У спісе банкрутаў гэтага года - 199 буйных дзяржпрадпрыемстваў Беларусі
- 21.07.2020, 22:02
З іх большасць знаходзяцца ў Горадні, Магілёве і Берасці.
У 2019 годзе ў Беларусі стратнымі былі блізу 15% прадпрыемстваў, а ў першым квартале 2020 года іх колькасць дасягнула амаль чвэрці з усіх дзейных кампаній. Сума чыстай страты пры гэтым вырасла ў 14,2 разы. А гэта ж яшчэ пандэмія не пачалася, піша kp.by.
Прычынамі банкруцтва большасць эканамістаў называюць неэфектыўнае савецкае кіраванне, неканкурэнтная прадукцыя, праца на склад, празмернае колькасць работнікаў, шмат крэдытаў і няздольнасць разлічыцца па сваіх запазычаннях.
Але калі банкруцтва прыватных кампаній праходзіць звычайна хваравіта, але хутка, то з дзяржаўнымі кампаніямі ўсе зацягваецца на гады. На падтрымку стратных дзяржаўных заводаў з году ў год трацяцца бюджэтныя сродкі, але мала што ў выніку мяняецца. Чаму?
- Практыка паказвае, што дзяржаўныя інвестыцыі ў Беларусі неэфектыўныя. Укладзеныя дзяржавай грошы часта ўспрымаюцца як «нічые», у іх няма гаспадара, які іх зарабіў і зараз будзе ўсёй душой за іх перажываць, таму нярэдка яны выкідваюцца на вецер, - тлумачыць аналітык праекта «Кошт урада» Жанна Кулакова. - Над нашымі стратнымі прадпрыемствамі так трасуцца праз тое, што яны выконваюць функцыю забеспячэння ўсеагульнай занятасці. На стратных прадпрыемствах занята вялікая колькасць людзей і, нягледзячы на малыя заробкі, яны пры справе і ходзяць на працу, зарабляюць на хлеб. У гэтым жа прычына нашага адносна невысокага беспрацоўя нават у крызісныя перыяды. Ёсць меркаванне, што лепш не падтрымліваць такія прадпрыемствы з бюджэту, а прыватызаваць або ліквідаваць, раздаўшы вызваленыя грошы на падтрымку беспрацоўных. Але на практыцы ніхто гэтага не спрабаваў і пры цяперашняй уладзе не паспрабуе. Бо гэта азначае прызнаць, што мы ўжо даўно прытрымліваемся няправільнага курса.
На 1 ліпеня 2020 года, паводле статыстыкі партала pravo.by, у эканамічных судах Беларусі знаходзілася 1680 спраў аб банкруцтве. З іх рашэнне пра санацыю атрымалі 109 кампаній, пра ліквідацыю - 78 прадпрыемстваў. І хоць абсалютная большасць банкрутаў - 88% - прыватныя кампаніі, ёсць і 199 буйных і горадаўтваральных дзяржаўных прадпрыемстваў. З іх большасць знаходзяцца ў Горадні (44), Магілёве (40) і Берасці (32).
Калі прабегчыся вачыма па спісе банкрутаў, можна ўбачыць сельгаспрадпрыемствы, заводы «пладова-выгаднага» віна і птушкафабрыкі. Але не ўсе з іх у выніку будуць прызнаныя банкрутамі. Для пачатку спецыяльная камісія вырашае, ці ёсць шанец рэанімаваць паміраючае прадпрыемства. Калі шанец ёсць - уводзяць так званую санацыю, якая мае на ўвазе скарачэнне выдаткаў або мадэрнізацыю: змяненне асартыменту прадукцыі, скарачэнне работнікаў, ліквідацыю лішніх падраздзяленняў і г.д. Але як правіла, рэанімаваць стратныя прадпрыемствы ў нас спрабуюць за кошт уліванняў са сродкаў бюджэту і прабачэння абавязанняў. Калі і гэта не дапаможа - маёмасць завода прадаюць з аўкцыёну, а сам завод закрываюць «у сувязі з неплацежаздольнасцю, якая мае ўстойлівы характар».
На многіх прадпрыемствах дзяржаве доўга не хапае духу паставіць крыж. Напрыклад, за сем гадоў спроб уваскрэсіць нашы цэментавыя заводы было выдаткавана больш за 1 мільярд даляраў, але безвынікова. Зрэшты, і працэдуру санацыі многія прадпрыемствы ў спісе праходзяць ужо не першы год. Камусьці дапамагае, камусьці - не вельмі.
Сярод тых, хто сёння праходзіць працэдуру санацыі, - вядомая фабрыка «Дываны Берасця», чыя прадукцыя калісьці вісела ў многіх савецкіх кватэрах на сценах. Пазней прадпрыемства мадэрнізавалася і стала выпускаць дываны з доўгім ворсам а-ля «Ікеа», толькі ў пару разоў танней.
З натуральнай пасцілой і пернікамі ад кандытарскай фабрыкі «Конфа», якая выпускала прысмакі з 1954 года, таксама не ўсё добра - прадпрыемства пад пагрозай банкруцтва.
Пра гомельскі тлушчавы камбінат вы калі і не чулі, то дакладна запраўлялі маянэзам завода навагодні аліўе. Дык вось, гэтага даўно патэнцыйнага банкрута таксама спрабуюць ажывіць.
А вось прэтэндэнт на званне банкрута года - Барысаўскі крыштальны завод ім. Ф.Э. Дзяржынскага, за плячыма якога - стогадовая гісторыя. На сайце кампаніі напісана, што «на сённяшні дзень гэта сучаснае, прадпрыемства, што дынамічна развіваецца, са шматпрофільнай вытворчасцю, прызёр міжнародных выстаў, адзначаны дыпломамі і медалямі. На прадпрыемстве і па гэты дзень не перастаюць удасканальваць тэхналогіі вытворчасці, павышаць якасць прадукцыі і пашыраць асартымент». Гучыць пераканаўча. Магчыма, менавіта таму завод атрымаў чарговы шанец на санацыю, якая доўжыцца ўжо 7 гадоў. Яна заканчваецца 31 снежня 2020 года, калі тэрмін не будзе чарговым разам прадоўжаны.
Кагосьці са спісу ўсё ж прызналі банкрутам нягледзячы на мінулую мадэрнізацыю. Напрыклад, з 24 ліпеня сканчаецца працэдура банкруцтва шматпакутнага «Лідскага мясакамбіната», які пачаў дыхаць на ладан яшчэ ў пачатку 90-х. У часы СССР яго вырашылі мадэрнізаваць і закупілі новае абсталяванне, але развал СССР адклаў планы. Праз 20 гадоў праверка КДК знойдзе на заводзе гэта старое заржавелае абсталяванне. У 2014 годзе мясакамбінат атрымаў ад дзяржавы грошы, але гэта яго таксама не выратавала.
Ёсць у спісе патэнцыйных банкрутаў і першы беларускі гіпермаркет - гомельскі «Аблгандальсаюз», або «база», як называюць яго гамельчукі. Гледзячы на яго стан цяпер, складана паверыць, што ў пачатку 90-х сюды прыязджалі па пакупкі расейцы і ўкраінцы. З 2017 года «база» праходзіць абарончы перыяд, г.зн. юрысты тры гады высвятляюць, наколькі жаласна стан крамы і якая сума яе запазычанасці перад работнікамі і крэдыторамі.
Сярод безнадзейных банкрутаў былі дзве птушкафабрыкі - Медноўская і Кобрынская, а вось у Слонімскай птушкафабрыцы трэці год ідзе санацыя. Чым яна скончыцца, стане ясна 27 ліпеня.
А ўсім вядомы «Мотавела», які займае большасць цэхаў былога Менскага мотавелазавода, - сёлета нарэшце спыніць сваё існаванне. Да гэтага ён ужо перажыў мадэрнізацыю, атрымаў крэдыты і інвестыцыі, якія ні да чаго не прывялі. У 2017 годзе дырэктара і інвестара «Мотавела» асудзілі на 11 гадоў калоніі, а кантрольны пакет акцый канфіскавала дзяржава. Руліць «Мотавела» паставілі экс-мэра сталіцы Мікалая Ладуцьку. Менавіта ён накіраваў у суд у тым жа 2017 годзе заяву аб прызнанні «Мотавела» эканамічна неплацежаздольным. Праз год суд прызнаў прадпрыемства банкрутам.
Банкрутам дзяржава прызнала і Гарадоцкі льнозавод. Апошняя інфармацыя на сайце - за 2016 год. Тады на заводзе працавала 119 чалавек, а сярэдні заробак быў 238 рублёў.