Уладзіміру Някляеву — 80 гадоў
- 9.07.2026, 15:23
Юбілей паэт сустракае ў чарговай вымушанай эміграцыі ў Польшчы.
Вядомаму беларускаму паэту, празаіку і грамадска-палітычнаму дзеячу Уладзіміру Някляеву спаўняецца 80 гадоў.
Юбілей паэт сустракае ў чарговай вымушанай эміграцыі ў Польшчы.
Уладзімір Пракоф'евіч Някляеў нарадзіўся 9 ліпеня 1946 года ў Смаргоні ў сям’і рускага бацькі і беларускай маці. Дзіцячыя гады ён правёў у Крэве — старадаўнім мястэчку, якое ў інтэрв’ю сайту Charter97.org называў сваёй галоўнай крыніцай натхнення і «асабістым космасам».
У маладосці Някляеў захапляўся музыкай і боксам. Першую адукацыю атрымаў не ў гуманітарнай сферы: у 1966 годзе скончыў Мінскі электратэхнікум сувязі, пасля чаго працаваў сувязістам на Поўначы і ў Сібіры. Вярнуўшыся ў Мінск, працаваў радыёмеханікам.
Пазней завочна скончыў філалагічны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута, а затым вучыўся ў Літаратурным інстытуце імя Горкага ў Маскве. Першыя вершы пісаў па-руску, аднак падчас вучобы цалкам перайшоў на беларускую.
З 1972 года Някляеў працаваў у журналістыцы. У розныя гады быў старшым рэдактарам літаратурна-драматычных праграм Беларускага тэлебачання, галоўным рэдактарам часопіса «Крыніца» і штотыднёвіка «Літаратура і мастацтва». У 1998–2001 гадах узначальваў Саюз беларускіх пісьменнікаў, а ў 2005–2009 гадах — Беларускі ПЭН-цэнтр.
Эміграцыя і палітыка
У канцы 1990-х кіраўніцтва Саюза беларускіх пісьменнікаў на чале з Някляевым адкрыта выступіла супраць стварэння так званай саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі. На фоне ўзмацнення палітычнага ціску ў 1999 годзе ён пакінуў краіну і некалькі гадоў жыў у Польшчы і Фінляндыі. У Беларусь вярнуўся ў 2003 годзе пасля смерці пісьменніка Васіля Быкава.
У 2010 годзе Някляеў вылучыў сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах.
19 снежня 2010 года, у дзень галасавання, калона ягоных прыхільнікаў падвергнулася нападу сілавікоў па дарозе да плошчы Незалежнасці. Самога Някляева жорстка збілі, пасля чаго яго шпіталізавалі з чэрапна-мазгавой траўмай. У тую ж ноч супрацоўнікі КДБ вывезлі яго з бальніцы ў следчы ізалятар. Пазней суд прызнаў палітыка вінаватым у арганізацыі дзеянняў, што груба парушаюць грамадскі парадак, і прысудзіў да двух гадоў пазбаўлення волі з адтэрміноўкай выканання пакарання. У 2013 годзе ён быў канчаткова вызвалены ад пакарання. Уладзімір Някляеў стаў адным з лідараў Беларускага нацыянальнага кангрэса і актыўна ўдзельнічаў у акцыях пратэсту.
Падчас рэвалюцыі 2020 года ён адкрыта падтрымаў удзельнікаў дэманстрацый і браў удзел у шматтысячных маршах у Мінску.
Пасля пачатку поўнамаштабнай вайны Расіі супраць Украіны ў лютым 2022 года Някляеў пакінуў Беларусь. Цяпер ён жыве ў Вроцлаве.