«Заплаціў грошы і зразумеў, што трэба прыводзіць знаёмых»

• 11.08.2026, 9:04

Што кажуць беларусы, якіх завабілі ў фінансавую піраміду.

Добры заробак, малады калектыў, бонусы, перспектывы і падарожжы — прыкладна так прэтэндэнтам апісвалі працу ў кампаніі «Онлайн прагрэс». Аднак ужо пасля некалькіх сумоўяў высвятлялася незвычайная дэталь: каб пачаць зарабляць, спачатку трэба было заплаціць наймальніку. Цяпер заснавальнікі кампаніі знаходзяцца пад вартай, а следства кажа пра 500 пацярпелых і шкоду больш як на 1 млн рублёў. Журналісты партала «Onliner» пагутарылі з былымі супрацоўнікамі і бацькамі тых, хто паспеў там папрацаваць, і расказалі, як была ўладкавана праца гэтай фірмы знутры.

«Заплаціў грошы і зразумеў, што трэба прыводзіць знаёмых»

Антон нейкі час таму працаваў у «Онлайн прагрэсе». У кампанію ён прыйшоў па парадзе знаёмай, але даволі хутка зразумеў, што рэальная праца істотна адрозніваецца ад таго, як яе апісвалі на старце.

— Пра кампанію я даведаўся ад знаёмай, якая сама там працавала. Вакансія мяне зацікавіла найперш з-за грошай, бо ўсё падавалася так, нібы гэта кампанія, што развіваецца, у якой шмат магчымасцяў і добры заробак — каля $1000, дзе ты, па сутнасці, працуеш сам на сябе і па сваім графіку.

У сетцы захаваліся архіўныя вакансіі «Онлайн прагрэса». Напрыклад, увосень 2024 года кампанія шукала менеджара па партнёрскім маркетынгу з заробкам ад 2000 рублёў. Кандыдату трэба было «прасоўваць экасістэмы» і кансультаваць кліентаў. Досвед не патрабаваўся, было дастаткова сярэдняй адукацыі, а сярод умоў асобна пазначаліся навучанне «за кошт кампаніі», малады калектыў і бонусы за добрую працу.

— Уладкоўваўся я, наколькі зразумеў, на нешта кшталту прадаўца. Трэба было прадаваць розныя паслугі кампаніі: мерапрыемствы, лізінг, візы, туры і таму падобнае. Сумоўе праходзіла па відэасувязі, прычым было некалькі званкоў, дзе мне распавядалі пра амбіцыйную кампанію, добрыя заробкі, бонусы і магчымасці. Ужо дзесьці на другім ці трэцім званку акуратна падвялі да таго, што каб у іх працаваць, трэба заплаціць.

Гэта тлумачылі купляй партнёрскай праграмы. Мяне гэта трохі збянтэжыла: усё ж дзіўна, калі ты ўладкоўваешся на працу, а плаціць мусіш сам. Але мне сказалі, што падобная мадэль існуе і ў іншых кампаніях, напрыклад у папулярных сетавікоў з касметыкай, дзе людзі спачатку самі купляюць прадукцыю ў фірмы, а затым рэалізуюць яе і на гэтым зарабляюць.

Спачатку мне прапаноўвалі ўзяць пакет даражэй і нават аформіць для гэтага крэдыт. Я адразу адмовіўся ад крэдыту і сказаў, што вазьму самы танны варыянт навучання, таму што не хацеў рызыкаваць вялікай сумай. Стартавы пакет навучання каштаваў $99 — на той момант гэта было прыкладна 290 рублёў. Пасля аплаты мне адкрылі доступ да навучання, але нейкага сур'ёзнага прафесійнага курса там не аказалася — у асноўным гэта былі запісаныя матывацыйныя відэа. Магчыма, нешта карыснае з іх вынесці можна, нейкія рэчы нават спатрэбяцца ў жыцці, але атрымаць усе гэтыя веды, на мой погляд, цалкам можна бясплатна з адкрытых крыніц.

Навучанне, паводле слоў героя, ішло ў закрытым тэлеграм-канале, дзе пачаткоўцам прапаноўвалі «хацець зарабляць», вучыцца і адразу прымяняць веды на практыцы. Там жа былі матэрыялы пра партнёрскі маркетынг, дамоўленасці ў MLM, пастаноўку мэтаў, працу з настаўнікам і сеткавы бізнес.

Значная частка курса складалася са спасылак на YouTube і матывацыйных ролікаў — пра дысцыпліну, аддаленую працу, мары, выхад з зоны камфорту і настрой на вынік. Удзельнікам раілі ўсё канспектаваць, асобна прапрацоўваць матэрыялы са «старэйшым» і разам з ім складаць графік далейшай працы.

Атрымліваць асалоду ад гэтай канцэнтрацыі матывацыі цяпер можна бясплатна: некалькі ролікаў з таго самага навучання мы пакінулі па спасылках вышэй.

— Потым пачалася сама «праца», і вось тут у мяне з'явілася ўжо значна больш пытанняў. Замест таго каб прадаваць тыя паслугі, пра якія расказвалі пры працоўным уладкаванні, мне прапанавалі арганізоўваць сустрэчы. Па сутнасці, трэба было зацікаўліваць сваіх знаёмых і рабіць так, каб яны звязваліся з маім настаўнікам.

Тады я і пачаў разумець, як усё ўладкавана. Ты сам прыходзіш праз знаёмага, плаціш грошы, праходзіш навучанне, а потым шукаеш наступных людзей, прыводзіш ужо іх — і так па коле. За ўсё гэта табе прапануюць працэнты з далейшых здзелак, і, як аказалася, уся сістэма была пабудавана перш за ўсё на пастаянным уцягванні новых удзельнікаў.

Як вынікае з унутранай прэзентацыі (матэрыял ёсць у распараджэнні рэдакцыі), самы танны пакет называўся Smart і каштаваў $99, далей цэннік рос прыкметна — аж да $4499 за Exclusive. Чым даражэй быў пакет, тым больш бонусаў абяцала сістэма. Паводле слоў героя, партнёру прапаноўвалася прадаваць паслугі кампаніі і адначасова развіваць сваю «рэферальную структуру» — прасцей кажучы, прыцягваць іншых удзельнікаў. Узнагароджанне залежала ад асабістых продажаў, пакета, узроўню самога партнёра і абароту ўсёй каманды.

Каб рухацца ўверх па іерархіі, трэба было нарошчваць камандны абарот. Напрыклад, для трэцяга ўзроўню — $9 тыс., для чацвёртага — $30 тыс., а да дзясятага планка даходзіла ўжо да $3 млн. Пры гэтым памер працэнтаў залежаў яшчэ і ад таго, на якім узроўні знаходзіліся людзі ў структуры партнёра. Чым вышэй узровень і больш абарот, тым прывабней выглядалі лічбы ў калонках з бонусамі.

Колькі слоў пра бонусы. Напрыклад, Money Bonus прадугледжваў выплату $1000 пры асабістым абароце $10 тыс. за месяц для ўладальніка пакета Classic, $1500 — пры $15 тыс. за 45 дзён для Premium, $2500 — пры $20 тыс. за 60 дзён для Exclusive. Калі асабісты абарот тры месяцы запар трымаўся на ўзроўні $14 тыс., супрацоўніку абяцалі паездку за мяжу за кошт кампаніі.

— Пры гэтым якіх-небудзь канкрэтных планаў па продажах кіраўніцтва мне не ставіла. Былі іншыя моманты, якія мяне моцна бянтэжылі. Напрыклад, мне прапаноўвалі пісаць пра сваю працу і распавядаць, як тут усё добра і класна, хоць я сам як след не разумеў, ці так гэта насамрэч, бо прыйшоў зусім нядаўна і абяцаных заробкаў так і не ўбачыў. Пагадзіцеся, дзіўна распавядаць пра тое, нібы ты ўжо тут працуеш і зарабляеш, што табе ўсё падабаецца, калі ў рэальнасці гэтага не было.

Увогуле, я напісаў двум сябрам, але на працоўнае ўладкаванне нікога так і не ўгаворваў. Па вялікім рахунку на гэтым для мяне ўсё і скончылася. Шмат часу я там не правёў, знаёмых масава прыводзіць не стаў і больш грошай не ўкладаў, хоць прайсці больш дарагое навучанне прапаноўвалі рэгулярна. Вярнуць укладзеныя грошы я тады нават не спрабаваў.

У сетцы і сёння можна знайсці водгукі беларусаў пра працу ў гэтай кампаніі. Пэўны ананімны аўтар параўноўваў яе з фінансавай пірамідай, пісаў пра платныя партнёрскія пакеты, прыцягненне знаёмых, «залатыя горы» — і ўсё гэта ў 2024 годзе. Аднак лепш проста прачытаць гэты водгук цалкам — фармулёўкі там даволі красамоўныя.

«Узяла крэдыт на 8 тыс., а заробку так і не атрымала»

У рэдакцыю таксама звярнулася Наталля — маці 18‑гадовай дзяўчыны, якая працавала ў «Онлайн прагрэсе» і дзеля гэтага нават узяла крэдыт на 8 тыс. рублёў. Сама дзяўчына вяртацца да гэтай гісторыі і распавядаць пра свой досвед не захацела, таму мы вырашылі пагаварыць з яе маці.

— Дачка на той момант ужо працавала ў іншай кампаніі, але вырашыла змяніць месца працы, бо яе не задавольваў заробак. Яна знайшла аб'яву пра вакансію ў «Онлайн прагрэсе» і прайшла сумоўе. Мне сказала, што ўладкоўваецца офіс-менеджарам і будзе сядзець у офісе, рабіць халодныя званкі.

Спачатку ў іх было навучанне, яно было бясплатным і доўжылася прыкладна тыдзень. Дачка ездзіла ў офіс практычна штодзень, наколькі памятаю, нават па суботах. Іх вучылі, як званіць людзям, як размаўляць па тэлефоне са знаёмымі і незнаёмымі, як прапаноўваць паслугі. З навучання яна прыязджала ўзрушаная, распавядала, што офіс прыгожы, акуратны, ды і грошы абяцалі добрыя, але канкрэтную суму я ўжо не назаву.

На працы дачка абзвоньвала сваіх сябровак і знаёмых, каб прывесці іх у тую ж кампанію. Як яна мне распавядала, яе заробак залежаў ад таго, колькі людзей яна зможа прывесці. У нейкі момант ёй прапанавалі купіць пакет прыкладна за 8 тыс. беларускіх рублёў — з ім, маўляў, можна было атрымліваць больш бонусаў і працэнтаў ад прыведзеных сяброў. Такіх грошай у яе, вядома, не было, і ёй прапанавалі ўзяць крэдыт. Дачка ў такіх пытаннях была зусім непрактычная, яна не разбіралася, што такое крэдыт, якія там умовы, працэнты. Ёй усё расказалі і патлумачылі ўжо на працы.

У выніку яна пайшла ў банк і аформіла крэдыт на чатыры гады. Грошы кіраўніку яна перадавала наяўнымі. Сам крэдыт быў прыкладна на 8 тыс. рублёў, але з улікам працэнтаў вярнуць банку ёй давядзецца ўжо каля 11 тыс. Цяпер штомесячны плацёж складае прыкладна 200—300 рублёў.

Ні пра крэдыты, ні пра рэферальную праграму яна мне нічога не распавядала, інакш я б адгаварыла яе ад такой «працы». З часам дачка стала вельмі прыгнечанай, відаць было, што адбываецца нешта нядобрае. Я пачала задаваць пытанні, і ў пэўны момант, калі ў яе ўжо ўсё назбіралася, яна села і пра ўсё мне расказала.

Паводле яе слоў, ім там абяцалі аклад плюс камісію ад новых удзельнікаў, але праз месяц працы так нічога і не заплацілі. Замест гэтага яе «кармілі сняданкамі» і прасілі працягваць працаваць бясплатна, пакуль яна не выйдзе на пэўны ўзровень.

Праз месяц дачка зразумела, што гэта «развод», і сышла. Як яе афармлялі, я сказаць не магу, але гэта дакладна было не па працоўнай кніжцы, магчыма, быў нейкі дагавор падраду.

Я прапаноўвала ёй напісаць заяву ў міліцыю, але яна адмовілася. Думаю, яна проста спалохалася, бо сама званіла людзям і ўгаворвала іх уладкавацца ў гэтую кампанію. Грошы за куплены пакет ёй, натуральна, ніхто не вярнуў.

500 пацярпелых і больш за мільён рублёў шкоды. Што высветлілі следчыя

Па версіі следства, кампанія «Онлайн прагрэс» працавала з 2022 года, а яе заснавальнікі — двое мінчукоў, 31 і 27 гадоў — пад выглядам працоўнага ўладкавання на высокааплатныя пасады ўцягвалі людзей у фінансавую піраміду. Прэтэндэнтам расказвалі, што кампанія займаецца мерапрыемствамі, падарожжамі, нерухомасцю і крыптавалютай, абяцалі высокія заробкі і бонусы.

Асаблівую ролю ў падмане адыгрывала візуальная псіхалагічная апрацоўка. Мужчыны падрыхтавалі спецыяльна знятыя ролікі, што дэманстравалі заможнае жыццё іх работнікаў: шыкоўныя апартаменты, элітныя аўтамабілі, замежныя курорты і рэстараны.

Вось толькі каб дакрануцца да раскошнага жыцця, супрацоўнікам трэба было набыць партнёрскі пакет коштам ад $200 да $4500. Калі грошай на пакет не хапала, наймальнікі прапаноўвалі аформіць крэдыт.

Як сцвярджае СК, заробак унутры сістэмы быў звязаны з прыцягненнем новых удзельнікаў — пераважна плацежаздольных людзей маладзейшых за 30 гадоў, якім таксама прапаноўвалі купіць навучанне. Грошы новых удзельнікаў часткова ішлі на выплаты тым, хто прыйшоў раней. Пры гэтым рэальнай фінансава-гаспадарчай дзейнасці фірма не вяла.

У арганізацыі былі свае іерархія, сістэма бонусаў і штомесячныя планы па прыцягненні кліентаў. За нявыкананне плана маглі павялічыць працоўны дзень, адправіць прыбіраць памяшканне або знізіць бонусную надбаўку.

Цяпер следства кажа пра 500 пацярпелых і шкоду больш за 1 млн рублёў. У дачыненні да заснавальнікаў узбуджана крымінальная справа па частцы 4 артыкула 209 КК Рэспублікі Беларусь («Махлярства, здзейсненае групай асоб, у асабліва буйным памеры»). Абодва яны змешчаны пад варту.

Ці ёсць падобныя фірмы на рынку працы сёння?

Хацелася б верыць, што падобныя «кампаніі» на рынку працы больш не з'явяцца. Аднак падчас падрыхтоўкі гэтага матэрыялу нам распавялі і пра іншыя месцы, дзе прэтэндэнтам прапануюць спачатку заплаціць за падобнае навучанне. Напрыклад, у Threads мы натрапілі на пост беларускі пра сумоўе ў турыстычную кампанію. Паводле слоў дзяўчыны, ёй абяцалі аклад у 900 рублёў, даход ад $1000 і чатыры паездкі за мяжу на год за кошт фірмы, але на другім этапе сумоўя высветлілася, што за навучанне трэба заплаціць 3400 рублёў адразу або аформіўшы крэдыт на пяць гадоў. Пры гэтым, як яна піша, у дакументах кампанія не брала на сябе абавязкаў па далейшым працоўным уладкаванні і не гарантавала заробак. Сама беларуска ад прапановы адмовілася.

Дык што будзьце насцярожаныя і памятайце, што прыгожы офіс, абяцанні высокага заробку, аповеды пра хуткі кар'ерны рост і падарожжы самі па сабе яшчэ нічога не значаць. Перад сумоўем хаця б пагугліце пра кампанію, пачытайце водгукі і праверце, чым яна насамрэч займаецца. А калі для таго, каб пачаць працаваць там, ад вас просяць заплаціць наймальніку або ўзяць крэдыт, гэта як мінімум сур'ёзная нагода насцярожыцца і яшчэ раз падумаць, куды менавіта вы ўладкоўваецеся.