Вучоныя высветлілі паходжанне незвычайных магнітных з'яў на Сонцы

• 9.10.2026, 12:52

Касмічны апарат Solar Orbiter дапамог вызначыць крыніцу.

Solar Orbiter праляцеў скрозь S-падобны выгін магнітнага поля сонечнага ветру, вядомы як «світчбэк» (switchback). Даследаваўшы характэрныя асаблівасці часціц унутры гэтай структуры, вучоныя змаглі адшукаць крыніцу яе паходжання.

Таксама яны атрымалі новыя дадзеныя пра магнітнае поле Сонца, якое з'яўляецца крыніцай небяспечных сонечных бураў. Даследаванне апублікавана ў часопісе Nature Astronomy, піша Phys (пераклад — «Фокус»).

Магнітнае поле Сонца кіруе не толькі самой зоркай, але таксама выходзіць у космас разам з сонечным ветрам, які складаецца з гарачых зараджаных часціц плазмы. У працэсе руху праз Сонечную сістэму лініі магнітнага поля сонечнага ветру могуць закручвацца.

Яшчэ 4 гады таму касмічны апарат Solar Orbiter упершыню выявіў S-падобны выгін магнітнага поля сонечнага ветру, вядомы як «світчбэк». З таго часу вучоныя спрачаліся пра яго паходжанне.

Касмічны апарат праляцеў праз вельмі буйны «світчбэк», і вучоныя выявілі сумесь зараджаных часціц кіслароду і вугляроду, якія маглі сфарміравацца толькі адным спосабам: унутры гарачых пятлёў магнітнага поля на паверхні Сонца. У выніку астранамі прыйшлі да высновы, што ў аснове фарміравання гэтых магнітных структур ляжыць працэс, названы ўзаемаабменным перазлучэннем (interchange reconnection).

Такі тып перазлучэння ліній магнітнага поля адбываецца пры ўзаемадзеянні ўчасткаў Сонца з рознымі магнітнымі ўласцівасцямі. У атмасферы Сонца існуюць вобласці з адкрытымі лініямі магнітнага поля, якія сыходзяць далёка ў космас. У раёнах з замкнёнымі лініямі магнітнае поле спачатку імкнецца ў космас, але потым згінаецца і вяртаецца да паверхні Сонца, утвараючы замкнёныя пятлі.

Пры ўзаемадзеянні адкрытых і замкнёных абласцей лініі магнітнага поля могуць збліжацца, разрывацца і зноў злучацца, але ўжо інакш. У выніку сонечная плазма, якая ўтрымліваецца ўнутры магнітнай пятлі, атрымлівае магчымасць вырвацца ў адкрыты космас. Менавіта гэта і адбылося ў дадзеным выпадку са «світчбэкам».

У той жа час вучоныя лічаць, што ў працэсах фарміравання «світчбэкаў» і іх перамяшчэння ў космасе ўдзельнічаюць як узаемаабменнае перазлучэнне, так і плазменныя хвалі, якія награваюць і паскараюць сонечны вецер.

Гэта адкрыццё дазваляе лепш зразумець, як Сонца награвае сваю атмасферу і паскарае часціцы сонечнага ветру, выкідваючы іх у космас. Паводле слоў вучоных, разуменне прыроды сонечнага ветру мае вырашальнае значэнне для абароны Зямлі ад экстрэмальных сонечных бураў, якія могуць пашкодзіць як наземныя, так і касмічныя тэхналогіі.