«Глядзелі маё партфоліа з адкрытым ротам»

• 23.09.2026, 9:50

Гісторыя беларускай, якая рабіла метро ў Мінску, а цяпер адказвае за станцыі ў Нью-Ёрку.

Калі вы ездзілі па Зялёналужскай лініі сталічнага метро, то завочна амаль знаёмыя з гераіняй гэтага тэксту — яна была ў камандзе, якая праектавала новыя станцыі. Цяпер Вера жыве ў Нью‑Ёрку і ўжо два гады працуе ў мясцовым метрапалітэне архітэктурным лідам. Беларуска расказала «Зеркалу» пра сваю працу, офіс на Манхэтэне, пра тое, ці шмат пацукоў на станцыях метро і чаму яе калегі ў захапленні ад мінскага метрапалітэна.

«Немногія кампаніі ў Нью-Ёрку могуць тое, што мы рабілі ў Мінску»

Гісторыя Веры як архітэктаркі пачалася, калі ў 17 гадоў яна паступіла ў БНТУ на архітэктуру і пераехала ў Мінск. Пра выбар прафесіі 29‑гадовая беларуска ўзгадвае з усмешкай: у падлеткавым узросце яна хацела стаць вялікай харэографкай:

— Але мяне мама спыніла і сказала: «Вера, я не хачу спансіраваць увсё тваё жыццё, таму абяры сабе нейкую больш сур'ёзную спецыяльнасць», — распавядае яна. — А мая мама вельмі крэатыўны чалавек, дызайнер-мадэльер жаночага адзення. Таму з дзяцінства я любіла працаваць з лекаламі, мама мяне гэтаму вучыла. З‑за гэтага творчы і тэхнічны бакі пачалі працаваць у маёй галаве разам — і так я выбрала архітэктуру, бо там таксама спалучаюцца мастацтва і тэхнічнасць.

Навучанне ў БНТУ падабалася, але хацелася большага — на трэцім курсе беларуска паспрабавала ўладкавацца ў «Мінскметрапраект». На той момант яе навыкі былі хутчэй тэарэтычныя, таму студэнтка шукала практыку.

— Мне тады сказалі: «Дзяўчынка, ты такая юная, ідзі яшчэ вучыся, мы ніколі не бралі студэнтаў на працу». І я пайшла — працавала ў архітэктурнай майстэрні ў Крамарэнкі (Віктар Крамарэнка — беларускі архітэктар, аўтар праекта Нацыянальнай бібліятэкі, кінатеатра «Масква» ў Мінску, станцыі метро «Трактарны завод» і не толькі. — Заўв. рэд.), — узгадвае суразмоўніца. — На апошнім курсе, калі трэба было думаць пра размеркаванне, я зноў прыйшла ў «Мінскметрапраект»: «Памятаеце мяне?» І мяне ўзялі на вучэбную практыку, а потым і па размеркаванні — так пачаўся мой шлях у сферы метро, транспартнай архітэктуры.

Так у 21 год Вера пачала працаваць у даволі вузкай і нішавой архітэктурнай сферы, якая ёй вельмі падабалася: у тунэлях і метро яна бачыла нешта таямнічае. Паглыбляцца ў гэтую сферу было цікава, натхняла праектаванне новых станцый, якім якраз тады займаўся «Метрапраект».

— Мы распрацоўвалі новую лінію: я была ў камандзе, якая працавала над станцыямі «Кавальская Слабада», «Вакзальная», «Юбілейная плошча», «Багушэвіча», «Аэрадромная», — распавядае беларуска. — Найбольш я працавала над «Аэрадромнай». Там мы стварылі класны BIM‑праект, калі ўся станцыя зробленая як інфармацыйная мадэль у 3D, усе сістэмы, усе камунікацыі пераплятаюцца. Гэта вельмі высокі ўзровень праектавання. Тады я гэтага не разумела, не цаніла, наколькі крутыя рэчы мы там рабілі. Забягаючы наперад: у Нью‑Ёрку я ўбачыла, што нямногія мясцовыя кампаніі могуць тое, што мы рабілі ў Мінску дзесяць гадоў таму. Хоць тут вельмі круты ўзровень.

За шэсць гадоў працы ў «Мінскметрапраекце» Вера дараслá да архітэктаркі другой катэгорыі — і ў 2021 годзе атрымала запрашэнне ад маскоўскай кампаніі «Масінжпраект».

— Гэта было як павышэнне: і ў плане заробку, і ў плане больш цікавых праектаў, — кажа яна. — Там быў вялікі транспартны хаб, вузел з некалькіх станцый, і мы пачалі над ім працаваць. Але там я заставалася толькі да 2022‑га.

«Вось так а шостай вечара я выйшла на вуліцу ўжо без працы»

У 2022 годзе Вера задумалася пра пераезд — а ў ЗША якраз жылі сваякі, таму выбар прыпаў на гэтую краіну. Так беларуска перабралася ў Нью‑Ёрк — і пачала новы этап свайго жыцця.

— Спачатку было нялёгка. Я вучыла мову, бо прыбыла не надта падрыхтаваная, не размаўляла свабодна па‑англійску. Першыя паўгода ў мяне было па тры заняткі англійскай на дзень: як фул‑тайм. Паралельна афармляла дакументы, паперкі — і праз паўгода знайшла працу дызайнеркай інтэр'ераў і мэблі, — успамінае суразмоўніца.

Але да метро тады яшчэ было далёка: не ставала прафесійнай лексікі, не было звычкі да мясцовых адзінак вымярэння (у ЗША не карыстаюцца звыклай нам метрычнай сістэмай).

— Гэта было самым складаным, бо я працую з сістэмамі вымярэння. І таму першая праца мне ў гэтым вельмі дапамагла. Мы працавалі з італьянскай мэбляй, якая праектуецца і вырабляецца ў сантыметрах, метрах, міліметрах, а я з ёй рабіла інтэр'еры для амерыканскага рынку. Таму мне трэба было гэтую еўрапейскую кухню, кабінетыкі, шафкі, шуфлядкі — усё гэта перавесці ў цалі (адзін цаль — 2,54 см. — Заўв. рэд.), — распавядае яна. — За год там вывучыла, як афармляюцца чарцяжы ў Штатах, чым адрозніваюцца. Паколькі ў мяне ўжо быў вялікі багаж ведаў, даводзілася перавучвацца, пераносіць усё на новыя правілы, новую мову, новую сістэму вымярэння.

Праз год на першай працы здарылася нечаканае. Усё было як у кіно, успамінае Вера. У звычайны працоўны дзень супрацоўнікаў запрасілі ў канферэнц-залу за гадзіну да заканчэння працы — і больш нічога не патлумачылі.

— І тут уладальнікі кампаніі кажуць: «Мы банкруты, з заўтрашняга дня вы беспрацоўныя, а будынак і ўсё, што ў ім, належыць банку», — узгадвае яна. — Я стаю і не разумею, што за прыкол. Больш за 100 чалавек у кампаніі! Не толькі мы, дызайнеры, там было вытворчасць, IT‑сектар, продажнікі. Адны пачынаюць істэрычна смяяцца, другія — плакаць, бо ў людзей крэдыты на дом, дзеці. І вось так а шостай вечара я выйшла на вуліцу ўжо без працы.

Потым беларуска падала заяўку на дапамогу па беспрацоўі, якую ёй плацілі шэсць месяцаў, бо Вера страціла працу не па сваёй віне. Сума не пакрывала ўсе выдаткі, асабліва для Нью‑Ёрка, але стала добрай падтрымкай, дадае беларуска. А таксама дазволіла нарэшце пачаць шукаць працу, блізкую да архітэктуры і метро, — так суразмоўніца пачала разасылаць рэзюмэ і партфоліа ў розныя архітэктурныя кампаніі.

— Было цікава, можа, я буду хмарачосы праектаваць, у Нью‑Ёрку ж усё ў шкле, у бетоне, — распавядае Вера. — А паралельна вучылася ў нью‑ёркскім прыватным каледжы, які рыхтуе архітэктараў і інжынераў. У іх ёсць бясплатная праграма для эмігрантаў з профільнымі дыпломамі іншых краін. Ты сам выбіраеш класы, знаёмішся, табе дапамагаюць рыхтавацца да сумоўяў. Былі нават класы пра тое, як працаваць з сіндромам самазванца, бо гэта самая вялікая праблема ва ўсіх, хто сфармаваўся як спецыяліст у сваёй краіне і пераехаў у новую, — кажа беларуска.

Праўда, першы досвед сумоўяў быў не надта пазітыўным, кажа Вера. Справа ў тым, што ў ЗША, каб працаваць архітэктарам, патрэбная ліцэнзія — без яе чалавек можа быць памочнікам архітэктара, дызайнерам або архітэктурным лідам, але з прыстаўкай, што ён не ліцэнзаваны. У суразмоўніцы такога пасведчання пакуль няма, у тым ліку з‑за бюракратычнай складанасці: каб пацвердзіць сваю адукацыю, ёй трэба, каб БНТУ накіраваў пацвярджэнне непасрэдна ў Дэпартамент адукацыі штата Нью‑Ёрк. Але беларускі ВНУ не можа гэтага зрабіць праз уласныя правілы.

Хоць Вера можа атрымаць ліцэнзію ў іншым штаце, дзе іншыя пратаколы, для гэтага таксама трэба адпрацаваць мінімум два гады пад кіраўніцтвам ліцэнзаванага архітэктара і здаць некалькі экзаменаў. Усё гэта адсоўвае атрыманне запаветнага дакумента.

Без яго атрымліваецца дзіўная сітуацыя: досвед у беларускі багаты і цікавы, але прэтэндаваць яна можа на пасады, для якіх ён залішні. Таму спачатку і было шмат адмоваў: беларускай пісалі, што яна «занадта кваліфікаваная».

«Сядзелі і разглядалі маё партфоліа з адкрытымі ратамі»

Нягледзячы на гэта, Вера працягвала пошукі — і ўбачыла вакансіі ў MTA (Metropolitan Transportation Authority, дзяржаўнае транспартнае агенцтва, якое кіруе метро, аўтобусамі і прыгараднымі цягнікамі ў Нью‑Ёрку і яго ваколіцах). Там набіралі групу архітэктараў — ад асістэнта да ліцэнзаваных спецыялістаў розных узроўняў. Яна адправіла рэзюмэ адразу на ўсе вакансіі і нават паспела забыць — а праз два месяцы атрымала на пошту ліст.

— Чытаю: «Прабачце, вас не выбралі на такую‑то пазіцыю ў MTA». Думаю: «Дзякуй, хоць адказалі», бо многія кампаніі ігнаруюць. На наступны дзень прыходзіць другое пісьмо — даслалі афіцыйнае запрашэнне на сумоўе! То бок на адну пазіцыю адмовілі, на другую — запрасілі, — тлумачыць беларуска. — Я пачала хутка рыхтавацца са сваім рэпетытарам. У мяне былі адзін дзень і ноч, каб паспрабаваць уразіць на нероднай мове такую вялікую кампанію.

На той момант, узгадвае Вера, яна нават дакладна не ведала, чым будзе займацца. Падавалася, бо ўбачыла словы «архітэктар» і «метро». І падумала: «Давайце паспрабуем».

— Прыходжу ў будынак у цэнтры Манхэтэна, на Уол‑стрыт. Маё першае ўражанне — быццам Міністэрства магіі ў «Гары Потэры», дзе ўсе з чамаданчыкамі забягаюць. Усе сур'ёзныя, у гальштуках, кашулях. І я, такая самазванка, прыйшла, — дзеліцца яна тымі думкамі. — Мяне прапусцілі, сфатаграфавалі, аформілі. Прыходжу на інтэрв'ю, паказваю рэзюмэ і партфоліа. Яны бачаць, што я паўнавартасная спецыялістка, якая столькі ўсяго спраектавала, станцыі ў Мінску, Маскве — да іх яшчэ ніколі не прыходзілі людзі з досведам працы з метро. Плюс я разбіралася ў самых новых праграмах, такіх як Revit (прафесійная праграма для інфармацыйнага мадэлявання будынкаў. — Заўв. рэд.). Яны былі вельмі здзіўленыя, калі я паказвала мінскі метрапалітэн, чарцяжы, сядзелі і разглядалі маё партфоліа з адкрытымі ратамі. А мяне такая ганарлівасць распірала за мінскую каманду праектавальнікаў у «Мінскметрапраекце»! Яны сказалі, што гэта вельмі класна, «мы хочам гэтае новае дыханне, новы погляд, новыя ідэі, каб зрабіць станцыі Нью‑Ёрка лепшымі».

Калі Вера дадала, што яшчэ праходзіць праграму перападрыхтоўкі ў мясцовым каледжы, сумневаў наконт яе не засталося. Падчас сумоўя ёй адразу далі зразумець, што ўсё добра і з ёй звяжуцца, хоць сама беларуска верыла ў гэта не да канца.

— Выйшла адтуль і адразу пайшла ў бар, бо быў такі стрэс, усё дрыжэла. Мне трэба было адзначыць сам факт, што я справілася, змагла прайсці інтэрв'ю. Я яшчэ не ведала, ці абяруць мяне, але я годна яго прайшла. Праз два дні мне патэлефанаваў HR і сказаў: «Віншуем, вас выбралі», — дзеліцца яна. — Я проста скакала і піскала! Я вельмі хацела працаваць з метро, бо метро — гэта мая любоў і прыхільнасць. Гэта было сапраўднае шчасце. А потым мяне накрыў страх: гэта памылка, не ведаю, чаму мяне выбралі, зараз яны патэлефануюць і скажуць, што насамрэч не бяруць. Былі такія эмацыйныя амерыканскія горкі.

На момант працаўладкавання (гэта было два гады таму) зноў узнікла пытанне ліцэнзіі: без яе Веры прапанавалі толькі пазіцыю асістэнткі архітэктара. Беларуска без ваганняў пагадзілася і была гатовая выйсці хоць заўтра. На справе атрымалася не так хутка — спачатку былі ўнутраныя праверкі.

— Мне здавалася, быццам я ўладкоўваюся ў ФБР, а не ў MTA. Пыталі шмат усяго, усе дакументы трэба падрыхтаваць: хто ты, што ты, які бэкграўнд, дзе праектавала. Збіралі шмат інфармацыі пра маю прафесійную дзейнасць. Правяралі мой дыплом. Дарэчы, мой дыплом бакалаўра БНТУ тут ацанілі як магістратуру ў галіне архітэктуры па амерыканскіх крытэрыях, бо мы тады вучыліся шэсць гадоў, — распавядае яна.

«Пацукі — гэта частка нью‑ёркскай візітоўкі»

У MTA пасада Веры фармальна называлася «асістэнтка архітэктара», але насамрэч яе ўзялі як архітэктурнага ліда — гэта значыць кіраўніцу праектаў з боку станцыі. Асноўнае адрозненне ад працы ў Мінску — калі там суразмоўніца стварала планы новых станцый метро, то цяпер яе задача — падтрымліваць працу метро.

— Яму тут больш за 100 гадоў, яно рэальна старое. І няма чаго хаваць — праблем хапае. Нью‑ёрскае метро — вельмі добрае сховішча для бяздомных зімой, напрыклад, — кажа яна. — Пацукі — гэта частка нью‑ёркскай візітоўкі. У метро часта брудна, пахі не вельмі прыемныя. Не ўсе раёны аднолькава бяспечныя. Гэта таксама ўплывае: у якім раёне знаходзіцца станцыя, такая там і абстаноўка. Дарэчы, чым яна прывабнейшая, тым верагодней, што гэта больш турыстычнае месца. Хаця, як распавядаюць людзі, якія тут нарадзіліся, «гэта чыстае, ідэальнае метро ў параўнанні з тым, што было 20 гадоў таму».

Сама Вера больш звяртае ўвагу на метро як на структуру, на тое, колькі яму гадоў, як наладжаная праца. Тое, што там брудна, цікавіць беларуску ў апошнюю чаргу.

— Я хаджу з адкрытым ротам і думаю, як гэта ўсё было спраектавана: мільён ліній, якія пераплятаюцца (насамрэч ліній — 36, а станцый — 500; «мільён» тут вобразна), цягнікі ходзяць дакладна, — адзначае яна. — Акрамя таго, з‑за таго, што горад складаецца з астравоў, вакол грунтовыя воды, падземныя і надземныя тунэлі пераплятаюцца. Яшчэ тут метро дробнага закладання. У Мінску мы прывыклі да глыбокіх станцый, бо было больш магчымасцяў вырыць катлаван, зрабіць станцыю і закапаць. Тут ты не можаш проста раскурочыць паў‑Брадвея, нешта зрабіць. З‑за гэтага станцыі вельмі награваюцца летам і прамерзаюць зімой. У выніку немагчыма дыхаць, вентыляцыі недастаткова, бо станцыі старыя і пры будаўніцтве 100 гадоў таму не было прадугледжана столькі іншых ветак і такі вялікі трафік.

«Мне раяць прывыкаць, бо гэта не Мінск»

З‑за такой асаблівасці мясцовага метро асноўная задача супрацоўнікаў MTA — падтрымліваць станцыі ў працоўным стане і абнаўляць іх, каб дацягваць да сучасных нормаў.

— Напрыклад, я рабіла рэв'ю (агляды. — Заўв. рэд.), правярала, пісала каментары, знаходзіла памылкі ў чарцяжах, якія нам дасылалі. Правярала пасажырапатокі, цыркуляцыю, як гэта ўплывае, калі мы закрываем адны прыступкі, ці можам адкрыць іншыя, — апісвае жанчына сваю працу. — Метро Нью‑Ёрка працуе 24/7, гэта жывы арганізм. Яно не можа спыніцца, мы не можам закрыць станцыю, каб яе адрамантаваць. І ты быццам робіш аперацыю на адкрытым сэрцы. Напрыклад, на многіх станцыях цяпер мы спрабуем укараняць ліфты, эскалатары або новыя лесвіцы, каб яны адпавядалі новым нормам, каб забяспечыць людзей з асаблівымі патрэбамі.

На новым месцы прыняты і іншы падыход. Напрыклад, спачатку беларуска абуралася, чаму нельга замяніць лесвіцу цалкам, а не рамантаваць пралёты, няўжо складана вырашыць пытанне аблезлай фарбы.

— Тады мне раяць прывыкаць, бо гэта не Мінск (смяецца). Калега кажа мне: «Вера, гэта старое, але ўсё яшчэ функцыянальнае». Гэты адказ тлумачыць увесь падыход у нью‑ёрскім метро, — кажа яна. — Таму і я тут пачала глядзець на функцыянальнасць, на тое, што можна захаваць. Але эстэтыка для мяне ўсё яшчэ важная. У камандзе я змагарка за прыгажосць, звяртаю ўвагу на драбніцы, каб усё выглядала прывабна і чыста. Я часта прапаную дадаць дэкаратыўныя рашэнні, падабраць колер, каб прастора была ўтульнейшай. Стараюся данесці гэты падыход.

Цяпер Вера працуе над 60 рознымі праектамі. Яны бываюць розныя па тэматыцы і маштабе: ад адной маленькай лесвіцы, якую трэба цалкам перарабіць, або ліфта, які трэба дадаць на старую станцыю, да працы з вонкавымі партнёрамі. Сярод гэтага няма праектавання новых участкаў метро (цяпер у Нью‑Ёрку будуюцца тры новыя станцыі, але на гэты праект Веру не прызначылі), але суразмоўніца сумавала толькі спачатку. Потым яна атрымала знешні праект — і ён аказаўся не менш цікавым.

— Такі тып задач звязаны з вонкавай забудовай. Напрыклад, на Манхэтэне шмат хмарачосаў. Калі будуецца новы і трапляе ў прастору нашых станцый, мы мусім з імі супрацоўнічаць. Яны аб'ядноўваюць выхады з нашымі станцыямі або ставяць свае фундаменты і забіраюць нашы памяшканні. Мы пачынаем абмяркоўваць і таргавацца. Тады яны робяць новую сістэму кандыцыянавання або даюць нам новыя памяшканні, а мы за гэта дазваляем выкарыстоўваць нашу прастору, — прыводзіць прыклад спецыялістка. — У такіх праектах я знаёмлюся з сучаснай архітэктурай хмарачосаў, прадстаўляю метро, абараняю станцыю, пасажыраў і персанал. Гэта цікавы мікс, дзе шмат чаму вучышся. Бачыш, як людзі вядуць перамовы, наколькі яны тэхнічна падкаваныя. Мне гэта вельмі цікава, і я прашу кіраўніцтва даваць мне такія праекты з вонкавымі будынкамі. Бо, хоць я вельмі сумую па праектаванні, я пачала рухацца ў бок праект‑менеджменту і планую развівацца туды.

«Выглядаю сур'ёзна, хаджу з чарцяжамі, усё фатаграфую, запісваю, больш маўчу і слухаю»

Большую частку часу беларуска праводзіць у офісе на Манхэтэне, графік — з васьмі раніцы да чатырох вечара. Але без выездаў на станцыі не абыходзіцца: каб працаваць з метро, трэба бачыць, што ў ім адбываецца.

— Я люблю працу на выездах, бо ты лепш уяўляеш аб'ёмы. У Мінску я, бывала, рабіла памылкі ў чарцяжах, а потым на будоўлі бачыла «кіламетровую» бэльку і думала: «Як я магла яе так спраектаваць?» — жартуе яна. — Калі я езджу на выезды ў Нью‑Ёрку, надзяваю белую каску, камізэльку і спецыяльныя боты. Не так шмат дзяўчат працуе на будоўлі або ў метро, таму мяне адразу запамінаюць. Выглядаю сур'ёзна, хаджу з чарцяжамі, усё фатаграфую, запісваю, больш маўчу і слухаю. Мяне нават называлі Lady Boss спачатку (смяецца). Насамрэч, як эмігрантка з сіндромам самазванца, я слухаю, бо не заўсёды ўсё разумею з‑за розных акцэнтаў і хуткай мовы. Перш чым нешта сказаць, усё абдумваю ў галаве. Яны думаюць, што я важная і дзелавая, а я спрабую ўсё зразумець.

Пры гэтым сексізму ў свой бок Вера не заўважала, хоць два гады таму была ў калектыве першай жанчынай‑архітэктаркай сярод 15 мужчын. Пазней, праз год, прыйшлі яшчэ тры.

— У нас у ўсіх розныя погляды, розныя рэлігіі і нацыянальнасці, і пры гэтым мы адна каманда. Гэта вельмі дапамагае і натхняе. Калегі мяне падтрымлівалі: абклеілі рабочае месца стыкерамі з парадамі і новымі словамі, — дзеліцца суразмоўніца.

Не было пытанняў і на будоўлі, працягвае яна. Ні разу спецыялістка не адчувала паблажлівасці, быццам яна як жанчына не здольная справіцца са сваёй задачай.

— Беларуская працоўная школа выхавала адказных і працавітых работнікаў, і гэта тут вельмі цэніцца. Калегі кажуць, што я раблю нават больш, чым трэба, — распавядае Вера. — А вось у Беларусі на будоўлі я заўважала ўвагу сексісцкага характару. Калі я пачала працаваць у 20 з нечым гадоў і прыходзіла на будоўлю ўказваць на памылкі, мяне не заўсёды ўспрымалі як сур'ёзную спецыялістку. Звычайныя рабочыя маглі кідаць слоўцы або свісцець услед.

Часам даводзіцца працаваць ноччу, працягвае суразмоўніца. Паколькі метро працуе кругласутачна, умешвацца ў яго жыццядзейнасць можна толькі тады, калі пасажыраў найменш.

— Напрыклад, каб праверыць новы ліфт на вадканепранікальнасць, мы робім спрэй‑тэст: распыляем ваду. Не можам такое рабіць, калі ходзяць пасажыры, таму плануем гэта на ноч. Тады, калі закрываем частку станцыі конусамі, людзей не так шмат і няма праблем, — кажа Вера і ўдакладняе, што ўсе перапрацоўкі і начныя выхады аплачваюцца асобна. — Ці, каб праверыць край платформы, мы павінны спускацца на пуці. Спыніць цягнікі на дзесяць хвілін тут удзень — гэта драма, таму таксама лепш рабіць гэта ўначы.

Праўда, такія начныя змены браць неабавязкова — але амерыканскі дух дасягальніцтва ім вельмі спрыяе, дадае беларуска. Да таго ж жыццё ў Нью‑Ёрку дарагое, а хочацца павышаць узровень жыцця, падарожнічаць. Таму і бярэш звышурочную працу, тлумачыць спецыялістка.

— Нью‑Ёрк, мабыць, самы дарагі горад у свеце, асабліва арэнда жылля, — канстатуе Вера. — Мая зарплата ўваходзіць у катэгорыю сярэдніх: паколькі ў мяне не было досведу ў нью‑ёрскім метро, мне прапанавалі ніжні дыяпазон заробку, і гэта справядліва. Пасля двух гадоў я магу яе павышаць. Калі атрымаю ліцэнзію і мой подпіс будзе каштаваць грошай, зарплата вырасце яшчэ больш. А пакуль я трапляю ў самую невыгадную катэгорыю: у мяне няма бенефітаў, падаткі высокія, а зарплата не такая вялікая. Тыя, хто зарабляе больш за 200 тысяч у год, таксама не маюць бенефітаў, але іх грошы дазваляюць камфортна жыць. Самае ўразлівае звяно — людзі з сярэднім заробкам ад 70 да 100 тысяч.

«Можа, я яшчэ змагу папрацаваць на беларускае метро?»

Праца ў метро Нью‑Ёрка вельмі натхняльная і цікавая, дзеліцца Вера. Папрацаваўшы над метро ў Мінску, Маскве і цяпер у ЗША, яна ўбачыла, наколькі розным яно можа быць.

— Мяне вельмі натхняе, калі сістэмы складаныя. Натхняе, калі працуе шмат спецыялістаў, і асабліва, калі ты да гэтага датычны. Тут шмат чэленджаў: трэба злучыць усе сістэмы разам, падумаць пра прастору, інтэр'ер, пра ўсе камунікацыі, як гэта ўсё пераплятаецца ў адным месцы і стварае такі жывы арганізм, транспартны хаб, — кажа яна. — Яшчэ вельмі натхняе, што я магу прымяніць свой беларускі бэкграўнд і паўплываць на нейкія драбязы. Нават выраўнаваць рашоткі на адной сценцы і зрабіць гэта эстэтычна — мне падаецца, гэта ўжо свайго роду перамога.

Што да планаў, тут Вера далёка не загадывае. Пакуль што галоўнае — тая самая ліцэнзія. Што будзе далей, невядома. З аднаго боку, яна разумее, што чым даўжэй пражыве ў ЗША, тым складаней будзе потым пераязджаць: у любым месцы з цягам часу пускаеш карані. З другога, туга па мінскім метро нікуды не дзелася:

— Часам ловлю сябе на думцы: можа, я сапраўды яшчэ змагу папрацаваць на беларускае метро? Увогуле ў мяне была мара стаць аўтаркай станцыі ў мінскім метро. Я не паспела яе рэалізаваць, бо сышла раней. І гэтая мара — яшчэ не закрыты гештальт. Можа, калі‑небудзь я вярнуся, ужо дарослай жанчынай або нават пенсійнага ўзросту, змагу практыкаваць архітэктуру і зрабіць гэта. Таму не хачу будаваць жорсткіх планаў на будучыню. Жыццё вельмі цікавае, не ведаеш, куды яно цябе прывядзе.