Удары па Wildberries могуць прывесці да дэвальвацыі ў Беларусі

• Фелікс Мірскі
• 4.08.2026, 8:13

Крызіс у Расіі ўдарыць і па беларускай эканоміцы.

У панядзелак украінскія дроны ўдарылі па чарговым складзе Wildberries. Пад удар трапіў склад ва Уладзімірскай вобласці плошчай у 175 тысяч квадратных метраў. Імперыя Wildberries пакуль трымаецца, але пад украінскімі ўдарамі ўжо трашчыць па швах. Яе падзенне пагражае не толькі звыклому спажывецкаму камфорту.

Яно можа стаць ударам і для расійскай банкаўскай сістэмы, якая і без таго знаходзіцца ў перадкрызісным стане. А калі ў Расіі здарыцца банкаўскі крызіс, у Беларусі таксама не атрымаецца застацца ўбаку.

Стабільнасць падгарае

Цэнтр макраэканамічнага аналізу і кароткатэрміновага прагназавання, які ўзначальвае брат расійскага міністра абароны, яшчэ ў сярэдзіне чэрвеня заявіў, што банкаўскі крызіс у Расіі ўжо ідзе. Проста пакуль яго не бачна. Але доля праблемных крэдытаў у банкаўскай сістэме ўжо трэці месяц запар трымаецца вышэй за 10 працэнтаў. Паводле метадалогіі МВФ — гэта тая адзнака, пасля якой пачынаецца сістэмны банкаўскі крызіс.

За паўтара месяца лепш не стала. Паводле ацэнкі Сбербанка, адток укладаў у наяўныя грошы ў ліпені склаў 600 мільярдаў расійскіх рублёў. З пачатку года аб'ём наяўных у абароце вырас на два трыльёны. У выніку расійскім банкам стала не хапаць грошай. Дэфіцыт ліквіднасці ў банкаўскай сістэме вырас да 2,5 трыльёна рублёў.

З дэфіцытам, адтокам наяўнасці і праблемнымі крэдытамі расійскія банкі яшчэ маглі б справіцца. Асабліва калі Цэнтрабанк ім падкіне грошай. Але тут пачало прылятаць па Wildberries.

Wildberries — гэта не толькі найбуйнейшы маркетплэйс Расіі. Гэта яшчэ і адзін з найбуйнейшых даўжнікоў. Кампанія набрала крэдытаў больш чым на трыльён рублёў, пераважна кароткатэрміновых. Пры гэтым 500–600 мільярдаў — гэта крэдыты ад ВТБ, другога па велічыні банка Расіі.

А другі банк Расіі, магчыма, з'яўляецца першым па аб'ёме праблемных крэдытаў. Незалежныя аналітычныя цэнтры ацэньваюць іх рэальны аб'ём у 3,5 трыльёна рублёў. У выпадку падзення імперыі Wildberries да 3,5 трыльёнаў адразу дадасца яшчэ 500–600 мільярдаў. А ў ВТБ і раней справы ішлі не бліскуча. Недарэмна банк яшчэ на мінулым тыдні быў вымушаны пачаць кампанію масавых скарачэнняў.

То бок Wildberries можа стаць той самай косткай даміно, падзенне якой пацягне каскадны эфект для ўсёй фінансавай сістэмы Расіі. А лішніх рэсурсаў, каб гэта прадухіліць, у расійскіх уладаў няма. Расія ўжо цяпер траціць 10 працэнтаў бюджэту на абслугоўванне сваіх даўгоў перад банкамі. Пры гэтым дэфіцыт расійскага бюджэту наблізіўся да 6 трыльёнаў рублёў.

Дык што адзіная крыніца грошай — эміісія Цэнтральнага банка. Але эміісія прывядзе да росту інфляцыі, зніжэння курса рубля і яшчэ больш паскорыць адток грошай з банкаў. Таму павелічэнне эміісіі можа адкласці банкаўскі крызіс, але не здолее яго прадухіліць.

Убаку не застанемся

Сам па сабе банкаўскі крызіс у Расіі не азначае аўтаматычна банкаўскі крызіс і ў Беларусі. Даччыныя расійскія банкі кантралююць 20–25 працэнтаў рэсурсаў беларускай банкаўскай сістэмы. Пры гэтым беларускія даччыныя структуры ў дастатковай ступені аўтаномныя, каб крызіс мацярынскіх банкаў не ўдарыў па іх наўпрост.

Актывы расійскіх даччыных структур у Беларусі ізаляваныя ад мацярынскіх кампаній. Банкі выконваюць беларускія нарматывы па ліквіднасці і капітале. А ўклады застрахаваныя беларускім Агенцтвам па гарантаванні ўкладаў. Таму ў выпадку гіпатэтычнага абвалу расійскай банкаўскай сістэмы беларускія банкі ўстаяць. Але гэта не азначае, што яны застануцца ўбаку.

Даччыныя расійскія банкі ў Беларусі ў асноўным арыентаваныя на абслугоўванне сумесных праектаў. Таму іх галоўныя пазычальнікі — буйныя прадпрыемствы. Доля карпаратыўных крэдытаў вагаецца ад 60 да 70 працэнтаў. Фінансавы крызіс у Расіі будзе азначаць рэзкае падзенне попыту. А падзенне попыту ўдарыць па прыбытках пазычальнікаў і іх здольнасці плаціць па даўгах. Скарачэнне крэдытавання расійскімі банкамі сваіх прадпрыемстваў таксама ўдарыць па беларускім экспарце, дзве траціны якога прыходзяцца на Расію.

Пагаршэнне фінансавай сітуацыі ў расійскіх банкаў закрые для беларускіх банкаў магчымасці прыцягваць крэдыты і міжбанкаўскае фінансаванне. Не кажучы ўжо пра перспектывы для беларускага бюджэту, які Расія яшчэ некалькі гадоў таму фактычна ўзяла на ўтрыманне.

Не маючы магчымасці рэфінансаваць старыя даўгі, беларускім уладам давядзецца траціць назапашаныя рэзервы. А гэта створыць дадатковы ціск на беларускі валютны рынак, які і без таго апынецца ў складаным становішчы. Бо аслабленне расійскага рубля непазбежна пацягне за сабой аслабленне беларускай валюты. Нават калі ў Нацбанка будуць рэзервы, каб падтрымліваць курс рубля да долара, яму давядзецца змірыцца з дэвальвацыяй, каб захаваць канкурэнтаздольнасць беларускіх тавараў на расійскім рынку.

Аслабленне рубля на фоне навін пра расійскі банкаўскі крызіс створыць негатыўны фон на беларускім фінансавым рынку. Услед за Расіяй можа пачацца адток грошай з беларускіх банкаў, што яшчэ больш узмоцніць ціск на беларускі рубель.

Таму банкаўскі крызіс у Беларусі не пачнецца адразу следам за расійскім. Але яго наступствы могуць аказацца цяжэйшымі, чым у Расіі. Як гэта было ў 1998 годзе, калі наступствы расійскага дэфолту Беларусь перажывала яшчэ некалькі гадоў.

Фелікс Мірскі, «Беларусы і рынак»