Ракета Маска Starship, якая выбухнула, паднялася амаль на 40 кіламетраў
- 22.04.2023, 20:48
Экспэрты назвалі вынік станоўчым.
20 красавіка кампанія Ілана Маска SpaceX здзейсніла першы запуск новай звышцяжкай ракеты Starship – першай у гісторыі касмічнай сістэмы шматразовага выкарыстання. Аднак праз чатыры хвіліны пасля запуску пры аддзяленні першай прыступкі ракета ўзарвалася. Маск заявіў, што кампанія даведалася «шмат новага» для наступнага запуску, да якога будзе гатовая праз некалькі месяцаў. The Insider папрасіў касмічных экспэртаў, папулярызатараў навукі растлумачыць, чаму кампанія ўсё адно разглядае гэты запуск як важную прыступку, а сам Маск не ацэньвае выбух ракеты як катастрофу. Паводле папярэдніх ацэнках экспэртаў, тое, што ракета паднялася амаль на 40 км, ужо з'яўляецца поспехам, мяркуючы з відэа, праблема была ў рухавіках, пры гэтым інжынерам трэба паставіць «цвёрдую пяцёрку».
Філіп Церахаў, папулярызатар навукі
Улічваючы колькасць выпрабаванняў і прывыканне да поспехаў Маска, я чакаў альбо паспяховага палёту, альбо аварыі на адцінках, якія не правяраліся: напрыклад на зніжэнні першай прыступкі або тармажэнні карабля ў атмасферы.
Бачыць у XXI стагоддзі рэмейк пускаў савецкай Н-1 (ці нават першых пускаў Р-7) ад Маска крыху дзіўна. Нельга было чакаць такой колькасці рухавікоў, якія адмовілі.
Пакуль што, валодаючы толькі інфармацыяй з апублікаванага відэа, стаўлю цвёрдую пяцёрку інжынерам-трываласці, якія стваралі корпус, які вытрымаў няштатныя нагрузкі, якія здаюцца вельмі сур'ёзнымі. Відаць, як аўтаматыка змагалася да апошняга, спрабуючы захаваць кіраваны палёт. А вось інжынеры рухавіка непрыемна здзівілі. Чалавецтва стала багацейшым на унікальныя кадры, старту на фоне абломкаў звышцяжкай ракеты, на якой узнікаюць нейкія выбліскі і з'яўляецца нечаканае полымя. Такое адчуванне, што яна ляцела, нягледзячы на выбухі рухавікоў, і пажар у хваставым адсеку. Але гэта, вядома ж, толькі меркаванне з відэа, чакаем расследавання і вынікаў».
Віталь Ягораў, папулярызатар касманаўтыкі, аўтар блога Zelenyikot
«Яшчэ да пачатку гэтых выпрабаванняў Маск ужо пісаў у Twitter: «Нават калі ракета сыдзе са стартавага стала і не разбурыць яго, то гэта можна разглядаць як поспех». Агулам можна сказаць, што ракета зрабіла нават больш і паднялася на 40 кіламетраў. Але гэта ўсё адно не канчатковы яе варыянт, а выпрабавальны макет ці ўзор, які ў кожным выпадку ствараўся для таго, каб праверыць усе слабыя месцы канструкцыі, і ён іх паказаў у значнай ступені.
Вядома, усю праграму палёту выканаць не ўдалося нават блізка, але калі мы гаворым пра праграму выпрабаванняў, то яны прайшлі паспяхова. Раней першая прыступка ў палёце не адчувалася, поўны цыкл працы таксама, былі толькі кароткія ўключэнні на стартавым стале.
Калі казаць пра негатыўныя вынікі гэтага запуску, то сур'ёзна быў пашкоджаны стартавы стол. І гэтае наступства можа быць нават істотнейшым і даражэйшым, чым разбурэнне ракеты. Ракеты яны ўжо навучыліся будаваць досыць хутка, і ў іх ёсць прататыпы, а вось мадэрнізацыя і рамонт стартавага стала і ўсяго комплексу вакол - гэта больш сур'ёзныя выдаткі і некаторыя з іх відавочна не закладваліся, бо там кавалкі бетону разляцеліся на сотні метраў і нанеслі пашкоджанні ўсёй інфраструктуры. Гэты вынік таксама важны, бо высветлілася, што бягучая канструкцыя стартавага стала не адпавядае патрабаванням бяспекі і надзейнасці рэгулярнага прымянення такой сістэмы. Гэта станоўчы вынік выпрабаванняў, таму што зараз гэта стала вядома. Усё было пашкоджана, але нічога, акрамя ракеты, не разбуранае. Стартавы комплекс працягвае дзейнічаць».
Аб тым, што нават нягледзячы на выбух запуск можна разглядаць як паспяховы, гавораць і замежныя экспэрты.
Попі Норткат, якая працавала ў NASA над вяртаннем на Зямлю місій «Апалон» у 1960-х гадах, заявіла ў Twitter, што людзі не разумеюць мэт выпрабавальнага палёту.
«Некаторыя думаюць, што выпрабавальны запуск быў няўдалым, таму што скончыўся перапыненнем, што сведчыць аб элементарным неразуменні мэты выпрабавальнага палёту. Выпрабавальны палёт - гэта стрэс для сістэмы з мэтай яе ўдасканалення. (...) Калі перафразаваць Біла Гейтса, можна сказаць, што на няўдачах вучацца больш, чым на поспехах. Складанасць у тым, каб справіцца з сітуацыяй, калі нешта ідзе не так. Кожны ідыёт можа справіцца з сітуацыяй, калі ўсё ідзе добра. Калі адбываецца збой, вы хочаце, каб збой быў спарадкаваны. Тут добрая праца».
Навуковы аглядальнік, вядоўца PBS Свапна Крышна ў сваю чаргу заявіла, што людзі, не злучаныя з космасам, заблыталіся. «Вядома, было б лепш, калі б ракета не ўзарвалася, але напраўду няма нічога страшнага».
Экс-супрацоўнік NASA, выканаўчы дырэктар Амерыканскага інстытута аэранаўтыкі і астранаўтыкі Дэніэл Думбахер таксама адмовіўся разглядаць запуск як няўдалы, нягледзячы на выбух. Ён заявіў аб гэтым у інтэрв'ю NYT.
«Гэта навучальны досвед. Гэта не няўдача, хоць для некаторыя х людзей гэта можа выглядаць менавіта так. Яны вывучаць яго, разбяруцца, вернуцца наступным разам, ліквідуюць гэтыя праблемы і пяройдуць да наступнай стадыі, урэшце, яны давядуць яго да арбіты».
За запускам Starship можна было назіраць у жывым эфіры, пасля заканчэння ў сеціве апублікавалі запіс з выбухам ракеты. Тэставы палёт праходзіў без экіпажа. Паводле плану ён павінен быў працягнуцца паўтары гадзіны, пры гэтым паскаральнік Super Heavy, аддзяліўшыся, павінен быў прывадняцца ў Мексіканскай затоцы, а Starship - выйсці на субарбіту, а затым прывадніцца ў акіяне на паўночны захад ад Гаваяў.
Запуск Starship - важная вяха ў працы SpaceX у адпраўцы людзей на Месяц і, у далейшым, на Марс. Новая ракета дасягае 120 м у вышыню і дзевяць метраў у дыяметры, агульная грузападымальнасць складае 150 тон на нізкую арбіту. Сістэма складаецца з двух шматразовых прыступак: першая Super Heavy з 33 метанавымі рухавікамі Raptor, другая - ракета і адначасова касмічны апарат Starship з трыма рухавікамі Raptor з кіраваным вектарам цягі і трыма Raptor Vacuum.