Пуціна не павесяць

• Андрэй Кокотюха
• 2.09.2026, 5:33

Проста існуе тры віды расійскай хлусні.

Пачну з таго, што скептычна стаўлюся да агучанага страху расійскага дыктатара Пуціна быць павешаным у выпадку прыняцця рашэння спыніць вайну без поўнага захопу Данбаса

Выданне The Economist піша пра гэта са спасылкай на нейкія блізкія да Крамля крыніцы. Але Крэмль — гэта ўжо крыху больш за сто гадоў як ВЧК-ГПУ-НКВД-КДБ-ФСБ, то бок — спецслужбы.

Гэта не сакрэт, як не сакрэт і тое, што гэтыя спецслужбы і расійска-савецкія сілавыя структуры ў цэлым сфармаваліся на базе таго ж расійскага крыміналітэту — рабаўнікоў банкаў у царскай Расіі, так званых экспрапрыятараў экспрапрыятараў, арганізатараў злачынных схем (накшталт «жалезнага» Фелікса Дзяржынскага) і падобных асоб.

Таму лагічна, што неназваныя крыніцы ў Крамлі — усяго толькі ўмелыя дэзінфарматары, выканаўцы прадуманых спецаперацый. Мэтай гэтага зліву можа быць ускосны сігнал ад іх гаспадара Пуціна Захаду: «Гарантуйце бяспеку — тады пагаворым».

Праўда, гэта толькі здагадка, тэорыя, заснаваная на ўласцівых расіянам генетычнай схільнасці да хлусні — рысе, якую адзначалі, напрыклад, маркіз дэ Кюстын у працы «Расія ў 1839 годзе», Жэрмен дэ Ланьі ў даследаванні 1853 года «Кнут і расіяне: норавы і ўладкаванне Расіі», а таксама іншыя даследчыкі Расіі і расіян, што наведвалі гэтыя землі як да іх, так і пасля. Урэшце-рэшт, на іх паталагічнай хлуслівасці раз-пораз робіць акцэнт у сваёй кнізе «Мы зноў здабылі дзяржаўнасць» першы Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол незалежнай Украіны ў РФ Уладзімір Крыжанаўскі.

Проста існуе тры віды расійскай хлусні. Першы — падсвядомая, бо такая іх натура. Другі — свядомая і добра прадуманая, што мае ўсе прыкметы дэзінфармацыі і прапаганды; гэта згаданы вышэй метад спецслужбаў. Трэці — змешаны: схлусіць, але пры гэтым атрымаць палітычную выгаду. Менавіта на гэтым грунтуецца мой скепсіс адносна даставернасці інфармацыі ад неназваных крамлёўскіх крыніц. Аднак, калі гаворка заходзіць пра страхі самога Пуціна, варта ўлічваць, што ў Расіі яму нічога і ніхто не пагражае. Афіцыйна абвешчанае чарговае ўзмацненне асабістай аховы сведчыць не пра страх. Гэта дэманстратыўны жэст, які можа дазволіць сабе дыктатар: маўляў, глядзіце, я недасяжны для ворагаў, нават не спрабуйце. Дарэчы, колькасць аховы суразмерная даўжыні картэжу і пышнасці суправаджэння першай асобы. Так «палажана», падданыя гэта ўхваляюць і радуюцца таму, як дбаюць пра бяспеку сапраўднага нацыянальнага лідара. Ды і пышнасць картэжу яму належыць паводле статусу.

Таму ўсе разважанні блогераў і звычайных грамадзян у сацсетках пра спуджанага Пуціна, пра ягоны страх перад гневам уласных грамадзян і смерцю ў выніку дзяржаўнага перавароту — ад удара табакеркай у скроню, як калісьці забілі імператара Паўла Першага, — гэта свайго роду тэрапія. Але і ў яе ёсць падставы.

З адкрытых крыніц вядома, з якім жахам Пуцін глядзеў відэазапіс расстрэлу падружжа Чаўшэску напрыканцы 1989 года. Румынскі дыктатар паплаціўся жыццём фармальна паводле прысуду хуткага суда, а фактычна — быў лінчаваны разам з жонкай Аленай. Таксама вядомая яго балючая рэакцыя на суд над сербскім дыктатарам Слабаданам Мілошавічам. Акрамя таго, ён уважліва сачыў за крахам Муамара Кадафі. Аднак гісторыя Расіі, асабліва пасля 1917 года, падобных выпадкаў не ведае. І ўжо хто-хто, а выхадзец са спецслужбаў Пуцін цудоўна гэта разумее.

Цароў забівалі ў выніку прыдворных змоў. Няма ніякіх падстаў меркаваць, што Пуціна чакае падобны лёс. Ён асабіста выбудаваў сістэму, якая трымаецца на ўзаемнай недаверы і робіць немагчымай змову з выкарыстаннем шаліка і табакеркі як зброі або ўжывання яду кшталту «Навічка». Яшчэ цароў забівалі нігілісты, анархісты і іншыя «народавольцы» накшталт Аляксандра Ульянава, старэйшага брата Уладзіміра Леніна. Але і тут міма: расійская сістэма ўладкавана так, што не знойдзецца ніводнай баявой групы, гатовай пачаць падобнае паляванне.

Апошні расійскі цар Мікалай II адрокся ад трона добраахвотна, аднак гэтаму папярэднічала не толькі знясільваючая Расію Першая сусветная вайна, але перш за ўсё — банальныя чэргі па хлеб у Петраградзе. Цяперашняя ваенная эканоміка Расіі не азначае пустых паліц у крамах — гэтак жа, як яна не тоесная сітуацыі 1990–1991 гадоў. Менавіта талёны на цукар і пагоня за слоічкам звычайнага маянэзу дабілі СССР. Што да забойства цара Мікалая і яго сям'і ў Екацярынбургу, дык гэта не той сцэнар, якога баіцца Пуцін. Бо яно было здзейсненае па загадзе нядаўна створанай ВЧК, якая і самога Пуціна «парадзіла». Такім чынам, сам сябе ён не расстраляе і тым больш — не павесіць.

Урэшце, высновы зусім не ў тым, што расійскі дыктатар баіцца ўласнага атачэння. Наадварот, Пуцін цудоўна разумее: у Расіі яму няма каго і чаго баяцца. Ён хоча дажыць да 150 гадоў — звесткі, таксама нібыта пачэрпнутыя з адкрытых крыніц. Але так ці інакш, па заканчэнні адведзенага тэрміну яму давядзецца памерці, і ён гэта ўсведамляе. Вядома, памрэ ён раней — гадоў гэтак праз дзесяць. Сваёй смерцю, у ўласным ложку або ў рэанімацыйнай палаце. І пакуль гэтага не адбылося, у яго ёсць рэсурс весці вайну. Бо даць задні ход — значыць парушыць «паняцці» таго крымінальнага асяроддзя, якое яго выхавала і сфармавала. Усё астатняе — толькі словы, а не страхі.

Андрэй Кокотюха, New Voice