Пуцін выбраў шлях да паразы

• Аббас Галлямаў
• 18.08.2026, 16:00

Імперская пыха ўжо загубіла не аднаго дыктатара.

Пуцін нібыта любіць гісторыю; ён мог бы, напрыклад, пачытаць, як неўтаймоўныя знешнепалітычныя апетыты згубілі князя Святаслава, вечнай эпітафіяй якому сталі словы, выбітыя князем печанегаў на чашы, зробленай з чэрапа забітага: «Шукаючы чужое, страціў сваё».

У 1813 годзе — ужо пасля заканчэння бясслаўнага паходу Напалеона на Маскву, а потым і пасля разгрома пад Лейпцыгам — Аўстрыя, Расія і Прусія прапаноўвалі яму мір. Так, французскі імператар мусіў быў значна ўтаймаваць свае апетыты — вярнуць частку раней захопленых ім тэрыторый іх былым гаспадарам, а таксама прызнаць незалежнасць тых дзяржаў, прызнаваць якую ён не хацеў. Ішлося пра землі на Балканах, у Германіі, Італіі, Польшчы і гэтак далей. Пры гэтым Бонапарта не бралі за горла — ніхто не замахваўся на яго ўладу не толькі ў Францыі, але і, напрыклад, у кантраляваных ім тады Эльзасе і Латарынгіі, а таксама на тэрыторыі, якая пазней стала Бельгіяй. Яму прапаноўвалі і Савойю, і ўвесь левы бераг Рэйна — гэта значыць велізарныя тэрыторыі, якімі французскія каралі да Напалеона ўвогуле не валодалі. Тэарэтычна ў выніку перамоваў ён мог паспрабаваць захаваць нават Іспанію — многія ўмераныя ў шэрагах саюзнікаў пагадзіліся б на такое ягонае патрабаванне, калі б ён яго вылучыў.

Аднак перапоўнены пыхай Напалеон адхіліў усе мірныя ініцыятывы сваіх ворагаў, бо паловы таго, на што ён прэтэндаваў, яму было мала — ён хацеў усё. Чым гэта для яго скончылася — добра вядома.

Насамрэч многія аўтакраты ў пэўны момант атрымлівалі падобныя прапановы і рабілі тое самае, што і французскі імператар, — адмаўлялі. Як і ён, яны спадзяваліся, што сілай зброі змогуць узяць больш. Так было, напрыклад, з парагвайскім дыктатарам Франсіска Салана Лопесам падчас вайны супраць Траістага саюза; тое самае здарылася з германскім кайзерам Вільгельмам II падчас Першай сусветнай вайны. Так было з Гітлерам, з Мусаліні, з аргентынскай ваеннай хунтай, што развязала Фалклендскую вайну, з Садамам Хусэйнам пасля акупацыі Кувейта. Дарэчы, і Мілошавічу, лёсам якога так непакоіцца Пуцін, — перад тым, як пачаць супраць яго аперацыю, — Захад таксама неаднаразова рабіў мірныя прапановы, якія той адхіляў.

Для ўсіх гэтых людзей, што ўяўлялі сябе вялікімі і прэтэндавалі на больш, чым маглі адкусіць, амбіцыі скончыліся вельмі сумна. Кіраваным імі народам таксама давялося няпроста. Яны заплацілі за неўтаймоўную пыху сваіх кіраўнікоў мільёнамі жыццяў. Як казалі на Русі: «Шмат награбеш — дадому не данясеш».

Аббас Галлямаў, Telegram