Навукоўцы развеялі міф пра прыроду добрай памяці ў пажылых
- 28.07.2026, 12:05
Супэрэйджэры генетычна не адрозніваюцца ад звычайных пажылых.
Вялікае генетычнае даследаванне Чыкагскага ўніверсітэта і Інстытута трансляцыйнай геномікі абвергла простую гіпотэзу пра прыроду супэрэйджэраў — людзей старэй за 80 гадоў, чыя памяць не саступае памяці пяцідзесяцігадовых. Справа не ў тым, што ім «пашанцавала» з генамі хваробы Альцгеймера. Праца апублікаваная ў часопісе Alzheimer's Research & Therapy (ART).
Канцэпцыю «супэрэйджэраў» увяла Эмілі Рагальская з Даследчага цэнтра здаровага старэння і хваробы Альцгеймера Чыкагскага ўніверсітэта яшчэ ў 2008 годзе. З таго часу навукоўцы імкнуцца зразумець, што абараняе гэтых людзей ад кагнітыўнага згасання. Галоўная правяраная гіпотэза была такая: супэрэйджэры проста маюць менш генетычных варыянтаў рызыкі хваробы Альцгеймера.
У даследаванне ўключылі 142 супэрэйджэра і 89 кагнітыўна сярэднестатыстычных пажылых людзей з пяці клінічных цэнтраў ЗША і Канады. З узораў крыві была выдзелена ДНК; каманда прааналізавала ген APOE — наймацнейшы з вядомых генетычных фактараў рызыкі хваробы Альцгеймера — і тры полігенныя індэксы рызыкі, што аб'ядноўваюць тысячы генетычных варыянтаў.
Вынік аказаўся адназначным: ні па APOE, ні па полігенных індэксах супэрэйджэры статыстычна не адрозніваліся ад сярэднестатыстычных аднагодкаў. Рэдкія генетычныя варыянты, раней звязаныя з устойлівасцю да хваробы Альцгеймера, сярод супэрэйджэраў таксама сустракаліся не часцей.
«Вынікі пацвярджаюць, што захаванне кагнітыўнага здароўя ўключае нешта большае, чым проста змяншэнне генетычнай рызыкі хваробы Альцгеймера. Адсутнасць фактараў рызыкі не азначае наяўнасці ахоўных фактараў», — падкрэсліў сааўтар Ігнасіа Пірас.
Будучыя даследаванні будуць спалучаць нейравізуалізацыю, біямаркеры крыві, геноміку, імуннае прафіляванне, маніторынг сну і актыўнасці, сацыяльныя і асяроддзевыя вымярэнні. Паводле слоў Рагальскай, зніжэнне памяці з узростам не з'яўляецца непазбежным: існуюць людзі, якія захоўваюць выключныя кагнітыўныя здольнасці да 90 гадоў і старэй.