У Віцебску можа з'явіцца сапраўдны сярэднявечны замак

• 30.09.2026, 16:06

Гістарычныя чарцяжы дапамогуць аднавіць страчаную вежу.

Адзін з абласных цэнтраў Беларусі можа вярнуць частку свайго сярэднявечнага аблічча. Тут разглядаюць магчымасць аднавіць замкавую вежу і фрагмент абарончай сцяны.

Гаворка пра Віцебск. З'яўленне такога аб'екта ўжо прадугледжана ў праекце дэтальнага плана гістарычнага цэнтра, пішуць «Віцьбічы».

З месцам таксама вызначыліся. Будынак у выглядзе фартыфікацыйнага збудавання можа з'явіцца на плошчы 1000-годдзя Віцебска, недалёка ад Благавешчанскай царквы.

Менавіта тут калісьці знаходзіўся Ніжні замак. Новую пабудову хочуць размясціць на месцы фундаменту адной з яго вежаў.

Навошта гэта трэба

Адна з мэтаў — паказаць, якім быў Віцебск некалькі стагоддзяў таму.

Паводле краязнаўцы Дзяніса Юрчака, многія сёння не ведаюць, што калісьці горад уяўляў сабой магутную крэпасць з трох злучаных паміж сабой замкаў: Верхняга, Ніжняга і Ўзгорскага.

«Два з іх былі мураваныя і па плошчы нават крыху пераўзыходзілі замкі ў сталіцы Вялікага Княства Літоўскага — Вільні», — распавёў ён.

На думку краязнаўцы, аднаўленне часткі замка дапаможа наглядна паказаць гэтую старонку гісторыі. Акрамя таго, новы аб'ект можа стаць яшчэ адной кропкай прыцягнення для турыстаў і віцяблян.

Якой можа быць вежа

Найбольш верагодны варыянт — аднавіць Заручаўскую браму, адну з уязных вежаў Ніжняга замка.

Як адзначыў Дзяніс Юрчак, сёння захавалася дастаткова гістарычных матэрыялаў і чарцяжоў. Дзякуючы ім спецыялісты могуць з дакладнасцю да метра вызначыць, дзе знаходзіліся вежа і фрагменты сценаў.

Аднак перад пачаткам работ на ўчастку спатрэбіцца правесці археалагічныя раскопкі.

«Віцебская зямля можа падкінуць яшчэ сюрпрызы, да якіх трэба быць гатовым патэнцыйным інвестарам», — падкрэсліў краязнавец.

Калі пад зямлёй знойдуць сапраўдныя фрагменты старых канструкцый, спецыялістам давядзецца вырашаць пытанне аб іх кансервацыі.

Ёсць яшчэ адна важная ўмова. У гэтай частцы горада дзейнічаюць строгія горадабудаўнічыя правілы: узводзіць новыя аб'екты тут нельга, дапускаецца толькі аднаўленне страчаных.

Таму вежу давядзецца максімальна наблізіць да гістарычнага арыгіналу. Для гэтага прапануюць выкарыстоўваць сярэднявечныя тэхналогіі і матэрыялы: валуны, цэглу і чарапіцу для даху.

Што можа з'явіцца ўнутры

Як лічыць Дзяніс Юрчак, вежу зусім неабавязкова ператвараць у музей. Унутры, напрыклад, можа з'явіцца кавярня або іншая ўстанова грамадскага харчавання.

Афармленне прапануюць звязаць з гісторыяй горада. На мультымедыйных экранах можна паказваць 3D-рэканструкцыю Віцебска XIV стагоддзя. Так наведвальнікі змогуць убачыць, як горад выглядаў некалькі стагоддзяў таму.

Пры гэтым, паводле краязнаўцы, дадатковыя памяшканні можна зрабіць нават пад зямлёй. Галоўнае — каб яны не заміналі ўспрыманню гістарычнага аб'екта.

Таксама Юрчак прапануе аднавіць частку замкавага рову з уязным мостам.