Пуцін не стрымаў «слова пацана»
- Уладзімір Пастухоў
- 27.09.2026, 9:57
Кіраўнік Крэмля апынуўся няздатным бандытам.
Выйграць гэтыя «выбары» (у Дзярждуму РФ — рэд.) для Пуціна не склала вялікіх высілкаў, не кажучы ўжо пра тое, што і выбарамі іх назваць нельга. Бо тут у яго не было рэальнага суперніка, і спаборніцтва ішло выключна з учарашнім сабой (выбары 2026 года супраць выбараў 2021 года).
А вось з вайной аказалася крышачку складаней: Украіна — не «Яблоко», са спісаў проста так не выкрасіш. На жаль для Пуціна, перамога на гэтых выбарах мала чым яму дапамагае — ён чужы на гэтым свяце жыцця Кірыенкі. Ад яго ўсе даўно чакалі іншай перамогі.
Частка I. Размова з варварам
На мой погляд, палітычная атмасфера, што складаецца ў Расіі пасля «выбараў», нягледзячы на іх цуда-вынікі, з'яўляецца для Пуціна не проста няспрыяльнай, але яшчэ і прыніжальнай. Каб зразумець, чаму гэта так, трэба паглядзець на тое, што адбываецца, пад вуглом тых самых жыццёвых паняццяў, якімі Пуцін сам прывык штодня кіравацца.
Пакінем пакуль убаку размовы пра парушанае права, якія адскокваюць ад Пуціна, як гарох ад сценкі. У ягоным уяўленні ўсе джэнтльмены так робяць, калі, вядома, могуць сабе гэта дазволіць. Менавіта з гэтай прычыны ён заўсёды не надта ўважліва слухаў дакоры еўрапейцаў у разбурэнні свету, заснаванага на правілах: павучайце сваіх павучат.
Але Еўропа вядзе з Пуціным і зусім іншы, непублічны дыялог, дзе няма лішніх слоў і дзе ўсё, як ён любіць, — па паняццях піцерскіх падваротняў. У рэшце рэшт, падваротні, дзякуй Богу, яшчэ захаваліся ў Парыжы і ў Лондане, і там таксама кіпіць жыццё. І вось у гэтым непублічным дыялогу акцэнты расстаўлены зусім інакш, чым на першых палосах еўрапейскіх газет.
Гэтая размова для Пуціна не такая простая і прыемная, як размова пра першапрычыны канфлікту. Праўда, як кажуць, сам напрасіўся. Ён жа сам першым «забіў стрэлку» еўрапейцам. На ёй ён «зайшоў» у Еўропу, як раней заходзіў у нейкі «Пецярбургскі нафтавы тэрмінал», — стукнуўшы Украінай па стале, і тонам, які не дапускае пярэчанняў, сказаў: «Адсель і дасель — маё» (падрабязней чытай у мемарандуме Лаўрова, прад'яўленым Еўропе ў студзені 2022 года).
Дык вось, публічна яму сапраўды шмат чаго нагаварылі пра «касмічныя караблі, якія бараздзяць прасторы Вялікага тэатра» (тут юрысты набеглі, пра правы ўсё распавялі). Але непублічна ўсё было зроблена цалкам па-пацанску. Не трэба недаацэньваць, як Пуцін, або, наадварот, пераацэньваць, як расійская ліберальная апазіцыя, Еўропу.
Там усё пра гэтае жыццё разумеюць: практыка вялізная — усё ж такі некалькі тысяч гадоў бесперапынных войнаў і рабункаў не маглі прайсці дарма. Рукі памятаюць (у сэнсе жэстаў), як трэба размаўляць з варварамі.
Частка II. Чыста пацанская гісторыя
Сама нефармальная пасылка Еўропы Пуціну была простай: «Валодзя, лічыш, што гэта тваё? — Вазьмі!». Ну і пару слоў наўздагон, каб было да канца зразумела: «Пакуль Украіна гатовая ваяваць, мы будзем ёй дапамагаць, таму што яна — наш першы еўрапейскі рубеж, і таму перад тым, як прад'яўляць нам ультыматумы, разабрацца спачатку з ёй, а потым пагаворым у залежнасці ад выніку».
Пуцін у такіх справах і сам дока, і да такога павароту размовы ў прынцыпе быў гатовы, хоць і лічыў, што Еўропа не рызыкне. Таму ён прынёс на стрэлку дзедаву ядзерную гранату, выдраў чэку і паклаў на стол. На ўсякі выпадак праз перакладчыка (Мядзведзева) патлумачыў, што гэта такое — раптам самі не здагадаліся.
Ён даўно, яшчэ з суркоўскіх часоў, быў упэўнены, што Еўропа — фраер, які пры адным успаміне пра гранату адразу здасць назад. Але пралічыўся. Еўропа даслала ў адказ сваю такую ж гранату і сказала: «Лятаць будзем разам». На гэтым месцы размова зайшла ў тупік.
А далей была вайна, на якой (Пуцін пяць гадоў штурмаваў халупу данбаскага лясніка https://charter97.org/ru/news/2024/8/24/608034/). То, што Манштэйн з Кляйстам зрабілі за 396 дзён, а Маліновскі з Талбухіным перадрабілі за 270, Шайгу (а цяпер ужо Белаусаў) з Герасімавым спрабуюць паўтарыць ужо амаль 1700 дзён, і канца-краю гэтаму не відаць.
Даганьбіліся да таго, што галоўнай умовай міру стала патрабаванне добраахвотна аддаць лапік данбаскай зямлі.
Вось дзе сабака зарытая, у гэтым галоўны затык. Калі б ён змог, то ўсе размовы пра міжнароднае права выглядалі б інакш. Але ён не змог.
Кажучы без абінякоў, праблема аказалася не ў тым, што Пуцін павёў сябе як бандыт (на гэта заўсёды можна было б адрэагаваць рыторыкай — а хто не п'е?). Яна ў тым, што ён апынуўся няздатным бандытам, які не стрымаў слова пацана.
Бо пацан абяцаў іншае. Ён абяцаў перамагчы, а не ўмывацца крывёю пяць гадоў запар. І ўжо калі на тое пайшло, перамогай спачатку называлі нешта іншае, чым цяпер: сцягі ненавіснага НАТА, кінутыя да падножжа неўміручнага Маўзалея, а не руіны недазваяванага Данбаса, кінутыя да падножжа расійскага бюджэту.
Пуцін не можа выйграць вайну, якую сам і пачаў. Гэта пакуль адзіны факт, варты ўвагі пры ацэнцы склаўшайся сітуацыі — усё астатняе ад лукавага.
І менавіта гэты ўпарты, што не ўлазіць ні ў якое прапагандысцкае пракрустава ложа, факт вызначае сёння насамрэч палітычнае становішча Пуціна, якое, на мой погляд, з'яўляецца крытычным, нягледзячы і насуперак намаляваным вынікам плебісцыту.
Частка III. Майстар «гарызантальных перамог»
За няпоўныя пяць гадоў Пуцін зарэкамендаваў сябе «майстрам гарызантальных перамог», то-бок прадэманстраваў унікальную здольнасць падтрымліваць у насельніцтва ўпэўненасць у перамозе, якая зрушаецца, як лінія гарызонту, па меры набліжэння да яе.
Болей за тое, яна не толькі зрушаецца, але яшчэ і размываецца, як міраж, бо тое, што лічылася перамогай чатыры гады таму, — гэта зусім не тое, што лічыцца перамогай сёння.
Расіяне ўзору лютага 2022 года вельмі б здзівіліся, калі б ім сказалі, што ўся гэтая гісторыя задумана выключна дзеля таго, каб адваяваць у Украіны Данецкую і Луганскую вобласці.
Пытанне ў тым, як доўга ён яшчэ можа дазваляць сабе адсоўваць гэтую лінію гарызонту, за якой хаваецца перамога. Тут дарэчы ўзгадаць фразу, звычайна прыпісваную Абрагаму Лінкальну, пра тое, што можна бясконца доўга падманваць невялікую групу людзей, можна нядоўга падманваць шмат людзей, але нікому не пад сілу бясконца доўга падманваць вельмі шмат людзей.
Пуцін можа прымусіць паверыць у вечна адсоўваную перамогу невялікую групу фанатыкаў, ён можа на нейкі час прымусіць увесь народ паверыць, што перамога вось-вось настане, але бясконца доўга прымушаць верыць, што перамога чакае нас за найбліжэйшым паваротам, яму не ўдасца.
Адпаведна, адной з асноўных пагроз для Пуціна, якую ён не можа не ўсведамляць, з'яўляецца расчараванне ўласнай «зграі» ў важаку.
Чым даўжэй будзе цягнуцца вайна, тым настойлівей за пуцінскай спінай будзе гучаць сакраментальнае: «Акела прамахнуўся». Вядома, на гэта можна было б не звяртаць ніякай увагі — рэпрэсіі надзейна абараняюць Пуціна ад рэвалюцый, прынамсі ў бачнай перспектыве.
Але справа не ў рэвалюцыі, а ў тым, што расчараваная зграя будзе сабатаваць любыя мабілізацыйныя мерапрыемствы рэжыму, а гэта смяротна небяспечна ва ўмовах вайны, махавік якой раскручваецца ўсё мацней.
Гэта як крывая падатковых паступленняў. Павышаючы стаўку да пэўнай мяжы, ты павялічваеш зборы, але пасля пэўнай адзнакі яны рэзка падаюць, таму што людзі проста перастаюць плаціць.
Так і тут: пасля пэўнага рубяжа падзення даверу да здольнасці Пуціна перамагчы грамадства проста перастане належным чынам адгукацца на намаганні ўлады па абслугоўванні фронту (калапс кантрактнай сістэмы фармавання арміі і нават дэзертырства, вывад капіталу і ўвогуле сыход у цень у эканоміцы і г.д.).
Усё гэта прыклады алгарытмаў масавых пасіўных дзеянняў, эфектыўных інструментаў барацьбы з якімі ніводзін урад у свеце яшчэ не вынайшаў. На мой погляд (сугуба ацэначнае меркаванне), гэтая кропка «фазавага пераходу», пасля якой пачынаецца палітычнае адрыньванне, вось-вёсь будзе прайдзена.
Пуцін — як, дарэчы, і Зяленскі, — не можа дазволіць сабе весці вайну ў тым ключы, у якім яна ішла папярэднія чатыры гады, даўжэй яшчэ аднаго года, бо гэта прывядзе да сур'ёзнай дэзарганізацыі тылу з-за сабатажу.
Ён, вядома, разлічвае ўзяць рэванш зімой, але калі гэтага не адбудзецца, то да лета наступнага года сітуацыя будзе выглядаць значна больш пагрозліва, чым сёння, чаго ён не можа не разумець.
Таму, апроч веры ў «цуд ад Герасімава», у яго «тут і цяпер» ёсць выбар паміж двума стратэгіямі: сыграць ва-банк (то-бок пайсці на прамую вайсковую эскалацыю ў Еўропе з непрадказальнымі наступствамі, не чакаючы зімы) або пайсці на «вялікую здзелку» з Трампам — варыянт, які еўрапейцам здаецца зусім неверагодным, але які, у прынцыпе, з улікам усіх пералічаных вышэй абставін, я б не выключаў.
У другім выпадку найбліжэйшыя паўтара месяца будуць вырашальнымі.
Уладзімір Пастухоў, «Тэлеграм»