Навукоўцы наблізіліся да разшыфроўкі самай загадкавай кнігі ў свеце
- 6.10.2026, 12:53
Яе не могуць разшыфраваць больш за стагоддзе.
Знакаміты манускрыпт Войніча — сярэднявечны рукапіс, напісаны невядомым алфавітам, — не могуць разшыфраваць больш за стагоддзе, у тым ліку таму, што яго старонкі былі пераплеценыя ў няправільным парадку яшчэ ў XV стагоддзі. Да такой высновы прыйшлі даследчык Колін Лейфілд і палеограф Ліза Фейгін Дэвіс. Праца апублікаваная ў часопісе Digital Medievalist.
Пергамент рукапісу, які захоўваецца ў бібліятэцы рэдкіх кніг Байнеке Ельскага ўніверсітэта, датуецца радыёвугляродным метадам 1404–1438 гадамі. Першапачаткова, як усталявалі аўтары, аркушы існавалі ў выглядзе асобных складзеных напалам падвойных лістоў — «сінгуліёнаў». Пазней, у сярэдзіне—канцы XV стагоддзя, іх нанова сшылі ў ўкладзеныя адна ў адну тэтрадзі, і пры гэтым пачатковая паслядоўнасць парушылася. У выніку тэкст і ілюстрацыі цягам пяці стагоддзяў чыталі ў няправільнай паслядоўнасці — што часткова тлумачыць, чаму ўсе спробы разшыфроўкі раз за разам правальваліся.
Каб аднавіць першапачатковую паслядоўнасць, даследчыкі ўжылі латэнтна-семантычны аналіз — метад, які выяўляецца падабенства тэкставых фрагментаў на розных старонках і дазваляе выказаць здагадку, якія аркушы першапачаткова стаялі побач. Акрамя таго, навукоўцы абапіраліся на інструментальны аналіз чарнілаў і пазнак на палях, а таксама на размяшчэнне вадзяных разводаў, паводле якіх можна меркаваць, як падвойныя аркушы былі ўкладзеныя адзін у адзін.
Дэвіс адзначае, што распаўсюджаны вобраз рукапісу як твору аднаго «вар'яцкага генія» матэрыяльнымі данымі не пацвярджаецца. «Шмат каму хацелася б, каб манускрыпт Войніча стварыў адзін вар'яцкі геній. А на справе даныя сведчаць пра больш калектыўны аб'ект», — заявіла даследчыца.
Выснова пра няправільны пераплёт важная таму, што большасць спробаў разшыфроўкі зыходзяць з цяперашняга парадку старонак: калі ён парушаны, то і статыстыка паўтаральных спалучэнняў сімвалаў, і сувязь тэксту з выявамі раслін, астранамічных схем і чалавечых постацей маглі гадамі ўводзіць даследчыкаў у зман. Аўтары разлічваюць, што адноўленая паслядоўнасць аркушаў дасць больш асэнсаваны матэрыял тым, хто працягвае спробы прачытаць тэкст, а код і даныя абяцаюць выкласці ў адкрыты доступ.