Лёдавая ліхаманка ў Лукашэнкі
- Аляксей Мазартов, «Беларусы і рынак»
- 10.10.2026, 12:33
Чым больш станавілася палацаў, тым горш гулялі беларускія хакеісты.
Сёння я хачу пагаварыць пра гісторыю беларускіх мегапраектаў.
Егіпецкія фараоны будавалі піраміды, усходнія цары — маўзалеі, а рымскія імператары — палацы.
Аляксандру Лукашэнку таксама вельмі хочацца пакінуць след у гісторыі. А галоўнае — адным чарадзейным росчыркам пяра адначасова вырашыць усе беларускія эканамічныя праблемы.
Таму беларускія ўлады зноў і зноў, зноў і зноў бяруцца ўвасабляць у жыццё свае мегаідэі. Хаця вынік заўсёды адзін і той самы.
«Усе інвестыцыйныя праекты, за якія бярэцца ўрад, працуюць з рук прэч дрэнна. Стала правілам наабяцаць з тры карабы, а потым прасіць пра падаўжэнне тэрміну на год, а то і на гады», — казаў Лукашэнка на нарадзе з урадам у 2018 годзе.
Праўда, першы мегапраект Аляксандра Лукашэнкі не меў дачынення да эканомікі. Ну, то бок у 90-я, першыя сем гадоў кіравання Лукашэнкі, беларуская эканоміка цішком коцілася ў бездань.
Таму галоўнай ідэяй было, дзе б урваць крыху грошай.
Адсюль усе гэтыя спробы манетызаваць брацкую любоў з Расіяй праз кантрабанду ў Расію гарэлкі і цыгарэт, пра якія я распавядаў у праграме, што выйшла на нашым канале ў снежні мінулага года.
Не маўзалей, але таксама помнік
Але пасля двухтысячнага года цэны на нафту пайшлі ўверх, і Лукашэнка здолеў прысмактацца да гэтых грашовых патокаў, атрымліваючы з іх таксама сваю маленькую долю. А разам з шалёнымі, як кажа Лукашэнка, грашыма з’явілася непераадольнае жаданне гэтыя грошы куды-небудзь прыстроіць.
Ну, а калі ў вас і так усё ёсць, але раптам з’явіліся лішнія грошы, дык на што вы іх будзеце траціць? Вы іх патраціце на нейкае нявіннае захапленне. Вось менавіта так і Лукашэнка.
З 2000 года ў Беларусі пачаўся сапраўдны бум будаўніцтва лёдавых палацаў. За дзесяць гадоў у краіне пабудавалі каля паўтара дзясятка. У наступныя некалькі гадоў у краіне было ўзведзена яшчэ пяць такіх збудаванняў.
Пачыналася ўсё сціпла. У 2000 годзе былі пабудаваныя лёдавыя, ці проста спартыўныя, палацы у Гомелі, Магілёве і Брэсце, кожны ўмяшчальнасцю ў 2–3 тысячы чалавек.
Паступова размах нарастаў.
Усе чыноўнікі ведалі: калі хочаце дагадзіць Лукашэнку, пабудуйце для яго лёдавы палац. Як гэта зрабіў тагачасны кіраўнік Нацбанка Пётр Пракаповіч, па ініцыятыве якога быў пабудаваны лёдавы палац у ягоных родных Пружанах, горадзе з насельніцтвам у 18 тысяч чалавек.
Ну, кіраўнік Нацбанка мог сабе дазволіць.
Найбольш грандыёзным помнікам гэтай палацавай ліхаманкі стаў комплекс Мінск-Арэна, афіцыйнае адкрыццё якога адбылося ў 2010 годзе. Ён умяшчае 15 тысяч гледачоў.
Першапачаткова кошт будаўніцтва ацэньваўся ў 105 мільёнаў долараў. З цягам часу «сабачка» паспела вырасці ўтройчы. У выніку палац абышоўся прынамсі ў 350 мільёнаў.
Дарагая ліхаманка
У суме палацавая ліхаманка Лукашэнкі каштавала краіне адзін сто мільёнаў долараў. Хоць гэтыя лічбы, хутчэй за ўсё, не з’яўляюцца поўнымі.
«Усялякія намёкі, што прэзідэнт занадта шмат пабудаваў гэтых лёдавых палацаў, — нікчэмныя, мы будавалі іх для людзей», — казаў Лукашэнка ў 2017 годзе, калі лёдавая ліхаманка ўвогуле ўжо скончылася.
Няўдзячны народ, праўда, клопату не ацаніў. За чвэрць стагоддзя ніводнае з гэтых збудаванняў не акупілася. Буквальна два ці тры, і гаворка ідзе пра невялікія комплексы, адбіваюць аперацыйныя выдаткі.
Даходы ўсіх астатніх пакрываюць ад 10 да, у лепшым выпадку, 40 працэнтаў бягучых выдаткаў.
Пры гэтым самі гэтыя выдаткі на ўтрыманне складаюць дзесяткі мільёнаў долараў у год. Нават невялікія рэгіянальныя комплексы штомесяц плацяць толькі за камунальныя паслугі, прычым па льготных тарыфах, па 20–30 тысяч. Што ўжо казаць пра Мінск-Арэну, якая штогод аплачвае рахункі на мільёны.
Палацавая ліхаманка скончылася толькі да сярэдзіны дзесятых. Напэўна, апошнім такім гучным акордам стала будаўніцтва комплексу Чыжоўка-Арэна ў 2014 годзе, які абышоўся ў 190 мільёнаў долараў.
Ну і, як мы ведаем, нягледзячы на рэкордную колькасць палацаў на душу насельніцтва, вялікай хакейнай дзяржавай Беларусь так і не стала.
Апошні гучны поспех у беларускага хакея адбыўся ў 2002 годзе, калі дзякуючы кідку Уладзіміра Капаця у вароты шведскай зборнай беларуская каманда выйшла ў паўфінал Алімпійскіх гульняў.
А далей цікавая заканамернасць: чым больш станавілася палацаў, тым горш гулялі беларускія хакеісты.
Аляксей Мазартов, «Беларусы і рынак»