Bloomberg: Бэбі-бумеры пакідаюць пасля сябе больш мастацтва, чым трэба нашчадкам
- 2.08.2026, 19:07
Чакаецца, што хутка прадметы мастацтва на агульную суму $1 трлн зменяць уладальнікаў.
Бэбі-бумеры (людзі, якія нарадзіліся ў 1946–1963 гадах) у ЗША пакідаюць пасля сябе больш твораў мастацтва, чым каму-небудзь трэба, паведамляе Bloomberg. Спадкаемцы, як правіла, не маюць магчымасці належным чынам даглядаць за творамі, што засталіся, а прадаць удаецца толькі нямногія з іх.
Аб’ём твораў мастацтва, які належыць пакаленню бэбі-бумераў, велізарны, а попыт на іх нават блізка не супастаўны з колькасцю працаў. Калі разглядаць толькі тыя прадметы мастацтва, якія можна прадаць на другасным рынку — а гэта толькі малая частка ўсіх існуючых твораў, — то, паводле прагнозаў Deloitte, у найбліжэйшыя дзесяць гадоў зменіць уладальнікаў мастацтва на суму каля $1 трлн. Аднак пакупнікоў або музеяў будзе недастаткова.
«Мы курыруем каля 350 калекцый, што належаць сямейным офісам у 28 краінах», — сказаў старшыня савета дырэктараў і заснавальнік кампаніі Fine Art Group, якая кансультуе сем’і па пытаннях калекцый, Філіп Хофман. «У большасці такіх выпадкаў прадстаўнікі наступнага пакалення яшчэ не абмяркоўвалі, што будуць з гэтым рабіць. Шмат каму з іх гэта не надта цікава», — адзначыў ён.
Праблема не толькі ў спадкаемцах, але найперш — у саміх калекцыянерах, якія не задаюць сабе пытання, ці патрэбныя наогул усе гэтыя творы мастацтва іх нашчадкам. Па словах Хофмана, з усіх сем’яў, з якімі яму даводзіцца мець справу, «наберэцца ад сілы пяць, дзе пра гэта задумваліся». Астатнія схільныя суцяшаць сябе думкай, што для іх дзяцей няма нічога больш жаданага, чым і далей даглядаць сямейную калекцыю.
Як правіла, наступнае пакаленне гэтага ўжо не хоча, — падкрэсліў заснавальнік Fine Art Group. «Ім трэба нешта іншае», — дадаў ён.
Прадаць творы даволі лёгка толькі спадкаемцам 0,1% самых заможных людзей, якія могуць атрымаць у спадчыну калекцыю коштам $100 млн або больш. Па ацэнках Хофмана, налічваецца каля 1000 калекцыянераў, якія валодаюць творамі мастацтва на $1 млрд. І, паводле самых сціплых падлікаў, існуе больш за 3000 калекцыянераў, чые зборы ацэньваюцца ў $100 млн. Калі такія калекцыі пераходзяць да наступнага пакалення раз на 30 гадоў, гэта азначае больш за 100 выпадкаў спадкавання на год — або два на тыдзень.
Звычайна пра такіх звышзаможных кліентаў дбаюць найбуйнейшыя аўкцыённыя дамы, такія як Sotheby’s. Што да маёмасці большасці людзей, яны, хутчэй за ўсё, будуць вельмі выбарачнымі. Магчыма, іх зацікавяць адзін-два прадметы, але калі гэтыя рэчы не каштуюць мільёны, змагацца за іх яны не стануць.
Шмат хто аддае перавагу перадаваць творы мастацтва ў дар музеям. Аднак праблема ў тым, што ў апошнія гады зрабіць гэта стала складаней. Сёння фонды амаль любога вялікага музея і так перапоўненыя: экспанатаў значна больш, чым можна выставіць. Таму, калі гаворка не пра сапраўдны шэдэўр, музеі рэдка маюць патрэбу ў новых паступленнях.
Калі музей і згодны прыняць твор мастацтва ў дар, ён найчасцей просіць суправадзіць яго і грашовым ахвяраваннем. «Захоўванне, страхаванне — усё гэта абыходзіцца музеям вельмі дорага», — патлумачыла кіраўніца аддзела планавання мастацкіх праектаў Bank of America Розмары Рынгвальд.
Калі бізнесмен Рональд Лаудэр вырашыў перадаць Метрапалітэн-музею сваю калекцыю аўстрыйскага і нямецкага мастацтва ХХ стагоддзя коштам $1 млрд, ён хацеў захаваць экспазіцыю ў асабняку на 86-й вуліцы, пабудаваным у стылі бозар, што істотна павялічвала спадарожныя выдаткі музея. У прэс-рэлізе, выпушчаным у сувязі з абвяшчэннем пра здзелку, згадваліся 27 даральнікаў (не лічачы ананімных), якія ў суме выдзелілі каля $200 млн на пакрыццё выдаткаў, звязаных з утрыманнем калекцыі.
Яшчэ больш сур’ёзнай перашкодай для спадкаемцаў становіцца змяненне густоў з цягам часу. Хаця свет мастацтва не настолькі зацыклены на ўльтрановінках, як Галівуд або поп-музыка, дзе спажываецца пераважна тое, што было створана і выпушчана за апошні год або нават карацейшы тэрмін, усё ж галерэі ў пераважнай большасці выпадкаў выставляюць новыя працы сучасных мастакоў, якія і набывае большасць калекцыянераў. Гэта азначае, што спадкаемцам часта дастаюцца творы, якія калісьці здаваліся новымі, а сёння нярэдка ператварыліся толькі ў цьмянае ўспамінанне.
«Часам мы ўспрымаем мастацтва як нешта, што звяртаецца да самай сутнасці чалавечай прыроды, як з’яву ўніверсальную і нязменную ў часе, — растлумачыў навуковец з нямецкага Інстытута эвалюцыйнай антрапалогіі імя Макса Планка Алег Собчук. — Але ў большасці выпадкаў мастацтва адлюстроўвае падзеі і настроі канкрэтнай эпохі».
Чым больш часу мінае з моманту стварэння твора, тым меней увагі ён, як правіла, здольны ўтрымліваць. «З’яўленне любога новага медыя заўсёды азначае свайго кшталту разрыў, — патлумачыў Собчук. — Звычайна гэта адбываецца як рэвалюцыя». Гэта не азначае, што лічбавае мастацтва выцісне жывапіс і скульптуру, але гэта сведчыць пра зніжэнне цікавасці да мадэрнізму.
Акрамя таго, у свеце мастацтва нічога не адбываецца імкліва. Калі адны бэбі-бумеры распрадаюць свае калекцыі, іншыя працягваюць іх папаўняць. На таргах буйных аўкцыённых дамоў пакупнікоў старэйшых за 60 гадоў па-ранейшаму больш, чым тых, каму яшчэ няма 40. «Людзі не спыняюцца, дасягнуўшы пэўнага ўзросту, — падкрэсліла Мадлен Лісснер, якая ў аўкцыённым доме Sotheby’s узначальвае падраздзяленне, што займаецца творамі сусветнага выяўленчага мастацтва. — Яны працягваюць збіраць калекцыі, калі ім спаўняецца 80, 85 і нават 90 гадоў».
Найстарэйшым амерыканскім бэбі-бумерам сёлета спаўняецца толькі 80 гадоў. Нават праз дзесяць гадоў у ЗША застанецца каля 30 млн прадстаўнікоў гэтага пакалення ва ўзросце 70 гадоў або маладзей.