толькі ўзоры, узятыя на блізкім баку Месяца. Ён пакрыты велізарнымі скупчэннямі застылай лавы, якія называюцца марамі. Папярэднія даследаванні меркавалі, што ўдар, які стварыў адно з гэтых скупчэнняў, Мора Імбрыюм, разнёс абломкі настолькі далёка па паверхні Месяца, што многія з наяўных узораў паходзяць ад гэтай адной падзеі.

А ўзоры з адваротнага боку Месяца маюць узрост ад 4,33 да 1,13 мільярда гадоў. І яны не дэманструюць прыкметаў усплёску каля 3,9 мільярда гадоў таму. Гэта сведчыць пра працяглы перыяд рэгулярных сутыкненняў, а не пра адзін кароткі катаклізм.