Лукашэнка можа застацца ля разбітага карыта
- Аляксандр Класкоўскі
- 22.10.2026, 17:38
Увогуле, уключаныя гасціннасць і ліслівасць.
Лукашэнка падае Вашынгтону і шырокай публіцы сігнал, што ён не астуў да ідэі «вялікай здзелкі». «Ёсць зрухі па многіх пытаннях», — заявіў кіраўнік 22 кастрычніка, заслухоўваючы даклад групы падначаленых пра перамоўны працэс са Штатамі.
Апошнімі днямі каментатары зноў загаварылі пра верагодны тупік у дыялогу паміж рэжымам Лукашэнкі і адміністрацыяй Дональда Трампа.
Гэта тэма актуалізавалася, у прыватнасці, таму, што Джон Коул, спецпрадстаўнік прэзідэнта ЗША па Беларусі, не прыехаў у Мінск у меркаваны тэрмін. Ды і яго мінулы візіт у верасні быў не самым удалым.
Што раздражняе аўтакрата?
Тады спецпрадстаўніку ўдалося вытаргаваць у Лукашэнкі толькі 25 палітвязняў — значна менш, чым чакалася. Штосьці відавочна пайшло не так.
16 верасня Коул заявіў, што разлічвае зноў наведаць Мінск «прыкладна праз месяц», спадзеючыся дамагчыся вызвалення «яшчэ сотняў зняволеных».
І вось мінуў ужо больш за месяц, а новы раўнд перамоваў так і не адбыўся.
Тут варта ўзгадаць, што Лукашэнка ў публічнай частцы вераснёўскай сустрэчы з эмісарамі Трампа паводзіў сябе дэманстратыўна жорстка. Ён заявіў, што палітвязняў у Беларусі няма, даўшы зразумець, што гэтая тэма яго раздражняе. І празрыста намякнуў, што пакідае за сабой права саджаць тых, каго палічыць патрэбным.
Сёння кіраўнік таксама незадаволена адзначыў, што «выпячваюцца асобныя праблемы, як яны кажуць, з абменам палітвязняў на адмену санкцый і гэтак далей».
Верагодна, яго раздражняе не сам працэс таргоў жывым таварам, а тое, што амерыканцы, на яго думку, занадта шмат запытваюць і мала даюць узамен. Ды яшчэ і пачалі настойваць на змякчэнні рэпрэсій.
«Мы з свайго боку свята выконваем тое, што абяцалі амерыканцам. Тады (відаць, гаворка пра вераснёўскія перамовы. — А.К.) было сказана дэлегацыі [ЗША], што вельмі хацелася б, каб і амерыканцы ў гэтым дачыненні на 100% выконвалі дамоўленасці», — падкрэсліў сёння Лукашэнка.
Па яго словах, бакі тады ўмовіліся, што адводзіцца «месяц для таго, каб мы дзесьці падцягнуліся, амерыканцы, як у народзе кажуць, хвасты абрубілі і выйшлі на пляцоўку далейшых дзеянняў».
Якія хвасты мусяць абрубаць амерыканцы?
Дык якія ж хвасты маюцца на ўвазе?
Адразу ўспамінаецца, што за некалькі дзён да вераснёўскіх перамоваў кіраўнік запатрабаваў вярнуць завіслыя ў амерыканскім «Сіцібанку» (верагодна, з-за санкцый) 43–44 млн долараў. Коул 15 верасня паведаміў: «Мы звярнуліся да банка з просьбай размарозіць гэтыя сродкі».
«З просьбай»! З гэтай фармулёўкі можна зрабіць выснову, што адміністрацыя Трампа не можа вось так проста камандаваць прыватным банкам. Гэта вам не Беларусь, дзе любы прыватнік бярэ пад казырок перад аўтакратам.
Тое, што праблема з гэтымі грашыма пакуль не вырашылася, пацвердзіў сёння пасля дакладу кіраўніку Валянцін Рыбакоў, ключавы дыпламат Мінска на амерыканскім трэку: «Зараз мы працуем над разблакаваннем гэтай сумы, каб яна была пералічаная Беларусі».
З яго тлумачэнняў вынікае, што гаворка ідзе пра аплату калію, пастаўленага амерыканскай кампаніі.
Больш за тое, па словах Рыбакова, «была яшчэ другая запазычанасць. Яна пагашаецца. Да канца гэтага года будзе пагашаная цалкам».
Але замарожаныя калійныя грошы — толькі адна загваздка. І, напэўна, не галоўная. Можна меркаваць, што асноўным каменем спатыкнення з’яўляецца цана, якую Лукашэнка хоча атрымаць за памілаванне чарговых партый палітвязняў.
У межах амерыканскага трэку ён, здаецца, разлічваў на большае. Напрыклад, што людзі Трампа выкруцяць рукі літоўцам (ці латышам), каб тыя пагадзіліся перагружаць беларускія калійныя ўгнаенні. І, калі браць шырэй, — што Белы дом у прынцыпе зможа падштурхнуць Еўропу да змякчэння санкцый супраць рэжыму.
Менавіта на гэта Лукашэнка намякнуў сёння, калі адзначыў, што ў парадку дня дыялогу з Вашынгтонам знаходзяцца і «ўзаемаадносіны Беларусі з Еўрапейскім саюзам».
Постфактум Рыбакоў даволі адкрыта, хоць і вітойліва, растлумачыў гэты тэзіс прадстаўнікам дзяржаўных СМІ: «ЗША ўзаемадзейнічаюць з Еўрасаюзам з улікам тых рашэнняў, якія ЗША ўжо прынялі ў дачыненні да Беларусі, напрыклад па зняцці санкцыйных абмежаванняў. ЗША могуць паўплываць на дзяржавы ЕС на тое, каб пэўныя пытанні нашага ўзаемадзеяння з еўрапейскімі дзяржавамі развіваліся ў больш станоўчым рэчышчы».
Аднак пакуль камандзе Трампа не ўдалося пахіснуць пазіцыю еўрапейцаў у беларускім пытанні. І лагічна дапусціць, што Лукашэнка прытрымлівае жывы тавар, баючыся прадаць яго занадта танна.
Ці будзе ў Коула ў новым амплуа час на Беларусь?
Але пры гэтым аўтакрат, трэба меркаваць, адчувае, што калі ён пераіграе, то акно магчымасцяў можа і захлопнуцца.
У гэтым кантэксце варта ўзгадаць, што нядаўна Трамп вылучыў Коула на пасаду свайго спецыяльнага пасланніка па справах закладнікаў у рангу і статусе пасла. Кандыдатура накіраваная на зацвярджэнне ў Сенаце.
«За апошні год Джон ужо дамогся вяртання з Беларусі больш як 65 амерыканцаў і грамадзян саюзных краін, а таксама правёў перамовы, вынікам якіх стала вызваленне больш як 800 палітычных зняволеных з некалькіх краін Усходняй Еўропы. На новым пасту ён будзе нястомна працаваць над вяртаннем амерыканскіх грамадзян дадому», — адзначыў з гэтай нагоды прэзідэнт ЗША.
Ітак, Коул, вопытны юрыст і даўні сябар Трампа, вылучаны на павышэнне — здаецца, дзякуючы паспяховаму беларускаму кейсу. Аднак цяпер — калі Сенат ухваліць кандыдатуру — яму давядзецца дзейнічаць адразу на многіх франтах.
Ці хопіць гэтаму шаноўнаму джэнтльмену часу і энергіі, каб гэтак жа інтэнсіўна працаваць над вызваленнем менавіта тых, хто застаецца за кратамі ў Беларусі?
Пры гэтым не выключаная сітуацыя, калі ў Белым доме ўвогуле махнуць рукой на неўступлівага беларускага аўтакрата і аддадуць перавагу сканцэнтравацца на больш перспектыўных здзелках.
Беларускі калій Трампу ўжо не спатрэбіцца?
У прыватнасці, адзначым новыя абставіны, здольныя аслабіць цікавасць Вашынгтона да калійнай здзелкі з Лукашэнкам.
Уладзімір Пуцін на перамовах са спецпасланнікам прэзідэнта ЗША Стывам Уіткофам 21 кастрычніка ў Санкт-Пецярбургу прапанаваў Штатам дадаткова да дызельнага паліва яшчэ і пастаўкі ўгнаенняў — «ды ў вялікай колькасці прычым».
Трэба адзначыць, што Расія і без таго экспартуе ў ЗША нямала азотных, фосфарных, калійных і змешаных мінеральных угнаенняў. Аднаго толькі калію за студзень — жнівень пастаўлена больш за паўмільёна тон. Цяпер аб’ёмы могуць вырасці.
І на гэтым фоне адно судна з беларускім каліем, што прыбыло ў Новы Арлеан, выглядае толькі чайнай лыжкай прадукту, які патрэбны амерыканскім фермерам у велізарнай колькасці.
У дадатак Лукашэнка ўсяляк рабіў выгляд, што і гэтыя 30 тысяч тон ад сэрца адрывае: маўляў, наскрэблі па засеках, а так у нас усё ўжо закантрактавана.
Цяпер амерыканцы могуць сказаць: ну дык расслабцеся, не скрябіце па засеках — нас Пуцін гэтым дабром заваліць.
Падкрэслім, што на сусветным рынку ўгнаенняў Расія жорстка канкурыруе з Беларуссю. Дык што сяброўства сяброўствам, а тытунок асобна. І раптам можа высветліцца, што для перавалкі беларускага калію ў ЗША ў расійскіх партах «не стае свабодных магутнасцяў».
Ад мяне вам усім прывіцік
Увогуле, беларускаму аўтакрату і хочацца, і колецца. Ён хоча выціснуць з амерыканцаў максімум выгоды, але, трэба меркаваць, яго коле думка, што калі перагнуць палку, то ёсць рызыка застацца ля разбітага карыта. Залатая рыбка — у выглядзе асаблівай увагі непрадказальнага амерыканскага лідара да далёкай балотнай дыктатуры — можа выслізнуць з рук.
Таму размовы, што ўвесь калій ужо закантрактаваны, згорнутыя. Рыбакоў паведаміў, што «у бліжэйшай перспектыве, відавочна, будзе накіраваны наступны груз [калійных угнаенняў] на рынак ЗША».
У дадатак, звяртаючыся да таго ж Рыбакова, які збіраецца на будучым тыдні зноў сустрэцца з амерыканскай дэлегацыяй у Нью-Ёрку, Лукашэнка сёння рабіў завочныя рэверансы перад заакіянскімі панамі. Прасіў перадаць «Джону Коулу самыя добрыя пажаданні, яго жонцы — яскравай і прыкметнай журналістцы. А таксама Дональду Трампу — за тую ўвагу, якую ён надае ў нашым дачыненні».
Увогуле, уключаныя гасціннасць і ліслівасць. Перспектыва застацца ля разбітага карыта не вабіць.
Аляксандр Класкоўскі, «Позiрк»