Навуковец разнёс рашэнне Лукашэнкі
- 5.08.2026, 10:19
Улады вырашылі спыніць радыяцыю ўказам на паперы.
У Беларусі абнавілі пералік населеных пунктаў і аб'ектаў, якія знаходзяцца ў зонах радыёактыўнага забруджвання. З яго выключылі 177 тэрытарыяльных адзінак, сярод якіх Гомель, Лунінец, Лельчыцы і Іўе. Адпаведную пастанову Савета Міністраў падпісаў прэм'ер Аляксандр Турчын, паспяшаўшыся выканаць указанні Лукашэнкі. Нагадаем, дыктатар падчас профільнай нарады задаваўся пытаннем: «Дык чым жа мы тады займаліся 30 гадоў, калі ў нас 900 тысяч пражываюць на забруджаных тэрыторыях?».
Адзначаецца, што з 2021 па 2025 гады Мінпрыроды і Мінздароўя праводзілі аналіз тэрыторый, забруджаных радыянуклідамі, — і даследаванне паказала істотнае паляпшэнне сітуацыі ў асобных населеных пунктах.
Пастанова ўступіць у сілу з 1 студзеня 2027 года. Льготы на бясплатнае харчаванне захаваюцца да чэрвеня 2027 года для непаўналетніх дзяцей, якія пражываюць і (ці) навучаюцца ў установах адукацыі, размешчаных на тэрыторыях, што выводзяцца з катэгорыі забруджаных.
На паперы колькасць населеных пунктаў, што знаходзяцца ў зонах радыёактыўнага забруджвання, скарацілася — што гэта азначае для беларусаў? «Філін» абмеркаваў прынятае рашэнне з радыяцыйным хімікам, даследчыкам катастрафічных рызыкаў, незалежным аўдытарам радыяцыйнай інфраструктуры Беларусі Сяргеем Бесарабам.
— З пункту гледжання радыяхіміі сцверджанні ўладаў аб ачышчэнні глебы — гэта псеўданавуковая маніпуляцыя. Перыяд паўраспаду галоўных забруджвальнікаў — цэзію-137 і стронцыю-90 — 30 гадоў. То-бок з моманту аварыі на Чарнобыльскай АЭС прайшоў толькі адзін перыяд паўраспаду. Сёння ў біясферы, напрыклад, Лунінца, захоўваецца больш за 40% ад першапачатковай смяротнай актыўнасці ізатопаў.
Акрамя таго, я не бачу, каб у афіцыйных паведамленнях падымалі праблему амерыцыю. А міжнародныя эксперты звяртаюць на гэта асаблівую ўвагу, бо актыўнасць амерыцыю, у адрозненне ад цэзію і стронцыю, павялічваецца.
Пік гэтай актыўнасці, паводле разлікаў, прыйдзецца на 2050–2060 гады. Як у такіх умовах ведамствы абгрунтоўваюць бяспеку? Выхадзіць, што ніяк.
Чыноўнікі (мы ж не чуем ніводнага голасу вучонага, радыяцыйнага хіміка, радыёлага) сёння змяняюць матэматычныя мадэлі і штучна, загадным парадкам, заніжаюць у дакументах долю спажывання беларусамі прадуктаў з лесу і агарода, абапіраючыся на папяровыя тэзісы, што цяпер людзі купляюць чыстую ежу ў краме.
Але ж ізатопы застаюцца ў зямлі. Хітрасць чыноўнікаў дазваляе на паперы паменшыць ацэнку дозавай нагрузкі на людзей.
— Якія наступствы можа мець прынятае рашэнне?
— Узнікае рызыка росту анкалагічных захворванняў. Магчымая доўгатэрміновая нацыянальная катастрофа, звязаная з анкалагічнымі і сардэчна-сасудзістымі захворваннямі. Гэта легалізаванае вар'яцтва.
З-за таго, што гэтыя пытанні падымаюцца толькі ў беларускім інфапрасторы і далей нікуды не выходзяць, у нашай краіне тварыцца радыяцыйны кашмар.
Варта адзначыць, што прынятыя рашэнні маюць і бюджэтную складовую. Лічу, што ў дзяржавы сёння назіраецца ўнутраны фінансавы дэфолт па сацыяльных і экалагічных абавязацельствах перад народам.
Зніжэнне радыёактыўнага фону патрабуе стагоддзяў, а ў нас статус паўмільёна чалавек змяніўся ўсяго за пару гадоў праз палітычны акрык зверху.
Разгледзім, напрыклад, бясплатнае харчаванне для школьнікаў, якое было створана яшчэ савецкай навукай у 90-х. Яно было прызначана не для насычэння, а каб паводле законаў канкурэнтнага выцяснення блакаваць пранікненне з заражанай вады і прадуктаў стронцыю-90 і цэзію-137, каб у мышцы дзяцей не траплялі ізатопы.
Цяпер рэжым гэтым рашэннем здымае з сябе цяжар выдаткаў і перакладае куплю чыстых прадуктаў на спустошаныя кашалькі жыхароў правінцыі. Акрамя таго, адмена радыёактыўнага статусу юрыдычна анулюе каласальныя выдаткі лесанарыхтоўшчыкаў, аграхолдынгаў на ўваходны і выхадны лабараторны радыялагічны кантроль сыравіны.
Атрымліваецца, што цяпер забруджаныя торф, лес, фуражнае збожжа легалізаваныя на дзяржаўным узроўні.
— Як людзі, што жывуць на тэрыторыях, якія цяпер выключылі з пераліку забруджаных, могуць сябе абараніць?
— Набыць спектрометр і правяраць прадукты харчавання… Вядома, сёння многія людзі жывуць як прыйдзецца і спадзяюцца на лёс. Але трэба разумець, што радыяцыя не даруе вар'яцтва і дурноты. Сёння ўлады вырашылі спыніць радыяцыю ўказам на паперы…