«Расія жыве, як у старым савецкім анекдоце»

• 5.08.2026, 14:07

Пуцін вядзе расійскі бізнес да знішчэння.

Удары па складах Wildberries працягваюцца, а крах найбуйнейшага расійскага маркетплэйса становіцца ўсё больш рэальным.

Як крах такога гіганта, як Wildberries, адаб'ецца на эканоміцы Расіі і яе здольнасці весці вайну?

Такое пытанне сайт Charter97.org задаў украінскаму палітычнаму дзеячу, былому дэпутату Вярхоўнай Рады Барыславу Берэзе:

— Глядзіце, у 2022–2023 гадах толькі асноўныя структуры Wildberries штогод плацілі каля 70 мільярдаў рублёў падаткаў. Пры гэтым у 2025 годзе сума падаткаў склала ўжо больш за 130 мільярдаў рублёў. Акрамя таго, трэба ўлічваць, што кампанія апрацоўвае велізарную колькасць заказаў. Ідзе гаворка пра мільярды. Гэта не перабольшванне. Напрыклад, за год Ozon апрацоўвае 2,5 мільярда заказаў, а ён у некалькі разоў меншы за Wildberries. Wildberries — гэта пляцоўка, з якой звязаныя чатыры найбуйнейшыя банкі Расіі. І адзін з іх, ВТБ, ужо пачынае хвалявацца на фоне ўсяго таго, што адбываецца.

Гэта як у анекдоте: калі ты павінен банку мільён, гэта твая праблема. Але калі сто тысяч чалавек павінны банку па мільёне, гэта ўжо праблема банка. Дык вось, тут велізарная колькасць прадаўцоў. Сам бізнес Wildberries і многія іншыя структуры завязаныя на крэдытах. Знішчэнне гэтага бізнесу б'е па эканоміцы Расіі як нішто іншае. Больш за тое, ідзе гаворка і пра спадарожныя бізнесы. Гэта дастаўка, склады, лагістыка, абслугоўванне, бухгалтэрыя, грамадскае харчаванне. Гэта велізарная бізнес-архітэктура, якая можа пахаваць пад сабой не адзін мільён падаткаплацельшчыкаў у Расіі.

Акрамя таго, трэба разумець, што Wildberries ўдзельнічае ў забеспячэнні вайны. Патлумачу, пра што ідзе гаворка. Сёння гэтая сістэма лагістыкі выкарыстоўваецца для забеспячэння расійскай арміі. У асартыменце ёсць браняжылеты, камплектуючыя для дронаў, аптавалакно, сістэмы ваеннай сувязі і многае іншае. Раней яны вельмі хутка і эфектыўна дастаўлялі ўсё гэта на фронт і забяспечвалі забойцаў магчымасцямі ваяваць з Украінай. Цяпер з гэтым ужо ўзніклі сур'ёзныя праблемы, і гэта праблема для Расіі.

Акрамя таго, Wildberries ствараў пэўны камфорт для расіян. Яны прывыклі: замовіў у два клікі — і атрымаў. А цяпер і заказаць няма дзе, і хутка атрымаць тавар не атрымаецца. Велізарная колькасць тых, хто раней працаваў з Wildberries, проста не мае ўласнай сістэмы дастаўкі і лагістыкі.

Усё гэта разам стварае велізарную праблему для РФ. І самае галоўнае, пра што трэба казаць: Wildberries з'яўляецца адным з найбуйнейшых падаткаплацельшчыкаў у Расіі. Гэта разумеем не толькі мы. Гэта разумеюць і канкурэнты Wildberries, якія ўсведамляюць, што будуць наступнымі.

Наступным будзе той жа Ozon, затым «Яндекс Маркет». Наступнымі будуць «Пятёрочка» і ўсе астатнія. Усе, хто плаціць падаткі і забяспечвае вайну, будуць наступнымі. Асабліва трэба напружыцца сетцы «Красное & Белое», у якой ёсць размеркавальныя цэнтры нават у Падольску, у Падмаскоўі. І гарэлка, хай нават не самай добрай якасці, будзе гарэць яшчэ лепш, чым склады Wildberries. Усё гэта можна спыніць у адзін момант. Для гэтага трэба спыніць вайну. Калі вайна спыніцца, астатнія бізнесы не будуць пакутаваць ні ў Расіі, ні ва Украіне.

Хачу звярнуць увагу, што ўдары па Wildberries пачаліся менавіта пасля таго, як Расія сістэмна знішчала лагістычныя хабы «Новай пошты», склады сеткі крамаў АТБ і кніжныя склады. Увогуле, гэта вельмі паказальна. Варвары заўсёды змагаюцца супраць кніг. Расіяне, спальваючы кніжныя склады выдавецтваў «Книголав» і «Ранок», паказваюць, што яны ваяваюць не толькі з украінскай арміяй, але і з культурай Украіны. Даволі вялікая колькасць кніжных складоў знішчалася адрасна.

Таму Расія цяпер атрымлівае бумеранг. І тое, што Wildberries ўпадзе, ужо зразумела. Былага бізнесу Wildberries больш не будзе. Нават заява пра тое, што Wildberries пераязджае ў Казахстан і будуе там склады агульнай плошчай каля 270 тысяч квадратных метраў, нічога не змяняе. Прабачце, але ў Чырвоным Бары знішчаны склад плошчай амаль 170 тысяч квадратных метраў. Гэта адзін велізарны склад для буйнагабарытных грузаў, суадносны па маштабе са значнай часткай усіх магутнасцяў, якія плануюць пабудаваць у Казахстане. І гэта яшчэ толькі планы на 2027 год. Невядома, калі і як яны будуць рэалізаваныя. А лагістыка? А кошт? І ўсё астатняе? Бізнес Wildberries будзе знішчаны ў адказ на тое, што знішчаецца бізнес ва Украіне.

Калі бізнес хоча гэта спыніць, хай зрыне Пуціна. Гэта адзіны варыянт. Таму што адзіны чалавек, які можа спыніць вайну, — гэта Пуцін. Але ён спыняць яе не хоча. Адпаведна, расіяне, якія падтрымалі вайну, і кампанія Wildberries, якая таксама яе падтрымала, у тым ліку продажам тавараў для «СВА», нясуць адказнасць за ўсё тое, што адбываецца. У іх была адмысловая ўкладка з такімі таварамі. Цяпер яны яе схавалі, але раней яна была.

— Разам са складамі Wildberries згараюць тавары і актывы расійскай эліты. Ці можа яна адкрыта выступіць супраць Пуціна і вайны?

— Давайце возьмем эфект ад удараў па Wildberries і паглядзім, як ён уплывае на іншыя падобныя бізнесы. Удары па Wildberries маюць наступствы і для іх. Пасля сістэмных прылётаў па складах кампаніі пачалі падаць акцыі Ozon. Спачатку яны ўпалі на 7%, потым на 9%, затым на 12%. Яны будуць падаць далей. Інвестар разумее, што гэтыя акцыі абясцэньваюцца. Ozon будзе гарэць дакладна гэтак жа і, адпаведна, будзе несці страты. Таму акцыі пачынаюць скідваць.

Асобна трэба звярнуць увагу на тое, што ў Ozon укладалі грошы не толькі расіяне, але і замежнікі. Гэта паказвае, што Расія губляе прывабнасць як тэрыторыя для інвестыцый. Ці будуць эліты гэта ўсведамляць? Вядома. Яны ўжо ўсведамляюць. І падзенне акцый Ozon паказвае, што рэакцыя ўжо ёсць. А вось ці будуць яны выступаць супраць Пуціна? Гэта іх выбар. Хочуць захаваць свае актывы? Могуць выступіць супраць Пуціна. І гэта было б лагічна. Хочуць страціць свае актывы? Няхай маўкліва глядзяць, як спачатку будуць гарэць склады Wildberries, затым Ozon, а потым і ўсе астатнія.

— Z-блогеры ўжо гавораць пра магчымую паразу, а расіяне адкрыта скардзяцца на эканамічную катастрофу. Да чаго можа прывесці гэтае незадаволенне?

— Я не веру ў бунт у Расіі. Бо рускі бунт, як вядома, бессэнсоўны і бязлітасны. Гэта фраза належыць Пушкіну, яна гучыць у ягонай аповесці «Капітанская дачка». Гэта вельмі дакладная літаратурная фармулёўка.

Але фактычна сёння расіяне проста цярпілы, якія згаджаюцца з тым, што ім адключаюць інтэрнэт і максімальна павышаюць падаткі. Іх, як скаціну, гоняць у мясныя штурмы. Яны маўкліва глядзяць, як іх пазбавілі магчымасці падарожнічаць па свеце. Яны бачаць, як даражэе іх жыццё. І ўсё гэта толькі з-за таго, што Пуцін хоча ваяваць з Украінай. Іх жыццё становіцца горш, але яны нічога не робяць.

Сёння яны ідэальна дэманструюць стары савецкі анекдот. Бацька прыходзіць дадому і кажа сыну:

— Сыночак, гарэлка падаражэла ў тры разы.

— Тата, гэта значыць, што ты будзеш у тры разы менш піць?

— Не, сыночак, гэта значыць, што ты будзеш у тры разы менш есці.

Расіяне будуць жыць горш, але, як цярпілы, працягнуць маўчаць. Хаця ніколі не варта скідваць з рахункаў якую-небудзь выпадковасць. Можа, які-небудзь п'яны матрос прапануе штурмаваць калі не Зімовы палац, дык хаця б Крэмль. І, магчыма, з гэтага нешта выйдзе.

У Прыгожына амаль атрымалася. Але нават ён паказаў, наколькі бессэнсоўным быў яго бунт. Ён не давёў яго да канца, і гэта каштавала Прыгожыну жыцця. Таму ці будзе бунт у Расіі? Я сумняваюся. Шанец ёсць, але ён вельмі маленькі.

А вось змова эліт магчымая. Яна можа прывесці да кардынальнай змены сітуацыі ў Расіі. Усё павесяць на Пуціна і скажуць: гэта ён, а мы не вінаватыя. Так, такое можа быць. І гэта, дарэчы, можа стварыць магчымасць для перамоваў. Хачу нагадаць, што падобныя сцэнарыі ўжо разглядаліся ў гісторыі чалавецтва. Напрыклад, нацысцкія афіцэры былі гатовыя забіць Гітлера або адхіліць яго ад улады ў абмен на выхад Германіі з вайны. На жаль, тады аперацыя «Валькірыя» правалілася.

Расія ведае і больш удалыя гісторыі з шоўкавым шарфам, табакеркай і іншыя. Таму паглядзім, што будзе ў найбліжэйшы час. Але пакуль у Расіі нічога не кажа пра тое, што такі сцэнарый магчымы.