Трампу не дадуць разгуляцца

• Арцём Бідэнка
• 15.10.2026, 7:00

Чаму не варта баяцца самадурства прэзідэнта ЗША.

Памятаеце Фрэнка Андэрвуда з «Картковага доміка» — хто глядзеў, вядома?

Трэба разумець, што ён — тыповы амерыканскі прэзідэнт, а зусім не нейкая выдумка дзеля шоу. Палітычная сістэма ЗША ўладкавана такім чынам, што ў Авальны кабінет трапляюць, як правіла, тыя, хто гатовы выгрызваць горла, у каго ёсць амбіцыі, харызма і агрэсія. Мараль і інтэлект наогул не абавязковыя.

Вядома, бывалі выключэнні, але іх было мала, і гэта далёка не тыя прэзідэнты, якімі звыклі захапляцца. У гісторыю ў значна большай ступені ўвайшлі лідары, якія ўмела выкарыстоўвалі шарм і харызму дзеля дасягнення папулярных палітычных мэтаў. Бо і Кенэдзі, і Рузвельта было за што крытыкаваць.

Абама? Мала хто памятае, але ў 2012 годзе ён міла гутарыў з Мядзведзевым, і выпадкова побач быў уключаны мікрафон: «Гэта мае апошнія выбары. Пасля выбараў у мяне будзе больш свабоды дзеянняў».

І хаця ў галівудскіх баевіках часта паказваюць моцных, узважаных і цвярозамысных прэзідэнтаў, ЗША ўсё ж моцныя дзякуючы сваім разгалінаваным інстытутам, дзе канкурэнцыя ляжыць у аснове ўсіх працэсаў. Сістэма стрымліванняў і проціваг робіць гэтую краіну моцнай і паспяховай.

У 1937 годзе Рузвельт прапанаваў павялічыць склад Вярхоўнага суда да пятнаццаці суддзяў, і Сенат, дзе яго партыя мела пераважную большасць, гэты план не падтрымаў. У 1952 годзе Вярхоўны суд адмяніў указ Трумэна аб нацыяналізацыі сталеліцейных заводаў. У 1974 годзе суд аднагалосна, 8 галасамі супраць 0, абавязаў Ніксана перадаць стужкі, і менш чым праз тры тыдні той пайшоў у адстаўку. 20 лютага 2026 года Вярхоўны суд прызнаў, што закон аб надзвычайных эканамічных паўнамоцтвах не дазваляе прэзідэнту ўводзіць тарыфы.

ЗША моцныя не дзякуючы прэзідэнтам, а дзякуючы сістэме, у якой прэзідэнт адыгрывае далёка не галоўную ролю. Ён хутчэй з’яўляецца лідарам для амерыканцаў, а стабільнасць і эфектыўнасць забяспечваюць іншыя інстытуты. Захапляцца самімі прэзідэнтамі няма чым, і дзівіцца таму, як усё трымаецца пры такіх людзях, таксама не варта.

Таму і ў дачыненні да Трампа нам застаецца спадзявацца, што Кангрэс, суды і выбаршчыкі выканаюць сваю працу. Бліжэйшая праверка адбудзецца 3 лістапада на прамежкавых выбарах. Колькі гэта працягнецца, складана прагназаваць: ад узлому ў Вотэргейце да адстаўкі Ніксана мінула больш за два гады.

Арцём Бідэнка, Facebook