Старажытны артэфакт раскрыў нечаканую сувязь Брытаніі і Егіпта

• 24.09.2026, 13:06

Навукоўцы высветлілі паходжанне сіняга шкла на старадаўняй калясніцы.

Невялікі бронзавы артэфакт стаў сведчаннем гандлёвых сувязяў паміж Брытаніяй жалезнага веку і больш шырокім антычным светам. Даследчыкі вывучылі 2000‑гадовую бронзавую ўтулку ад калясніцы, вядомую як тэрэт.

Датаванне артэфакта адносіцца да перыяду прыкладна з 50 г. да н. э. па 75 г. н. э., які ахоплівае гады непасрэдна перад і пасля рымскага ўварвання ў Брытанію ў 43 г. н. э., піша Phys.org.

Тэрэт — гэта невялікая дэталь, што мацавалася пры шыі каня ў запрэжцы. Яна дапамагала кіраваць вожжамі калясніцы, запрэжанай коньмі. Артэфакт, што захоўваецца ў Ашмолеанскім музеі, упрыгожаны інкрустацыямі з чырвонага і сіняга шкла, што дало даследчыкам магчымасць дэталёва вывучыць і бронзу, і шкло.

Даследчыкі скарысталі эксперыментальныя даныя, атрыманыя на прамянёвай лініі I18, каб скласці элементную мапу тэрэта. Аналіз паказаў, што металічная паверхня складалася пераважна з медзі са значным утрыманнем свінцу. Чырвонае шкло ўтрымлівала незвычайна высокую канцэнтрацыю свінцу, тады як сіняе шкло ўтрымлівала пераважна жалеза з невялікай колькасцю медзі.

Менавіта сіняе шкло дало найбольш яскравую падказку адносна гісторыі гэтага прадмета. Яго элементны і хімічны склад указваюць, што яно было выраблена не ў Вялікабрытаніі. Эксперты прыйшлі да высновы, што, верагодна, яно было завезена з Егіпта ў выглядзе пацерак, а пасля ўмантавана ў тэрэт.

Чырвонае шкло мела іншую гісторыю: даследчыкі вызначылі яго як тып, шырока ўжываны ў брытанскіх супольнасцях жалезнага веку — ад сярэдняга жалезнага веку да I стагоддзя н. э.

Цяпер тэрэт экспануецца ў Галерэі кансервацыі Ашмолеанскага музея. Яго даследаванне паказвае, як навуковы аналіз невялікага археалагічнага аб’екта можа раскрыць падрабязнасці пра старажытныя матэрыялы і гандлёвыя сеткі, што злучалі Брытанію з рэгіёнамі, размешчанымі далёка за яе межамі.