Выбіць галоўны казыр Пуціна
- 3.07.2026, 20:01
Чаго чакаць ад саміту НАТА ў Анкары.
Турэцкая Анкара рыхтуецца прымаць саміт Паўночнаатлантычнага альянсу — падзею, якая павінна накіраваць шмат сігналаў найперш Расіі, што верыць, нібы час на яе баку. Падрабязней распавядае «Тэлеграф».
Фінансавыя гарантыі для Кіева
Падтрымка Украіны афіцыйна — адзін з трох прыярытэтаў саміту.
— Працюем над тым, каб гэты прыярытэт быў адлюстраваны ў выглядзе новых абавязацельстваў па нашай вайсковай падтрымцы, у адпаведнасці з нашымі прыярытэтамі. То бок нам важная не проста падтрымка, а якасная падтрымка.
Гаворка, у прыватнасці, пра неадкладныя ўнёскі праз механізм PURL. Ідзе гаворка і пра іншыя рашэнні, уключаючы ліцэнзіі на вытворчасць сістэм Patriot ва Украіне і паскарэнне стварэння антыбалістычнай еўрапейскай праграмы, — тлумачыць кіраўніца Місіі Украіны пры НАТА Алена Гетманчук.
Паводле звестак выдання, тэкст фінальнай дэкларацыі саміту ўзгадняецца, аднак у ім можа з’явіцца фармулёўка пра фінансавыя гарантыі для Украіны на суму 70 мільярдаў еўра.
У той жа час гаворка не пра новае фінансаванне: гэтая лічба ўжо ўключае амаль 30 мільярдаў еўра крэдыту ад ЕС (частку, прызначаную менавіта для абаронных патрэб), а таксама 40 мільярдаў еўра паводле двухбаковых пагадненняў паміж Кіевам і партнёрамі.
Асноўная мэта гэтага кроку — зафіксаваць абавязацельствы, каб абяцаная дапамога гарантавана паступіла ва Украіну. Прыкметна, што гэтыя гарантыі бяруць на сябе еўрапейскія краіны і Канада. Удзел ЗША і далей будзе абмяжоўвацца механізмам PURL, які дазваляе іншым саюзнікам купляць у амерыканскіх вытворцаў неабходнае для нас узбраенне.
У Вашынгтоне такі фармат называюць гісторыяй поспеху.
— Украінцы працягваюць выдатна спраўляцца на полі бою, і механізм PURL стаў важнай складовай гэтага. Ідзе гаворка пра найлепшую амерыканскую зброю больш чым на 6 мільярдаў долараў паводле гэтай праграмы, і мы працягваем, — адказаў пасол ЗША пры НАТА Мэцью Уітакер.
Паводле меркавання амерыканскага чыноўніка, прынятыя ў Турцыі рашэнні дапамогуць Украіне развіваць дасягнутыя на полі бою поспехі і разам з тым дадуць Расіі выразны сігнал, што вайну неабходна заканчваць.
— Сітуацыя развіваецца вельмі дынамічна — важна падтрымаць той імпульс, які сёння стварае Украіна, і тым самым умацаваць яе перамоўную пазіцыю. Бо калі ўсе мы — Украіна і партнёры па НАТА — хочам як мага хутчэйшага заканчэння вайны, то на сёння гэта адзіны спосаб: максімальна дапамагчы Украіне, каб умацаваць яе і на полі бою, і ў паветры, і за сталом перамоваў, — тлумачыць, у сваю чаргу, Гетманчук.
Важна пазбавіць Пуціна казыра, які ён захоўвае дзякуючы арсеналу балістычных ракет, супрацьдзейнічаць якім найцяжэй. Менавіта гэты від узбраення Крэмль накіроўвае на крытычна важную і грамадзянскую інфраструктуру.
Расія змяніла тактыку абстрэлаў, і гэта праблема
— Цяпер наша задача — мець неабходныя магчымасці і як след падрыхтавацца да зімы. Важна мець пэўны крытычны мінімум перахопнікаў і рэзерв, каб быць гатовымі супрацьстаяць рэгулярным масіраваным атакам, у якіх балістычныя ракеты сталі для Расіі ключавой зброяй тэрору, — адзначыла пасол.
Такім чынам, у саюзнікаў на сённяшні дзень ёсць два спосабы ўмацаваць украінскую СПА: унесці сродкі ў PURL або перадаць наяўнае ўзбраенне са сваіх складоў. Для Украіны галоўнае — вынік, які вымяраецца колькасцю расійскіх ракет, збітых або перахопленых яшчэ да таго, як яны паспеюць нанесці смяротныя ўдары.
Парадаваць Трампа
Безумоўна, ключавая тэма сустрэчы ў Анкары — гэта абарончыя інвестыцыі і індустрыя саміх 32 краін-чальцоў. Мінулагодні саміт НАТА ў Гаазе ўвайшоў у гісторыю як адзін з самых фінансава амбіцыйных. Калі раней Альянс гадамі спрабаваў прымусіць усіх удзельнікаў выдаткоўваць хаця б 2% свайго ВУП на абарону, то ў Гаазе стаўкі ўзляцелі да нябёсаў. Краіны абавязаліся да 2035 года павысіць свае ваенныя выдаткі да рэкордных 5% ВУП.
Менавіта гэтага патрабавала адміністрацыя Дональда Трампа — справядлівага размеркавання фінансавага цяжару, пры якім еўрапейскія саюзнікі перастануць разлічваць выключна на абаронны «парасон» ЗША і пачнуць плаціць за ўласную бяспеку на роўні з Вашынгтонам. Для Трампа, які неаднаразова крытыкаваў еўрапейцаў за бясплатнае карыстанне амерыканскай магутнасцю, гэтае рашэнне стала вялікай палітычнай перамогай.
Цяпер Альянс знаходзіцца ў працэсе «перанясення цяжару» (burden shifting па-англійску), калі еўрапейцы бяруць на сябе фінансавую адказнасць за бяспеку кантынента — такое сабе НАТА 3.0.
Па сутнасці, саміт у Анкары павінен замацаваць гэты транзіт і паказаць першыя рэальныя вынікі рэформы. У ЗША адкрыта кажуць, што ў гэтым працэсе ёсць як лідары, так і лузеры.
— Некаторыя саюзнікі робяць больш, чым іншыя. Мы бачым, што наперадзе ідуць Польшча, краіны Паўночнай Еўропы, краіны Балтыі і Германія. Некаторыя з іх ужо дасягнулі ўзроўню абаронных выдаткаў у 5% ВУП, у іншых ёсць вельмі пераканаўчыя планы, каб дасягнуць гэтай адзнакі ў бліжэйшы час, — паведаміў падчас брыфінгу Мэцью Уітакер.
Дональд Трамп «разчараваны Іспаніяй», у якой няма пераканаўчага бачання, — дадаў дыпламат.
Амерыканцы анансавалі: тыя, хто робіць больш, павінны атрымліваць і пэўныя перавагі. Гаворка пра «большую колькасць кантактаў з кіраўніцтвам ЗША, прыярытэт пры закупках або абаронных кантрактах і іншыя формы супрацоўніцтва». Урэшце, Уітакер паабяцаў, што ўсе будуць здзіўлены фінальнай дэкларацыяй сустрэчы лідараў у Турцыі.
Як Украіна дыктуе тэндэнцыі
Але справа не толькі ў прыгожых планах, але і ў рэальным развіцці прамысловасці. Грошы трэба канвертаваць у заводы і лініі, здольныя вырабляць зброю ў вялікіх аб'ёмах. І з гэтым цяпер не ўсё так проста.
Перад саюзнікамі стаіць падвойная задача. З аднаго боку, трэба нарошчваць вытворчасць класічнай тэхнікі — скажам, танкаў, артылерыі і сістэм СПА. З другога — ствараць вытворчасць сучасных тэхналогій: дронаў або робатызаваных комплексаў, якія цяпер змяняюць правілы гульні на полі бою.
— Неабходны рэальны імпульс для каардынацыі ўсёй абароннай прамысловасці, каб павысіць яе эфектыўнасць і забяспечыць вытворчасць большай колькасці таго, што сапраўды патрэбна. Гаворка, відавочна, ідзе пра супрацьпаветраную абарону, дальнабойныя сродкі высокадакладнага паражэння і беспілотныя сістэмы.
Мы і надалей будзем прасоўваць больш сумеснай вытворчасці, больш сумесных прадпрыемстваў, шукаць магчымасці, здымаць бар'еры — хай то з боку ЕС, з боку ЗША або недзе пасярэдзіне, — сказаў амерыканскі пасол.
Дапамагчы пераадолець бар'еры якраз можа Украіна. Паралельна з палітычнай часткай саміту ў турэцкай сталіцы адбудзецца маштабны форум абароннай індустрыі. Для ўкраінскага боку важна прысутнічаць там і быць пачутым. Паказаць, што адбываецца інтэграцыя прамысловасці Украіны і краін-чальцоў НАТА, нягледзячы на негатоўнасць Альянсу прыняць нашу краіну ў свае рады.
Паводле звестак журналістаў, 15 дзяржаў уцягнутыя ў перамовы і працэсы, што датычацца сумеснай з Кіевам вытворчасці. Пакуль Еўропа шукае шляхі перазапуску свайго ВПК, украінцы прапануюць гатовыя рашэнні, хуткія выпрабаванні і прамую адаптацыю зброі да выклікаў сучаснасці. Украіна даўно ператварылася з атрымальніка дапамогі ў яе кантрыбутара — і гэта будзе зафіксавана ў выніках саміту ў Анкары.