«Трэба скарыстаць шанец»
- 10.11.2026, 14:51
Чаго чакаюць ад перамоў у Абу-Дабі ўкраінцы?
У Абу-Дабі адбываюцца трохбаковыя перамовы паміж ЗША, Украінай і Расіяй. Ці здолеюць гэтыя сустрэчы прыблізіць мір? Якія рычагі ціску на РФ можа выкарыстаць амерыканская адміністрацыя?
Пра гэта і не толькі сайт Charter97.org пагутарыў з вядомым украінскім палітолагам, кіраўніком Цэнтра прыкладных палітычных даследаванняў «Пента» Уладзімірам Фесенкам:
— Наврад ці яны прыблізяць мір, але калі перамовы працягнуцца, будуць вызначаныя і графік далейшых сустрэч, і іх парадак дня. Магчыма, не адразу, але ўдасца перавесці гэтыя перамовы ў прадметнае рэчышча — аб спыненні агню. Не проста перамовы пра расійскія «хацелкі» і патрабаванні, а менавіта перамовы пра галоўнае: пра спыненне агню і баявых дзеянняў.
Тады з'явіцца святло ў канцы тунэля вайны і ўзнікнуць пэўныя надзеі на выхад з яе. Пакуль жа, на жаль, асабліва на фоне штодзённых расійскіх удараў па ўкраінскай энергетыцы, чаканні ў Кіеве, скажам так, скептычныя. Гэта датычыць не толькі дзяржаўнага кіраўніцтва, але і простых людзей: паводле дадзеных сацыялагічных даследаванняў, ніякіх асаблівых чаканняў яны не маюць. Менавіта таму, што бачаць: Расія не спыняе вайну, а, наадварот, узмацняе ўдары па Украіне. Аднак гэта не азначае, што перамовы не патрэбныя. Трэба скарыстаць шанец.
Таму цяперашнія перамовы — гэта, па-першае, аднаўленне перамоўнага працэсу пасля працяглай паўзы (больш за паўгода). Важная пазітыўная тэндэнцыя ў гэтых перамовах: пакуль што не наўпрост, але ўдзельнічаюць еўрапейцы.
Якраз перамовы і пачаліся са сустрэчы ўкраінскай і амерыканскай дэлегацый з еўрапейцамі. І Стыў Уіткоф учора нават намякнуў у сваім паведамленні, здаецца, у сацсетцы X, што ёсць шанец на сустрэчу паміж расійскай і еўрапейскай дэлегацыямі. Калі гэта адбудзецца, гэта таксама можа стаць сур'ёзным крокам наперад. Але пакуль сёння будуць абмяркоўваць пытанні бяспекі, пасляваенны перыяд. Тут вельмі шмат супярэчнасцяў і праблемных момантаў. Таму гэта будзе хутчэй прыкідка, рэкагнасцыроўка. Па якіх тэмах можна дамаўляцца, па якіх пазіцыі бакоў дыяметральна супрацьлеглыя. І, адпаведна, будзе вызначацца, як далей выкарыстоўваць гэтую тэматыку ў перамовах, па якіх пытаннях можна працягваць больш канструктыўныя перамовы. Заўтра, паводле звестак некаторых СМІ, нібыта збіраюцца абмяркоўваць тэрытарыяльныя пытанні. Вось тут я поўны скептык.
Наколькі я разумею, Украіна на любыя ініцыятывы, якія будуць датычыць змянення межаў, згаджацца не будзе, якімі б кампраміснымі яны ні здаваліся. Для Украіны пазіцыя застаецца нязменнай: мы гатовыя да спынення агню па лініі фронту. Тады частка тэрыторыі Украіны сапраўды застанецца пад кантролем Расіі на нявызначаны час. Але Украіна ні адной з анэксаваных тэрыторый не будзе прызнаваць расійскай, як гэта адбываецца з Крымам. Паўвостраў ужо 12 гадоў пад кантролем Расіі, але мы яго не прызнаём расійскім. Тое самае тычыцца і чатырох іншых украінскіх рэгіёнаў, якія Расія анэксавала. У гэтым плане ў тэрытарыяльным пытанні, на мой погляд, сітуацыя тупіковая.
Могуць абмяркоўвацца нейкія кампрамісы, але я не чакаю тут ніякіх дамоўленасцяў, калі гаворка будзе ісці менавіта пра змяненне дзяржаўнай мяжы.
— Якія рычагі ціску на Расію амерыканская адміністрацыя можа выкарыстаць, калі перамовы зайдуць у тупік?
— Пакуль я не бачу ніякага ціску на Расію. Але рычагі ёсць — гэта санкцыі. Акрамя таго, чыста палітычна мы бачым, што Пуцін і Крэмль хочуць дамовіцца з амерыканцамі. Не ўся каманда Пуціна, але частка яго асяроддзя гатовая да дамоўленасцяў з амерыканцамі. Яўна хочуць дамовіцца з Трампам, таму што такога прэзідэнта ЗША, якога так добра разумеюць у Крэмлі, пазней можа і не быць. Гэта ўнікальная сітуацыя.
Таму сам факт імкнення дамовіцца менавіта з Трампам можа стаць для ЗША фактарам ціску. Яны могуць выстаўляць умовы: вы хочаце з намі дамаўляцца? Хочаце весці бізнес? Давайце спачатку завершыць вайну.
Вельмі важна ставіць пытанне прынцыпова. Спачатку спыненне ваенных дзеянняў, потым дамоўленасці па бізнесе і эканоміцы. Калі амерыканцы будуць выкарыстоўваць гэтую логіку, тады будуць шанцы.
Актыўны палітычны ціск: трэба спыніць агонь, а ўжо потым усе іншыя дамоўленасці. Санкцыі — дадатковы інструмент ціску, ён не з'яўляецца найважнейшым. Ён стварае праблемы для Расіі, але не прыводзіць да канкрэтных палітычных рашэнняў.
А вось такая логіка ЗША, калі яны будуць патрабаваць спачатку спынення вайны, а потым усіх іншых дамоўленасцяў, — гэты фактар можа спрацаваць.