Пуцін пачынае новую мабілізацыю?

• Мік Райн
• 19.08.2026, 6:31

Што будзе, калі і яна праваліцца.

Пуцін хоча прызваць яшчэ да 500 тысяч чалавек. Гэта можа прадвяшчаць новае буйное наступленне Расіі

Пуцін імкліва вычэрпвае магчымасці дасягнуць нават сваіх мінімальных мэтаў ва Украіне — перадусім поўнага захопу Данбаса. І ён спадзяецца, што некалькі сотняў тысяч дадатковых вайскоўцаў дазволяць яму зламаць ход падзей, аднак з улікам таго, наколькі прыкметна вырасла эфектыўнасць украінскіх сіл у 2026 годзе, разлічваць на гэта становіцца ўсё цяжэй.

Дык што, калі новыя войскі не дапамогуць Пуціну захапіць Данбас на працягу бліжэйшага года? Якія варыянты ў яго застануцца?

Па-першае, ён можа неадкладна абвясціць пра спыненне агню і разлічваць, што адміністрацыя Трампа ацэніць яго як ініцыятара мірнага працэсу і падтрымае яго тэрытарыяльныя патрабаванні на перамовах з Украінай.

Такі сцэнар магчымы, але ён не дазволіць Пуціну дасягнуць ніводнай з яго даўніх мэтаў адносна Украіны, а адмаўляцца ад іх ён, хутчэй за ўсё, не захоча. Акрамя таго, гэта стварыла б праблемы для Пуціна ўнутры краіны: да таго часу на яго рахунку будзе больш за 1,5 млн страт, а прад’явіць у якасці выніку амаль няма чаго. Паспрабуй пасля гэтага пераканаўча падаць тое, што адбываецца, як перамогу — у Расіі або дзе-небудзь яшчэ.

Па-другое, Пуцін можа пайсці на далейшую эскалацыю вайны: узмацніць мабілізацыю, пашырыць ужыванне хімічнай зброі або нават прадэманстраваць гатоўнасць ужыць ядзерную.

Аднак папярэднія спробы ядзернага шантажу не прымусілі Украіну адмовіцца ад абароны сваёй тэрыторыі. Ды і НАТА ў значнай ступені ўжо перастала паддавацца падобным пагрозам Пуціна. Калі ж з’явяцца пераканаўчыя разведдадзеныя пра тое, што Пуцін аддаў загад падрыхтаваць магчымыя ядзерныя ўдары па Украіне, пазіцыя ЗША і НАТА можа змяніцца. Магчыма, гэта таксама прымусіць умяшацца Кітай, — як, відаць, ужо было ў мінулым.

Пуцін наўрад ці пажадаў бы такога развіцця падзей. Таму і гэты сцэнар выглядае малаверагодным у выпадку, калі мабілізацыя не дапаможа яму дасягнуць жаданых ваенных мэтаў.

Нарэшце, Пуцін можа выбраць стратэгію «утрымліваць пазіцыі ва Украіне, наносіць удары ў іншых месцах» — каб атрымаць хаця б падабенства перамогі і адначасова працягваць правяраць НАТА на трываласць. Я не сцвярджаю, што гэты сцэнар верагодны, аднак у выпадку правалу мабілізацыі ён можа апынуцца для Пуціна найбольш прывабным.

Расія, магчыма, здольная дасягнуць ваеннага поспеху ў кароткай і інтэнсіўнай кампаніі супраць адной з краін Балтыі, адначасова справакаваўшы крызіс унутры НАТА. Гэта дазволіла б Пуціну паспрабаваць апраўдаць перад расійскім грамадствам катастрафічную стратэгію апошніх пяці гадоў.

Ключавое пытанне тут — ці вырашацца такія краіны, як Іспанія або ЗША, прыйсці на дапамогу «невялікай краіне ва Усходняй Еўропе», рызыкуючы ядзернай вайной? Пуцін можа ўбачыць нямала пераваг у падобным расколе ўнутры НАТА.

Мабілізацыя яшчэ нават не пачалася, таму ўсё гэта пакуль толькі здагадкі. Але варта задумацца, якую ролю яна можа адыграць у расійскай ваеннай кампаніі — і як Пуцін можа паспрабаваць выкарыстаць сітуацыю, калі новая мабілізацыя так і не зменіць становішча Расіі на полі бою.

Паўднёвае наступленне Украіны

На мінулым тыдні ўкраінскі бок паведаміў, што з студзеня па жнівень 2026 года ўкраінскім сілам на поўдні краіны ўдалося вызваліць 745 квадратных кіламетраў тэрыторыі, якая знаходзілася пад расійскай акупацыяй. У ходзе гэтых аперацый былі вызвалены 26 украінскіх населеных пунктаў.

Украінскае прасоўванне прыпала на раёны дзеянняў расійскіх груповак «Поўдзень» і «Днепр» — і, відаць, запатрабавала перакідкі аператыўных рэзерваў з іншага напрамку, якія планавалася задзейнічаць у іншай аперацыі бліжэй да поўначы.

З гэтым, хутчэй за ўсё, звязаны і рэзкі рост расійскіх страт у ліпені. Паводле ацэнкі Міністэрства абароны Украіны, за гэты месяц расійскія войскі страцілі амаль 43 тысячы вайскоўцаў. Гэта адзін з самых высокіх месячных паказчыкаў за ўсю вайну і максімальны з студзеня.

Пакуль гэты вынік не дасягае адзнакі ў 50 тысяч чалавек штомесячных расійскіх страт, якую на пачатку года абазначыў прэзідэнт Украіны, аднак ён значна перавышае сярэдні паказчык за апошні год — каля 30 тысяч расіян, штомесяц выведзеных са строю.

Відаць, паўднёвае наступленне мела адразу дзве мэты: вызваленне тэрыторыі і нанясенне расійскім сухапутным войскам максімальна магчымай шкоды.

Гэтаму, безумоўна, спрыяла і шматмесячная кампанія ўдараў сярэдняй далёкасці, якую праводзяць Сілы беспілотных сістэм Украіны. Гэтыя аперацыі парушылі расійскую тактычную і аператыўную лагістыку, абмежаваўшы магчымасці забеспячэння як перадавых, так і рэзервовых падраздзяленняў сухапутных войскаў.

Галоўнае пытанне ў тым, ці было паўднёвае наступленне першапачаткова задумана як тэставанне новых украінскіх метадаў вядзення наземнага наступлення, або ж яно вырасла з серыі лакальных атак, якія ўдала скарысталі ўразлівыя месцы расійскай абароны, і толькі потым ператварылася ў больш шырокую кампанію, пра якую на гэтым тыдні заявіў Зяленскі. Цалкам верагодна, што мела месца і тое, і іншае.

Гэта важна таму, што на працягу ўсёй вайны Украіна дэманстравала гатоўнасць выпрабоўваць і ўдасканальваць тактыку агульнавайсковага бою, выкарыстоўваючы спалучэнне паветраных і наземных беспілотных сістэм. Яны дазваляюць атрымліваць перавагу ў тактычнай разведцы, павышаць эфектыўнасць украінскай артылерыі пры нанясенні ўдараў па скопішчах расійскіх войскаў, ствараць умовы для прасоўвання наземных падраздзяленняў — як на тэхніцы, так і пешшу, — а таксама выконваць цэлы шэраг дапаможных задач: ад радыёэлектроннай барацьбы і забеспячэння да СПА, эвакуацыі параненых, міннавання і размінування і псіхалагічнага ўздзеяння на расійскія войскі.

Адначасова па меры развіцця вайны Украіна ўсё актыўней вяртаецца да старажытнага мастацтва ваеннай хітрасці і ўвядзення праціўніка ў зман. Менавіта яно адыграла важную ролю ў падрыхтоўцы наступленняў пад Херсонам і Харкавам у 2022 годзе, а затым — Курскай аперацыі 2024 года. Верагодна, гэты фактар меў вялікае значэнне і падчас паўднёвай кампаніі апошніх сямі месяцаў.

Украіна дэманструе гатоўнасць выпрабоўваць новыя падыходы на полі бою, якое стала значна больш назіральным, але зусім не цалкам празрыстым, — і супраць больш шматлікага праціўніка, здольнага адаптавацца да зменлівых умоў.

На паверхні мэта відавочная: абараняць сваю тэрыторыю і вызваляць землі, акупаваныя праціўнікам. Але ў больш шырокім сэнсе Украіне неабходна ствараць усё больш эфектыўныя ваенныя інструменты, здольныя наносіць Расіі яшчэ большую шкоду непасрэдна на полі бою.

І хоць украінскія сілы ўжо павялічваюць штомесячныя страты расійскай арміі, ім неабходна і далей павышаць гэты паказчык — да 50 тысяч чалавек у месяц і, магчыма, нават вышэй. Гэта можа стаць неабходнай умовай для стрымлівання перакідкі новых расійскіх войскаў, калі Масква вырашыць правесці чарговую мабілізацыю ўжо ў наступным месяцы.

Яшчэ больш важна, што, нягледзячы на эфект ад працяглых за апошні год далёкіх удараў па тэрыторыі Расіі — па энергетычных аб’ектах, абаронных прадпрыемствах, сістэмах СПА і лагістычных цэнтрах падвойнага прызначэння, такіх як склады Wildberries, — Пуцін пакуль не праявіў гатоўнасці адмовіцца ад максімалісцкіх мэт сваёй вайны супраць Украіны.

Таму Украіне неабходна ўзмацняць стратэгічны ціск на Пуціна. Адным са спосабаў гэтага могуць стаць новыя наступальныя аперацыі — сіламі аднаго або некалькіх армейскіх карпусоў. Іх галоўная мэта — на працягу наступнага года вярнуць значныя тэрыторыі. Гэта магло б стаць часткай камбінацыі з двух узаемадапаўняльных удараў па Пуціне — наступальных аперацый і ўдараў сярэдняй і вялікай далёкасці.

Гэта не толькі магло б змяніць стратэгічныя разлікі Пуціна, але і, верагодна, яшчэ больш павысіла б гатоўнасць адміністрацыі Трампа падтрымліваць Украіну (не становячыся пры гэтым яе поўнафарматным саюзнікам) — як «бок, які выйграе вайну».

Якімі б ні былі далейшыя планы Украіны — а я не сумняваюся, што ў бліжэйшыя месяцы ў яе прыгатавана нямала сюрпрызаў для Расіі, — заходнім ваенным структурам яшчэ шмат чаго трэба зразумець з таго, што адбываецца на поўдні Украіны ў апошнія месяцы. Некаторыя з гэтых урокаў могуць аказацца асабліва карыснымі для стварэння новых структураў войскаў, для распрацоўкі тактычных рашэнняў і канцэпцый правядзення ваенных кампаній, напрыклад:

новыя тактычныя і аператыўныя прыёмы прымянення ўдарных беспілотнікаў;

абноўленыя метады інтэграцыі беспілотных лятальных апаратаў ва ўсе ключавыя этапы падрыхтоўкі, штурму і развіцця наступальных аперацый;

спосабы выкарыстання наземных беспілотных платформаў у штурмавых, наступальных і забяспечвальных падраздзяленнях;

тактычныя і аператыўныя прыёмы ўвядзення праціўніка ў зман ва ўмовах усё большай празрыстасці поля бою.

У нядаўнім дакладзе, апублікаваным Lowy Institute, я пісаў, што заходнія ваенныя інстытуты занадта павольна вучацца на досведзе Украіны і дэманструюць сістэмны дэфіцыт здольнасці здабываць урокі з гэтай вайны. Украіна працягвае даваць нам найважнейшыя ўяўленні пра сучасную вайну і пра тое, як змяняецца характар узброеных канфліктаў. Нам трэба значна ўважлівей вывучаць украінскі досвед і адначасова аказваць Украіне неабходную падтрымку.

Яе наступальныя аперацыі апошніх сямі месяцаў даюць для гэтага нямала каштоўных урокаў. Пытанне толькі ў тым, ці гатовыя мы іх засвоіць.

Перастаноўкі ў расійскім камандаванні

Поспех украінскіх войскаў на поўдні можа быць звязаны і з нядаўна абвешчанымі кадравымі перастаноўкамі ў расійскім камандаванні. Паводле ўказу, апублікаванага на сайце прэзідэнта Расіі, новыя камандуючыя прызначаны ў наступных структурах:

сілы беспілотных сістэм Расіі — генерал-палкоўнік Дзяніс Лямін;

аб’яднанае камандаванне тылавога забеспячэння — генерал-палкоўнік Валерый Солачук;

групоўка войскаў «Цэнтр» — генерал-палкоўнік Андрэй Іванаеў;

групоўка войскаў «Усход» — генерал-маёр Пётр Болгараў.

Дык што, калі мабілізацыя Пуціна праваліцца?

Вядома, аналітыкі, якія сочаць за падзеямі ў Расіі і Украіне, спрабуюць зразумець, ці сапраўды Пуцін даў старт новай мабілізацыі. На мінулым тыдні з’явіліся паведамленні, што расійскі прэзідэнт можа планаваць прызваць да 500 тысяч чалавек для ўдзелу ў вайне супраць Украіны — дзеючыя кампаніі па наборы кантрактнікаў, відаць, ужо не забяспечваюць дастатковага прытоку навабранцаў, каб кампенсаваць страты расійскай арміі.

Спатрэбіцца пэўны час — верагодна, два-тры месяцы, — перш чым гэтыя новыя вайскоўцы змогуць трапіць на фронт. Аднак іх з’яўленне можа прадвяшчаць новае буйное наступленне Расіі на ўсходзе або поўначы Украіны зімой. На фоне дэфіцыту ракет-перахопнікаў для барацьбы з балістычнымі ударамі зіма для Украіны можа аказацца выключна цяжкай.

У той жа час Кіеў удвойвае намаганні па нанясенні расійскім войскам максімальных страт і, відаць, рухаецца да паказчыка ў 50 тысяч забітых і параненых расійскіх вайскоўцаў у месяц. Таму нават такое значнае папаўненне расійскай арміі, верагодна, дасць Маскве толькі кароткатэрміновы эфект.

А калі прыток новых войскаў усё ж не дазволіць Расіі змяніць стратэгічную дынаміку вайны на сваю карысць, — што тады застанецца Пуціну?

Мік Райн, New Voice