Пяць найважнейшых вузлоў сусветнай эканомікі
- 6.08.2026, 12:30
Чаму эканамічныя рычагі аказаліся мацнейшымі за геаграфічныя перавагі.
Пакуль увага свету прыкавана да Армузскага праліву, сапраўдныя рычагі ўплыву на сусветную эканоміку знаходзяцца зусім у іншых месцах. Такое меркаванне выказаў эксперт па санкцыях і эканамічнай бяспецы Эдвард Фішман у інтэрв’ю Foreign Policy, склаўшы ўласны рэйтынг самых важных глабальных «кропак ціску» — вузлоў, кантроль над якімі здольны змяніць ход сусветнай палітыкі (пераклад — сайт Charter97.org).
На першае месца Фішман паставіў долар ЗША. Паводле яго слоў, амерыканская валюта ўдзельнічае прыкладна ў 90% усіх сусветных валютных аперацый, а Вашынгтон здольны пазбавіць краіны доступу да доларавай сістэмы «простым росчыркам пяра». Менавіта таму долар, на думку эксперта, застаецца самым магутным інструментам эканамічнага ціску.
Другую пазіцыю займаюць ланцужкі паставак перадавых паўправаднікоў — ад распрацовак Nvidia да абсталявання нідэрландскай ASML і тайваньскіх заводаў па выпуску мікрачыпаў. Затым ідуць кітайскія рэдказямельныя металы і магніты. Хоць іх экспарт прыносіць Пекіну ўсяго каля 3 млрд еўра штогод, магчымы збой паставак здольны абысціся сусветнай эканоміцы амаль у 6 трлн еўра, адзначае Фішман.
Толькі чацвёртым у рэйтынгу апынуўся Армузскі праліў, праз які праходзіць значная частка сусветных паставак нафты і газу. Пяцёрку замыкаюць воблачныя сэрвісы, дзе амерыканскія кампаніі Amazon, Microsoft, Google і Oracle кантралююць каля 75% сусветнага рынку.
Свет увайшоў у эпоху, калі эканамічная ўзаемазалежнасць ператвараецца ў зброю. «Кітай паказаў свету, што здольны выкарыстоўваць уласныя кропкі ціску так жа, як ЗША выкарыстоўваюць долар», — лічыць Фішман. Ён таксама папярэджвае, што бескантрольнае прымяненне санкцый, тарыфаў і экспартных абмежаванняў можа падштурхнуць краіны да эканамічнай самаізаляцыі.
«Калі кожная дзяржава будзе дзейнічаць па прынцыпе “кожны за сябе”, свет рызыкуе незаўважна прыйсці да новай формы эканамічнай аўтаркіі», — упэўнены эксперт. ЗША і саюзнікам давядзецца будаваць больш цесную эканамічную інтэграцыю паміж сабой, адначасова зніжаючы залежнасць ад стратэгічна ўразлівых ланцужкоў паставак.