Трамп, грошы і Patriot
- 6.07.2026, 17:38
Што Украіна паспрабуе атрымаць на саміце НАТА?
На саміце НАТА ў Анкары пазіцыя Украіны будзе менш прыкметнай, чым у папярэднія гады. Украінскае пытанне, верагодна, адыдзе на другі план — часткова праз жаданне пазбегнуць лішняга раздражнення адміністрацыі Трампа. Па даных The Telegraph, лідары альянсу сутыкнуцца з трыма праблемамі: вывадам войскаў ЗША з Еўропы, расколам у пытанні фінансавання Украіны і пагрозай правакацый з боку Расіі.
У адрозненне ад мінулых гадоў, як лічыць аглядальнік выдання Оўэн Мэцьюз, Зяленскі просіць не зброю, а грошы — на вайну і на падтрымку разбуранай эканомікі. Але добрай волі саюзнікаў становіцца менш. Польшча заклікала не рабіць новых заяў аб падтрымцы Украіны і засяродзіцца на ўласных выдатках. Славакія адмовілася аплачваць ваенныя патрэбы Украіны. Чэхія заблакіравала крэдыт на 90 млрд еўра і экспарт самалётаў. Венгрыя выключыла магчымасць узбраення Украіны.
На паперы краіны НАТА павінны выдзеліць Украіне 70 млрд еўра ў 2026 годзе і столькі ж у 2027-м. Але гэта ў асноўным пераразмеркаванне старых сродкаў, а не новыя грошы. 70 мільярдаў еўра аб’ядноўваюць існуючае штогадовае абавязацельства НАТА з фінансаваннем, прадастаўленым у межах крэдыту ЕС, без якіх-небудзь новых абавязацельстваў. Як адзначае аўтар, адзінства Альянса руйнуецца, а разам з ім і падтрымка, неабходная Украіне для (працягнення супраціву Украіна ўпершыню ўдарыла па самым вялікім НПЗ у Расіі) наступленню Расіі.
Але гэтым разам Зяленскі не будзе ўдзельнічаць у саміце на другі дзень і не выступіць з прамовай перад лідарамі НАТА, як у папярэднія гады. Пры гэтым, як піша Reuters, падчас саміту НАТА запланаваная сустрэча прэзідэнта ЗША Дональда Трампа з прэзідэнтам Украіны Уладзімірам Зяленскім. Прыблізна ў сераду, 8 ліпеня, яны абмяркуюць, «як мы можам пакласці канец вайне».
НАТА вырашае, а Украіна чакае
Нягледзячы на намёкі на тое, што ўкраінскае пытанне не будзе першым у парадку дня, Украіна на саміце НАТА будзе падымаць пытанне аб закупцы і пастаўцы ракет-перахопнікаў балістычных ракет. Гэта галоўнае, стратэгічнае, сур’ёзнае і надзвычай актуальнае пытанне, якое наўпрост звязана з наступствамі апошніх ракетна-дронавых удараў па Украіне. Гэта першае, падкрэслівае палітолаг Алег Постэрнак украінскаму выданню «Фокус».
Другое — гэта пытанне эфектыўнасці ўзносаў у праграму PESCO (Пастаяннае структураванае супрацоўніцтва ў пытаннях бяспекі і абароны), а таксама праца іншых праграм у рамках НАТА.
Трэцяе — гэта пытанне, звязанае з фіксацыяй ваеннай дапамогі ў аб’ёме 70 мільярдаў долараў да канца 2027 года.
«Гэта важнае сімвалічнае пытанне, і вы ведаеце, што ёсць сумневы, што ўсе краіны яго падтрымліваюць. У прыватнасці, Італія мае сваё меркаванне з гэтай нагоды, але гэта не крытычна — дамагчыся змены пазіцыі іншай краіны рэальна», — падкрэслівае палітолаг.
Далей — гэта пытанне асабістай сустрэчы з Трампам, які, паводле звестак некаторых інфармацыйных агенцтваў, павінен звязацца з Пуціным.
«Магчыма, будуць нейкія прамежкавыя пытанні, прапановы па мірным урэгуляванні. Я не думаю, што гэта будзе нешта сістэмнае, хутчэй, гэта больш падобна на экспромт. Але Расія дэманструе нежаданне ісці на саступкі, Украіна працягвае рабіць стаўку на ўстойлівасць — максімальную ўстойлівасць нават ва ўмовах такіх страшных разбуральных удараў, як сёння па Кіеве. Таму, у прынцыпе, Трамп, магчыма, зноў выканае нейкую пасярэдніцкую ролю, але яна скончыцца вельмі фармальнымі вынікамі», — лічыць Постэрнак.
І, як падкрэслівае палітолаг, сустрэча Трампа і Зяленскага наўрад ці прынясе надзею на мір, паколькі былі і больш сур’ёзныя спосабы арганізаваць мірны дыялог і з Трампам, і з Пуціным. Наўрад ці цяпер гэты кантакт трэба разглядаць як нешта прарыўное.
Украіну не пакінуць без ваеннай дапамогі
Так, гэта дрэнны званок. Але тут, на жаль, немагчыма перабіць парадак дня. Бо там стаіць пытанне наогул аб існаванні НАТА. Для іх галоўнае пытанне — далейшае суіснаванне: у якім фармаце, ці будзе наогул альянс. Таму яны глядзяць на Украіну не як на галоўную перспектыву, падкрэслівае ваенны эксперт Алег Жданаў. У гэтым саміце ёсць адна асаблівасць. Упершыню ў гісторыі Альянса ў праекце выніковага камюніке не пазначаныя дата і месца правядзення наступнага саміту.
«Трамп хоча вывесці войскі з Еўропы, але ёсць сіла, якая яму перашкаджае — так званае «глыбінная дзяржава». Гэта структуры ў амерыканскай сістэме, якія разумеюць: калі ЗША выйдуць з НАТА, яны страцяць кантроль над Еўропай. А гэтага яны дапусціць не хочуць», — адзначае ваенны эксперт.
Але гэтыя рухі ЗША ніякім чынам не адаб’юцца на пастаўках узбраення Украіне — і гэта галоўнае, падкрэслівае эксперт. Трамп згуляў на руку Кіеву, калі дамогся таго, што асноўны цяжар фінансавай дапамогі Украіне цяпер нясе Еўропа.
«Яго разлік быў такі: Еўропа дасць грошы на зброю для Украіны, а потым загадае гэтую зброю ў амерыканскіх вытворцаў — так грошы вернуцца ў ЗША. Але кіраўнік НАТА Марк Руттэ перайграў Трампа. Еўрапейцы перанакіравалі 300 мільярдаў долараў з дапамогі Украіне на заказы для ўласных абарончых заводаў. Ужо цяпер Volkswagen часткова пераходзіць на выпуск ваенных аўтамабіляў. Mercedes-Benz скарачае выпуск грамадзянскіх і пераходзіць на ваенныя. Я ўжо не кажу пра Rheinmetall, які збірае ўсё, што можа. Усе краіны — Францыя разгортвае абараначна-прамысловы комплекс», — адзначае Жданаў.
Як бы цынічна гэта ні гучала, падкрэслівае эксперт, некаторыя краіны адкрыта кажуць, што вельмі хочуць дапамагчы Украіне, асабліва каб паглядзець, як іх узбраенне будзе дзейнічаць ва ўмовах рэальнага бою. Тыя ж шведы так заяўлялі. А калі заўтра яны адмовяцца нам дапамагаць, потым будуць ваяваць з Расіяй. Нават Польшча пры ўсіх нашых разыходжаннях выдатна разумее, што заўтра можа стаць ахвярай расійскіх правакацый. І не факт, што НАТА выступіць адзіным строем паводле пятага артыкула статута.
Выніковае рэзюмэ па выдзяленні ваеннай дапамогі Украіне ўзгоднена з усімі краінамі. Яны не ідуць на саміт, пакуль не ўзгодняць усе нюансы, а самае галоўнае — выніковае камюніке. То-бок на саміце павінны зацвердзіць ваенную дапамогу на 70 млрд. Зяленскі дамовіўся з Трампам пагаварыць, у тым ліку і па сродках супрацьпаветранай абароны. Дык што ў нас даволі добрая перспектыва, лічыць Жданаў.
Лепшыя варыянты: уласная ўкраінская праграма, атрыманне ліцэнзіі ад ЗША на вытворчасць або пастаўкі ад саюзнікаў. Але ўсё гэта патрабуе часу — хутчэй за ўсё, шмат.