Сім пераможаш

• Дзмітрый Чарнышэў
• 9.07.2026, 9:52

Гэта вельмі падобна на гісторыю «малой металургіі» ў Кітаі.

Вялікі геастратэг усіх часоў і народаў вырашыў вырашыць праблему недахопу бензіну ў Расіі будаўніцтвам малых НПЗ па ўсёй краіне. Усяляк падтрымліваю і адобрываю — менавіта так і трэба зрабіць. Гэта вельмі падобна на гісторыю «малой металургіі» ў Кітаі падчас «Вялікага скачка».

Мао Цзэдун у 1958—1962 гадах захацеў адным рыўком ператварыць аграрны Кітай у індустрыяльную сацыялістычную дзяржаву праз масавую мабілізацыю і народныя камуны.

Сімвалам моцы лічылася сталь, і Мао паставіў задачу за 15 гадоў дагнаць і перагнаць Брытанію па выплаўцы сталі.

Па ўсёй краіне пачалі будаваць маленькія прымітыўныя плаўкі печы. Іх узвялі сотні тысяч. Каб было што плаўіць, у ход пускалі любы метал: каструлі, патэльні, катлы, сельскі інвентар, дзвярныя ручкі. А каб было чым тапіць, спальвалі ўсё запар — мэблю, дзверы, высекалі на вугаль цэлыя схілы, агаляючы лясы.

У «малой металургіі» працавалі дзесяткі мільёнаў чалавек. Але кампанію давялося згарнуць. Па-першае, метал атрымаўся вельмі дарагім — яго сабекошт быў у некалькі разоў вышэйшы, чым пры прамысловай вытворчасці. Па-другое, людзей адарвалі ад зямлі ў самы адказны момант: сяляне будавалі печы, кругласутачна падтрымлівалі ў іх агонь і збіралі паліва — якраз тады, калі трэба было ўбіраць ураджай. Па-трэцяе, знішчылі патрэбныя прылады і хатнюю ўтвар. Па-чацвёртае, звялі велізарную колькасць лесу. Па-пятае, мясцовыя начальнікі, баючыся не выканаць план і імкнучыся дагадзіць кампартыі, слалі уверх фантастычныя лічбы аб выпрацоўцы і сталі, і збожжа. І, па-шостае, якасць атрыманага металу была настолькі нізкай, што на выхадзе атрымлівалі ў асноўным далікатны, забруджаны прымешкамі чыгун, з якога нічога нельга было зрабіць.

«Малая металургія» разам з іншымі камуністычнымі дурнотамі стала часткай вялікай катастрофы. Вялікі скачок выклікаў Вялікі кітайскі голад — адзін з самых смертаносных у гісторыі; ацэнкі колькасці загінулых моцна разыходзяцца: ад пятнаццаці да больш як сарака мільёнаў чалавек.

Цяпер пра тое, што адбудзецца пры масавым будаўніцтве невялікіх НПЗ па ўсёй Расіі. Ды амаль тое самае. Насамрэч міні-НПЗ не вырашаюць бензінавай праблемы. Маленькі завод здольны ў асноўным на першасную перагонку нафты, а яна дае прамагонныя фракцыі — прамагонны бензін (нафта) з нізкім актанавым лікам, мазут і дызельныя фракцыі.

А высокаактанавы таварны бензін (АІ-92, АІ-95) так проста не атрымаць: для яго патрэбныя складаныя другасныя ўстаноўкі — каталітычны рыфармінг, крэкінг, ізамерызацыя, алкіляванне, гідраачыстка ад серы. А гэта якраз самае дарагое, тэхналагічна складанае і падсанкцыйнае звяно (імпартныя каталізатары і ліцэнзіі), якое немагчыма танна і хутка размножыць «паўсюль». Сетка міні-НПЗ памнажае лёгкую частку працэсу (перагонку), не закрываючы цяжкую — менавіта тую, праз якую і ўзнік дэфіцыт бензіну.

Расійскія «самаварныя» міні-НПЗ змогуць вырабляць толькі неякасны бензін, і рухавікі аўтамабіляў пачнуць масава выходзіць са строю: дэтанацыя, нагар, сера, што губіць каталізатары і датчыкі, дрэннае згаранне.

У маленькіх НПЗ у шмат разоў вышэйшыя ўдзельныя выдаткі і ніжэйшы выхад светлых нафтапрадуктаў. Будаваць мноства дробных заводаў — значыць траціць капітал, метал, кваліфікаваную працу і саму нафту, атрымліваючы на выхадзе менш і горш. Зразумела, значна вышэйшымі будуць экалагічныя і тэхнагенныя рызыкі. Прыкрыць ад паветраных атак малыя НПЗ — утопія.

Значыць, трэба ўсяляк падтрымліваць вялікага геастратэга ўсіх часоў і народаў. Расійскія чыноўнікі павінны ўключыцца ў спаборніцтва — хто больш усталюе малых НПЗ у сваёй вобласці. І самае галоўнае — слаць уверх паболей фальшывых справаздач: вырабілі мільён тон 95-га бензіну, ворагі ў бяссільнай лютасці скрыгочуць зубамі і спрабуюць зняславіць геніяльную ідэю.

А потым можна перайсці і да іншых найважнейшых задач: мабілізацыі школьнікаў на ўборку ўраджаю, будаўніцтву малых ядзерных рэактараў, каб вырашыць праблему ацяплення зімой, і да будаўніцтва малых заводаў, што вырабляюць балістычныя ракеты ў кожным жылым квартале. Сім пераможаш!

Дзмітрый Чарнышэў, Telegram