«Трое камбайнераў ядуць, а перад імі танчаць і спяваюць дзесяць чалавек»
- 3.08.2026, 19:51
Як «бітва за ўраджай» у Беларусі ператварылася ў «агратрэш».
Польскае выданне Interia апублікавала артыкул пра штогадовую ўборачную кампанію ў Беларусі, назваўшы яе «вялікай навязлівай ідэяй Лукашэнкі», заўважыла «Зеркало». На думку экспертаў, «бітва за ўраджай» у нашай краіне даўно ператварылася ў ідэалагічны рытуал, прызваны дэманстраваць вобраз Лукашэнкі як «добрага гаспадара», хоць сучасная Беларусь ужо мала падобная да краіны, якую спрабуе паказаць дзяржаўная прапаганда.
З пачаткам уборачнай кампаніі беларускае дзяржаўнае тэлебачанне фактычна пераходзіць у рэжым асвятлення «фронту жніва». У выпусках навін падрабязна распавядаюць пра колькасць задзейнічаных камбайнаў і трактароў, сабраныя тоны збожжа, лідараў уборачнай і перадавікоў вытворчасці.
Асаблівае месца ў гэтым дзеянні займае Аляксандр Лукашэнка — ён штогод праводзіць нарады па ўборачнай, асабіста наведвае гаспадаркі, здзяйсняе абляты палёў на верталёце і публічна дакарае кіраўнікоў сельгаспрадпрыемстваў.
Дырэктар Польскага цэнтра ўсходніх даследаванняў (OSW) Войцэх Кононьчук лічыць, што такое паводзіны наўпрост звязаныя з светапоглядам Лукашэнкі.
«Ён любіць з'яўляцца ў тым ці іншым калгасе, аддаваць распараджэнні, паказваць сябе добрым гаспадаром. Гэта цалкам адпавядае яго ментальнасці, якая ў гэтым сэнсе паходзіць з мінулай эпохі», — заявіў эксперт.
«Усё пачалося ў сярэдзіне 90-х, калі больш за трэць беларусаў жылі ў сельскай мясцовасці. Гэта быў самы каштоўны электарат Лукашэнкі, да якога ён такім чынам звяртаўся, запэўніваючы ў сваёй падтрымцы. Такая эстэтыка яму вельмі блізкая, бо ён сам вырас у вёсцы і быў дырэктарам саўгаса. Аднак крытычна настроеныя да Лукашэнкі беларусы называюць усё гэта „агратрэшам“», — кажа журналіст Беларускай службы «Радыё Свабода» Дзмітрый Гурневіч.
Паводле яго, сама ўборачная ў Беларусі ператвараецца ў «цырк і паказуху». У якасці прыкладу журналіст прыводзіць канцэрты проста на палях падчас абедзеннага перапынку механізатараў.
«Калі ў іх абедзенны перапынак, проста ў полі для іх арганізуюць канцэрты. Часам гэта выглядае проста камічна: трое камбайнераў ядуць, а перад імі танчаць і спяваюць дзесяць чалавек у народных касцюмах. Да іх прыязджаюць знакамітасці і чыноўнікі, гучаць патэтычныя прамовы», — распавёў ён.
Акрамя таго, у гэтым годзе Лукашэнка запатрабаваў адпраўляць у армію аграрыяў, якія, на яго думку, чымсьці правініліся падчас уборачнай кампаніі. Пасля гэтага ваенкамы пачалі праверкі гаспадарак, а Міністэрства абароны падключыла да жніва вайскоўцаў, якія перавозяць збожжа, дастаўляюць грузы і абслугоўваюць сельскагаспадарчую тэхніку.
На думку Гурневіча, ідэалагічная роля ўборачнай кампаніі ў Беларусі сёння ўжо не адпавядае рэчаіснасці.
«Калі ў 90-я гэта яшчэ мела пэўную логіку, бо ў Беларусі жыло шмат людзей, звязаных з сельскай гаспадаркай, і іх падтрымка была патрэбная ўладзе, то сёння гэта выклікае толькі горкую ўсмешку. Беларусь — адна з самых урбанізаваных краін Еўропы: каля 80% грамадзян жывуць у гарадах», — адзначыў ён.
Пры гэтым афіцыйная прапаганда падае сельскую гаспадарку як аснову існавання дзяржавы, хоць рэальныя паказчыкі сведчаць пра адваротнае.
«Беларусь вымушаная імпартаваць збожжа. У 2023 годзе яна выдаткавала на закуп замежнай пшаніцы каля 50 мільёнаў долараў», — сказаў Гурневіч.
Ён таксама прывёў іншыя звесткі пра стан галіны.
«Плошча сельскагаспадарчых зямель у Беларусі пастаянна скарачаецца. У 1994 годзе яна складала 6,2 млн гектараў, цяпер — каля 5,7 млн. За апошнія 20 гадоў колькасць работнікаў дзяржаўных сельгаспрадпрыемстваў скарацілася з 380 тысяч да 250 тысяч чалавек. Колькасць калгасаў паменшылася прыкладна на 500 — з 2000 да 1500. Без дзяржаўнай падтрымкі каля 60% з іх былі б стратнымі», — заявіў журналіст.
Кононьчук таксама лічыць, што значэнне сельскай гаспадаркі для эканомікі Беларусі істотна меншае, чым гэта дэманструе афіцыйная рыторыка.
«Яна не мае ключавога значэння для беларускай эканомікі, бо гэты сектар генеруе толькі некалькі працэнтаў ВУП», — падкрэсліў эксперт.
Ён нагадаў, што яшчэ ў 2020 годзе беларускі IT-сектар практычна зраўняўся з сельскай гаспадаркай паводле ўкладу ў эканоміку краіны.
«Развіццё IT было спынена, а фактычна абмежавана праз эміграцыю многіх айцішнікаў, якія падтрымалі пратэсты. Але гэта паказвае прыярытэты Лукашэнкі. IT магло стаць курыцай, што нясе залатыя яйкі. Аднак апынуўшыся перад выбарам паміж абмежаваннем уласнай улады і прыпыненнем развіцця IT-сектара, Лукашэнка, вядома, выбраў другое», — сказаў Кононьчук.
Гурневіч таксама звязвае захаванне «бітвы за ўраджай» найперш з асабістымі поглядамі Лукашэнкі.
«Лукашэнка ўсё больш губляе сувязь з рэчаіснасцю і мае патрэбу ў такіх урачыстых кампаніях, як „бітва за ўраджай“. Яны нагадваюць яму маладосць», — заключыў журналіст.