Як беларускіх дзяцей з пялёнак рыхтуюць да вайны
- 30.10.2026, 2:32
Вайсковая прапаганда дабралася ўжо да дзіцячых садкоў.
Мілітарызацыя дзяцей у Беларусі становіцца ўсё больш маштабнай. Абавязковыя «палявыя» зборы для дзясяцікласнікаў, рэгулярныя акцыі з наведваннем памятных месцаў Другой сусветнай вайны, спецыялізаваныя вайсковыя (міліцэйскія) класы, ваенна-патрыятычныя клубы для падлеткаў і моладзі, колькасць якіх пераваліла за тысячу. На жаль, гэты трэнд не абмінуў і дзіцячыя садкі, піша «Салідарнасць».
Толькі ў кастрычніку 2026 года пачалі дзейнічаць як мінімум тры «патрыятычныя клубы» ў дашкольных установах: у Ляхавічах і аграгарадку Сноў пад Нясвіжам, пра што мы нядаўна паведамлялі, а таксама ў Мінску.
«Салідарнасць» паспрабавала высветліць, колькі такіх клубаў ужо ёсць у нашай краіне і каго можна назваць «хросным бацькам» выхаванцаў дзіцячых садкоў-патрыётаў.
«Цэнтралізаванага распараджэння не было»
Што важна разумець: вырошчваннем «гена патрыятызму» (выраз былога віцэ-прэм’ера Ігара Пятрышэнкі — С.) у нашай краіне займаюцца розныя ведамствы — ад Мінбароны да МНС, унутраных войскаў, Дзяржпамежкамітэта і іншых сілавых структур. І ніхто з іх не публікуе ў адкрытым доступе поўную і празрыстую статыстыку — хоць усе запэўніваюць, што дзіцяча-юнацкіх клубаў становіцца больш.
Сітуацыя з дзіцячымі садкамі яшчэ складаней.
Па-першае, штогод змяняецца іх колькасць (на пачатак 2026-га, паводле падлікаў Белстата, было 3653 дзіцячыя сады, але адныя з іх «аптымізуюць» і закрываюць, у той жа час іншыя будуюць або пашыраюць).
Па-другое, інфармацыя пра гурткі і аб’яднанні, што дзейнічаюць у садку, публікуецца нерэгулярна, а з сайтамі ў многіх устаноў зусім блага.
Дакладна можна сказаць толькі адно: гурткоў «юных патрыётаў» у дзіцячых садках у разы меней, чым 3 тысячы. Ва ўсякім разе, пакуль.
Былая выхавальніца дзіцячага садка, з якой «Салідарнасць» пагаварыла на ўмовах ананімнасці, бачыць гэтаму вельмі простае тлумачэнне:
— Давайце будзем шчырымі: у дзіцячых садках вельмі мала мужчын — выхавальнікаў, кіраўнікоў, каго заўгодна, акрамя тэхнічных работнікаў (дворнік, вартаўнік). Калі ў школу, дапусцім, былога адстаўнога вайскоўца або міліцыянера можна ўладкаваць не толькі кіраўніком патрыятычнага выхавання, але і намеснікам дырэктара на даволі неблагія грошы, то ў садку такіх вакансій і грошай проста няма.
А ў жанчын-педагогак, у большасці, няма сіл, часу і жадання займацца яшчэ і «патрыятызмам». У дзіцячым садку, дзе я працавала, абмежаваліся стварэннем тэматычнага куточка: сцяг, герб, тэкст гімна ў рамцы, лялькі ў нацыянальных касцюмах. Плюс, вядома, кніжкі ў групе і ранішнікі да 23 лютага, да іх яшчэ рабілі вырабы. На святы — добра, калі 4–5 тат прыходзілі. Карацей, без фанатызму.
Такі падыход, паводле слоў нашай суразмоўніцы, захоўваўся многія гады (у яе самой педагагічны стаж больш за 25 гадоў). Беларуска дапускае, што і цяпер у многіх садках «адпрацоўваюць толькі абавязковую праграму»:
— Цэнтралізаванага распараджэння не было, інакш ва ўсіх дзіцячых садках мы б убачылі такія клубы. А тое, што яны з’яўляюцца на месцах — думаю, усё ж такі кропкава і звязана з нездаровым энтузіязмам або адміністрацыі садка, або ўпраўлення адукацыі, або нават кагосьці ўплывовага з бацькоў ці бабуль-дзядуль, хто звязаны з сілавымі структурамі.
Дзеці пад наглядам спецназа
Вернемся да мінскіх «Маленькіх патрыётаў». У пачатку кастрычніка 2026 года 20 выхаванцаў дзіцячага садка №495 у Мінску прывезлі ў вайсковую часць 3214 — гэта брыгада спецназа — каб прыняць у клуб «Маленькія патрыёты». Асобна падкрэсліваецца, што гэта «першы дзіцячы сад у краіне, дзе была створаная падобная група». То бок ёй ужо некалькі гадоў.
Цяпер дадамо дэталяў. У 2024 годзе дзяцей з гэтага ж садка вазілі на экскурсію да спецназаўцаў. Пры гэтым менавіта на базе в/ч 3214 быў створаны ваенна-патрыятычны клуб «Рысь» пад патранатам экс-кіраўніка ГУБОПіК, цяпер камандуючага ўнутранымі войскамі МУС РБ Мікалая Карпенкова. Той асабіста прысутнічаў на занятках выхаванцаў з інструктарамі з ПВК «Вагнер» у 2023 годзе і называў наймітаў «героямі».
Уразіла праца спецназаўцаў з дзецьмі і «сенатара», любімца Лукашэнкі, Дзмітрыя Баскова, які яшчэ ў 2022 годзе заяўляў, што стварэнне ваенна-патрыятычных клубаў як напрамку дадатковай адукацыі «павінна стаць прыярытэтам для дзяржавы».
А да таго в/ч 3214 «адзначылася» ўдзелам сваіх байцоў у жорсткім падаўленні пратэстаў у 2020 годзе. Высновы пра «пераемнасць пакаленняў» кожны можа зрабіць сам.
Сёння толькі ў сістэме МУС — 185 ваенна-патрыятычных клубаў. Колькі з іх пусцяць карані і ў дзіцячых садках?
«Міратворцы» і «ратавальнікі»
Праект «Сетка Школ міру», які рэалізуюць у нашай краіне Беларускі фонд міру і Мінадукацыі РБ, на першы погляд выглядае бяскрыўдна: выхаванне дзяцей на прынцыпах міру, дружбы, узаемаразумення і згоды. За ўсё добрае супраць усяго дрэннага.
А потым «спатыкаешся» ў пераліку мэтаў на радку: «прапаганда нацыянальнай ідэалогіі, агульначалавечых, сямейных, духоўных, маральных і патрыятычных каштоўнасцяў, здаровага ладу жыцця, умацаванне адзінства беларускага грамадства, аказанне падтрымкі дзяржаве ў вырашэнні сацыяльных задач».
Калі прасцей — усё тыя ж ваенныя музеі, помнікі, прапаганда традыцыйных каштоўнасцяў, ахова гістарычнай памяці, плюс супрацоўніцтва з БПЦ і «міратворчымі арганізацыямі». Карацей, актыўная «грамадзянска-патрыятычная дзейнасць» і бела-блакітная форма.
У апошнія гады «школамі міру» ў Беларусі становяцца і дзіцячыя садкі. Толькі ў Брэсцкай вобласці 16 дашкольных устаноў выхоўваюць «юных міратворцаў», на падыходзе яшчэ 3 заяўкі. Усяго на сайце Беларускага фонду міру мы знайшлі больш за 20 дзіцячых садкоў, але гэтыя звесткі, мабыць, ужо састарэлі.
Гурткі «Юны ратавальнік», якія ствараюцца ў дзіцячых садках Беларусі на базе мясцовых аддзелаў МНС, выглядаюць у параўнанні з прыведзенымі вышэй прыкладамі найменш ідэалагізаванымі. Тут на занятках дзяцей вучаць, хутчэй, жыццёвым рэчам: ведаць тэлефон службы выратавання і як дзейнічаць у надзвычайнай сітуацыі, выконваць правілы бяспекі.
Але — дзяцей гэтак жа «прымаюць у рады». І гэтыя ж гурткі і атрады прыцягваюць да разнастайных «патрыятычных акцый». Так, у маі 2026 года ў Ляхавічах прайшоў раённы фестываль дашкольнікаў «Юныя патрыёты Беларусі», дзе былі і «міратворцы», і «ратавальнікі».
Патрыёты з пялёнак
Акрамя прамой мілітарызацыі, калі дзяцей апранаюць у форму, вучаць маршіраваць і спяваць ваенныя песні, далучаючы да «патрыятычных шэрагаў», ёсць і іншыя ініцыятывы.
Напрыклад, створаная ў канцы 2020 года РГА «Патрыёты Беларусі» (ГОНГА, вырасла з праўладных аўтапрабегаў, стварае ілюзію грамадскага руху — С.) на чале з экс-намеснікам старшыні федэрацыі шахмат Мікалаем Зарубіцкім, заручыўшыся падтрымкай Мінбароны і, прынамсі, непярэчаннем Мінадукацыі, запусціла праект «Абаронца 0+». І так, вы правільна зразумелі: 0 — гэта ўзрост.
Дарослыя ў форме і без яе ездзяць па дзіцячых садках «для выхавання пачуцця патрыятызму», каб у гульнявой форме распавядаць малым, чым ганарыцца беларускі народ і як дзеці павінны любіць і цаніць Радзіму.
Запусцілі яго яшчэ ў 2023 годзе — тады ў мінскі дзіцячы сад №577 прыязджалі вайскоўцы з радыётэхнічнай брыгады ППА, паслухалі «вершы і песні ваенных гадоў», а ў сваю чаргу распавялі дзецям пра сучасных вайскоўцаў і абарону мірнага неба.
Потым такія ж «сустрэчы пакаленняў» праводзілі ў сталічных садках №284 і №126, калодзішчанскім дзіцячым садку №4, дашкольным цэнтры развіцця дзіцяці №26 Мінска, садку №5 у Заслаўі. І гэта толькі тое, пра што «Патрыёты Беларусі» распавялі ў тэлеграм-канале арганізацыі.
«Абаронца 0+» — гэта не проста словы, гэта рэальныя дзеянні, накіраваныя на выхаванне новага пакалення патрыётаў», — абвясцілі арганізатары праекта. Яны лічаць, што дзякуючы такім сустрэчам дзеці «вырастуць годнымі грамадзянамі сваёй краіны». Можна падумаць, без дзяцінства ў стылі хакі гэтага не здарыцца.
У сакавіку 2026 года такая сустрэча з гульнямі-эстафетай, гасцямі з вайсковай часткі (на фота можна разгледзець шаўроны радыёпеленгацыйнага цэнтра асаблівага прызначэння) і школьнага ВПК «Волат», створанага на базе мясцовага РАУС, адбылася ў дзіцячым садку №85 Віцебска.
А крыху раней у Талачыне для дзяцей з д/с №2 «патрыёты» разам з вайскоўцамі ўладкавалі «сапраўдныя вайсковыя вучэнні» да 23 лютага — з «шыфроўкамі», «мінным полем», «стрэльбай па мішэнях» і салодкімі прызамі.
Паўторымся, гэта не пастаянна дзеючыя клубы, а разавыя сустрэчы. Цяжка сказаць, наколькі значны эфект яны аказваюць на малых. Але важна адзначыць, што праект не спыняецца і ідзе па рэгіёнах.
А галоўнае, пра што паміж радкоў агаворваюцца і самі «Патрыёты Беларусі», — такія ініцыятывы гэта важны інструмент. Яго аўтары заяўляюць, што для «далейшага развіцця моцнай і незалежнай Беларусі». Але па сутнасці — для індактрынацыі малодшага пакалення беларусаў, з якога павінны вырасці лаяльныя і зручныя для дзеючага рэжыму грамадзяне.