Foreign Affairs: Кітай падышоў да небяспечнай мяжы
- 16.08.2026, 15:24
Гэтую праблему ўжо не схаваеш.
Кітайская эканоміка назапасіла такі аб’ём вытворчых магутнасцяў і экспартных залішкаў, што звыклая мадэль росту Пекіна пачынае пагражаць не толькі самому Кітаю, але і сусветнай эканоміцы. Калі замежны попыт не зможа паглынаць кітайскія тавары былымі тэмпамі, наступствы могуць выйсці далёка за межы краіны, піша часопіс Foreign Affairs (пераклад — сайт Charter97.org).
У 2025 годзе гандлёвы прафіцыт Кітая дасягнуў амаль $1,2 трлн, павялічыўся значна хутчэй, чым сусветны гандаль таварамі. На Кітай ужо прыпадае каля 30% сусветнай прамысловай вытворчасці, а да 2030 года гэты паказчык можа наблізіцца да 45%.
Праблема асабліва прыкметная ў стратэгічных галінах. Кітайскія прадпрыемствы актыўна нарошчваюць выпуск сонечных панэляў, электрамабіляў, акумулятараў і іншай высокатэхналагічнай прадукцыі. Пры гэтым унутраны попыт расце значна павольней. У выніку кампаніі вымушаныя шукаць пакупнікоў за мяжой, зніжаючы цэны і пагаджаючыся на мінімальны або нават адмоўны прыбытак.
Амаль 30% кітайскіх прамысловых прадпрыемстваў працуюць у страту, а ў найхутчэй растучых сектарах гэты паказчык дасягае 34%. Дзяржаўныя банкі і мясцовыя ўлады пры гэтым падтрымліваюць частку нерэнтабельных кампаній, дазваляючы ім працягваць вытворчасць.
Свет паступова страчвае здольнасць паглынаць кітайскі экспарт. Германія ўжо сутыкаецца з сур’ёзным ціскам на прамысловасць: экспарт яе аўтамабіляў у Кітай з 2022 па 2025 год скараціўся на 66%, у той час як кітайскі экспарт аўтамабіляў больш чым падвоіўся.
«Гандлёвы прафіцыт Кітая можа, па сутнасці, абрынуцца сам на сябе», — гаворыцца ў матэрыяле.
Калі краіны будуць і далей узмацняць тарыфы, патрабаванні да лакальнай вытворчасці і іншыя гандлёвыя бар’еры, кітайская экспартная мадэль можа сутыкнуцца з рэзкім падзеннем попыту. Гэта ўдарыць па вытворцах, банках і мясцовых бюджэтах унутры краіны.
Але наступствы могуць быць глабальнымі. Скарачэнне кітайскага попыту здольнае абрынуць цэны на нафту, медзь і жалезную руду, ударыўшы па Аўстраліі, Бразіліі, Чылі і шэрагу краін, якія развіваюцца. Новы крызіс таксама апынецца асабліва складаным для ўрадаў свету: іх даўгавы цяжар сёння значна вышэйшы, чым перад крызісам 2008 года.
Найлепшы спосаб пазбегнуць такога сцэнару — паступовае перабалансаванне кітайскай эканомікі: узмацненне ўнутранага спажывання, скарачэнне субсідый прамысловасці і ўмацаванне юаня. Ключавую ролю ў гэтым працэсе могуць адыграць ЗША і іншыя найбуйнейшыя эканомікі.
«Свет не можа змірыцца з Кітаем, які мае трыльённы гандлёвы прафіцыт», — заявіў міністр фінансаў ЗША Скот Бэсент.
«Зволікаванне можа зрабіць будучую перабудову значна больш балючай. Наступны кітайскі эканамічны шок можа ператварыцца ў глабальны крызіс, маштабы якога будуць супастаўныя з узрушэннямі 2008–2009 гадоў», — лічаць аўтары.