«З Трампам будзе ўжо зусім іншая размова»
- 22.10.2026, 16:06
Чаму Зяленскі змяніў тон у зносінах з прэзідэнтам ЗША?
Амерыканская газета The New York Times піша, што прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі змяніў тактыку у адносінах з амерыканскім лідарам Дональдам Трампам і пачаў публічна крытыкаваць яго палітыку ў дачыненні да Расіі.
З чым звязаныя такія змены ў рыторыцы? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з украінскім палітолагам, прафесарам Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі Пятром Алешчуком:
— Думаю, тут комплекс прычын. Па-першае, крыху змянілася сама сітуацыя ў Злучаных Штатах. То бок ЗША набліжаюцца да выбараў, і мы бачым, як яшчэ ўчора безумоўная ўлада Трампа ўжо хістаецца. Колькі крытыкі ў Рэспубліканскай партыі, а пра дэмакратаў я ўжо маўчу. То бок, хутчэй за ўсё, хутка ўжо не адзін Трамп будзе вырашаць ключавыя пытанні ў Злучаных Штатах. Таму цяпер вырашыць выконваць любыя патрабаванні Трампа, напэўна, не вельмі разумна.
Ну і ў цэлым, Украіна зацікаўленая ў тым, каб у ЗША адбылося абнаўленне Кангрэса і каб у далейшым з ім было прасцей узаемадзейнічаць. Акрамя таго, мы бачым, што сама адміністрацыя Трампа, хоць відавочна цісне на Украіну, спыняючы абмен разведданымі, абмяжоўваючы працу Starlink, але пры гэтым усё гэта публічна адмаўляе. Ніхто не ведае, хто ж загадаў абмежаваць працу Starlink. То бок факт ёсць, а адказнасць за гэта браць на сябе ніхто не хоча. Гэта азначае, што падобныя рашэнні нават самім прадстаўнікам адміністрацыі Трампа здаюцца непапулярнымі.
Ну і, адпаведна, грамадская думка Злучаных Штатаў у гэтых умовах выглядае пэўным рэсурсам для Украіны. То бок рабіць усе гэтыя схемы публічнымі — гэта, відавочна, інструмент ціску на адміністрацыю Трампа. Каб яна змяніла сваю палітыку, прынамсі адкаціла яе да нейкіх папярэдніх пазіцый. Зяленскі яшчэ пры адміністрацыі Джо Байдэна неаднаразова выкарыстоўваў гэтыя інструменты прамой дыпламатыі: звароты наўпрост да грамадства, парламента, улады.
Як мы памятаем, з Байдэнам таксама было складана праціскаць тыя ці іншыя рашэнні па пастаўках таго ці іншага ўзбраення. Даводзілася падключаць грамадскасць, каб дамагчыся дазволу на «Пэтрыёты», на F-16 і гэтак далей. То бок, думаю, што, з аднаго боку, цяпер спрыяльны момант у кантэксце стабільнасці адміністрацыі Трампа. А з другога боку — выкарыстанне прамой дыпламатыі як аднаго з найбольш эфектыўных метадаў уплыву на амерыканскую палітыку. Асабліва напярэдадні выбараў у Кангрэс.
— Сенатары-рэспубліканцы адкрыта крытыкуюць лінію Белага дома. Ці можна казаць пра магчымы раскол у Рэспубліканскай партыі па ўкраінскім пытанні напярэдадні выбараў?
— Можна, але тут не толькі ўкраінскае пытанне. Тут цэлае вялікае незадаволенне палітыкай Трампа і тым кірункам, па якім ён вядзе Злучаныя Штаты і Рэспубліканскую партыю.
Там жа, напрыклад, у Тэхасе ўпершыню за доўгі час можа перамагчы дэмакрат Джэймс Таларыка. І прычым яго падтрымлівае сям'я Бушаў. Гэта вельмі паказальна, паколькі Бушы — гэта даволі ўплывовы ў мінулым рэспубліканскі клан. Калі ўжо яны падтрымліваюць дэмакратаў, дык у Рэспубліканскай партыі дакладна непарадак.
Бачыце, Трамп як бы загадзя спрабуе знайсці вінаватага, што нібыта Украіна перашкодзіла рэспубліканцам перамагчы. Але ўсе разумеюць, што да гэтага прывяла сама палітыка Трампа. Прэзідэнту ЗША многае былі гатовыя дараваць, пакуль ён быў пераможцам. Але калі ён, напрыклад, прайграе выбары, то гэта ўжо будзе зусім іншая размова.
Ніхто ўжо не будзе заглядаць Трампу ў рот і сачыць, што ён там апублікуе ў сваіх сацсетках. Яго, хутчэй за ўсё, будуць крытыкаваць, і крытыкаваць не толькі дэмакраты, але і рэспубліканцы.
— Калі дэмакраты атрымаюць большасць у адной або абедзвюх палатах Кангрэса, як гэта адаб'ецца на дапамозе Украіне, санкцыях супраць Расіі?
— Цяжка сказаць. Разумееце, там усё будзе даволі складана, бо санкцыі, іх прымяненне, дапамога ў любым выпадку залежаць ад прэзідэнта. Але за што адказвае Кангрэс? Кангрэс — адзіны распарадчык амерыканскага бюджэту. То бок Трамп не атрымае ні капейкі да той пары, пакуль не прыйдзе да нейкіх кампрамісных рашэнняў з дэмакратычным Кангрэсам.
У любым выпадку давядзецца прымаць пэўныя кампрамісы. То бок, магчыма, дэмакраты прасунуць нейкую дапамогу ў праекце бюджэту. Магчыма, яны зноў жа будуць патрабаваць гарантый працы таго ж Starlink або праграмы паставак узбраення. Гэта не гарантуе падтрымку Украіны, але гэта дасць праўкраінскім сілам ЗША практычныя інструменты, каб уплываць на Трампа.