Расейскі экспарт абрынуўся на $170 млрд за год

• 19.01.2024, 23:56

Высокія кошты нафты, якія пасля пачатку вайны дапамаглі эканоміцы РФ пазбегнуць абвалу, засталіся ў мінулым.

Летась расейскі экспарт склаў $422,7 млрд - на $169,4 млрд (амаль 30%) менш, чым у рэкордным 2022 г. ($592,1 млрд) - такая папярэдняя ацэнка Цэнтрабанка. Гэта мінімум з 2020 г., а калі выключыць пандэмійны год, - то з 2018 г.

Імпарт пры гэтым вырас на $27,9 млрд (10%) і вярнуўся на даваенны ўзровень - $304,4 млрд, як у 2021 годзе. Гэта стала галоўным фактарам абвальнага падзення сальда існага рахунку аплатнага балансу - амаль у 5 разоў з $238 млрд у 2022 г. да $50,2 млрд.

Паводле звестак Мінфіна РФ, сярэдні кошт асноўнай маркі расейскай нафты Urals у 2023 г. быў на 17% ніжэйшым, чым годам раней: $63 за барэль супраць $76,1 у 2022 г. Упаў і экспарт газу: вынікам развязанай Крамлём газавай вайны з Еўропай сталася амаль поўная страта галоўнага экспартнага рынку. Еўрапейскае эмбарга прымусіла вугальшчыкаў пераключыцца на азіяцкія рынкі, але яны пры вывазе вугалю сутыкнуліся з праблемамі, піша ЦБ са спасылкай на вугальныя кампаніі: «Заўважныя страты нясе найбуйнейшы вугальны рэгіён краіны – Кузбас, где падзенне экспарту, якое прадаўжаецца два кварталы запар, ужо прывяло да скарачэння здабычы ў жніўні – кастрычніку прыблізна на 5% за месяц. Планы па вывазе вугалю не выкананыя праз недахоп правазных магутнасцей». Ёсць праблемы і ў іншых галінах.

Паводле звестак Расстата, за 10 месяцаў скараціліся паступленні па ўсіх асноўных артыкулах экспарту, акрамя харчавання: яно ў студзені-кастрычніку прынесла $36 млрд - на 9,1% больш, чым годам раней. У астатнім спад ад 13% у металах да 23% у машынах і абсталяванні і 37% у хіміі. Асноўны сыравінны экспарт зрынуўся на 35% (мінеральныя прадукты - сюды ўваходзяць нафта і газ).

Экспарт, які скараціўся, не перашкодзіў росту замежных актываў. Нягледзячы на ўсе намаганні ўладаў - спачатку нефармальныя, а затым і дырэктыўныя, у выглядзе ўказа прэзідэнта аб абавязковым вяртанні і продажы большай часткі валютнага прыбытку найбуйнейшых экспарцёраў, яны за год павялічыліся на $38,3 млрд (годам раней рост быў $101,5 млрд). Асноўны ўплыў мелі: назапашванне сродкаў рэзідэнтаў на замежных рахунках і дэпазітах, рост «іншых інвестыцый» у форме запазычанасці па няскончаных замежнагандлёвых разліках, а таксама прырост наўпроставых інвестыцый, пералічвае ЦБ.

Гэтыя звесткі яшчэ могуць быць перагледжаныя. Напрыклад, месяц таму ЦБ удакладніў ацэнку кастрычніцкага экспарту, скараціўшы яе больш, чым на 10%: з $37,2 млрд, да $33 млрд, а цяпер яна $34,3 млрд.

Сёлета ЦБ прагназуе невялікі рост экспарту - да $441 млрд пры некаторым скарачэнні імпарту - да $292 млрд.