Эксперымент Лукашэнкі з нерадзівымі аграрыямі: што гэта было?
- Кірыл Іванаў, «Салідарнасць»
- 6.10.2026, 9:56
Хрэнін не патурбаваўся растлумачыць.
Завяршыўся збор з ваеннаабавязанымі «з ліку спецыялістаў сельгаспрадпрыемстваў». Мінабароны падводзіць вынікі: на працягу двух месяцаў больш за 170 аграрыяў на базе 103-й Віцебскай асобнай гвардзейскай паветрана-дэсантнай брыгады прайшлі інтэнсіўны курс баявой падрыхтоўкі.
Удзельнікі збораў здалі практычныя экзамены па агнявой, тактычнай, інжынернай, медыцынскай падрыхтоўцы. Таксама яны «выконвалі задачы па прыкрыцці паўднёвых рубяжоў, уключаючы фартыфікацыйнае абсталяванне мясцовасці і патруляванне».
Міністр абароны Віктар Хрэнін, уручыўшы ўдзельнікам збораў узнагародныя гадзіннікі, шмат хваліў і аграрыяў, і кіраўніка дзяржавы.
Паводле яго слоў, «армейскія будні для многіх ваеннаабавязаных сталі не проста этапам у жыцці, але і сапраўднай школай адказнасці, дысцыпліны і працавітасці».
Скажу галоўнае — у нас вельмі добрыя людзі. Працавітыя, адданыя сваёй Радзіме. Я лічу, што зборы дасягнулі сваёй мэты. І, калі спатрэбіцца, мы гатовыя гэтую практыку развіваць далей.
Рашэнне Лукашэнкі накіраваць «нерадзівых аграрыяў» на зборы у армію міністр назваў «нестандартным». І яно, на яго перакананне, дасягнула сваёй мэты, хоць напачатку «было шмат крывотолкаў»:
«Але гэты эксперымент даказаў толькі адно: калі наш «прэзідэнт» прымае рашэнне, ён абапіраецца на свой каласальны досвед, мудрасць і здольнасць прадбачыць вынік. Так яно і выйшла. Літаральна пару тыдняў ваеннаабавязаныя пабылі на зборах, і мы ўжо з упэўненасцю маглі сказаць, што гэта нестандартнае рашэнне дасягнула сваёй мэты».
Сакрэт поспеху ў тым, лічыць Хрэнін, што да людзей трэба толькі знайсці падыход: «З кімсьці трэба было адкрыта, шчыра пагаварыць. Для кагосьці прыкладам былі таварышы. А хтосьці падчас гэтых збораў раскрыў у сабе магчымасці, пра якія раней і не здагадваўся».
Зборы скончыліся, а пытанні ўсё яшчэ застаюцца. Міністр так і не патлумачыў, на чым грунтавалася «нестандартнае» рашэнне Лукашэнкі.
Мінабароны можа прызваць на зборы ваеннаабавязаных, але дагэтуль у Беларусі не было і няма закона, які дазваляе ў гэтай справе падобную селекцыю: забіраць у армію на месяцы правініўшыхся работнікаў пэўнай галіны.
Словы міністра пра тое, што армія заўсёды была донарам дысцыпліны, не з’яўляюцца юрыдычнай падставай для таго, каб трактарыста, палявода або агранома маглі па рашэнні мясцовага выканкама адправіць вучыцца страляць з гранатамёта і патруляваць мяжу.
Для работнікаў, якія парушаюць працоўную дысцыпліну, ёсць Працоўны кодэкс. Такога супрацоўніка можна пазбавіць прэміі, панізіць у пасадзе, звольніць урэшце. Але адпраўляць яго ў армію для здачы экзаменаў па агнявой, тактычнай, інжынернай, медыцынскай падрыхтоўцы — гэта сапраўды нестандартнае рашэнне, мякка кажучы.
Ваенныя зборы для аграрыяў завершыліся, але галоўнае пытанне застаецца: што гэта было? На думку прыходзяць дзве версіі. Першая — парыў эмоцый кіраўніка, раздражнёнага сітуацыяй у аграрнай сферы, які чыноўнікі і вайскоўцы звыкла кінуліся выконваць, стараючыся пры гэтым не пакінуць гаспадаркі без работнікаў у разгар жніва.
Дарэчы, пра сцверджанні Хрэніна наконт мудрасці Лукашэнкі і яго здольнасці прадбачыць вынік. Успомнім здзіўленне кіраўніка праз пару тыдняў пасля з’яўлення ў арміі тых самых аграрыяў: ён думаў, што такіх тысячы, а аказалася — сотні. Лічыў іх п’яніцамі і ляніўцамі, а міністр прасіў узнагародзіць іх.
Колькі б ні пераконвалі арганізатары «паспяховага эксперыменту» ў тым, што армію ў дадзеным выпадку не выкарыстоўвалі як пакаранне, гэтае фота гаворыць само за сябе: людзей апранулі нібы ваеннапалонных або асуджаных у калоніі
Чаму правініўшыхся адправілі ў армію? Беларусь які год знаходзіцца ў рэжыме бясконцых збораў, праверак і вучэнняў. На такім фоне адпраўка на ваенныя зборы ў вачах уладаў выглядае не толькі больш гуманнай за звальненне або нешта яшчэ горшае, але і цалкам натуральнай.
Адсутнасць зразумелага юрыдычнага суправаджэння гэтага эксперыменту таксама цалкам адпавядае духу часу — краіна з верасня 2020-га жыве па прынцыпе «часам не да законаў».
Дарэчы, гэты момант складае аснову другой версіі. Раней гэтую думку агучыў аналітык Сяргей Чалы. Уся гэтая гісторыя можа апынуцца не чым іншым, як абкаткай паскоранага прызыву ў армію ваеннаабавязаных, мінаючы існыя прававыя нормы. Быў трактарыстам — стаў танкістам.
Як там сказаў Хрэнін? Калі спатрэбіцца, мы гатовыя гэтую практыку развіваць далей.
Кірыл Іванаў, «Салідарнасць»