Эксперт расказаў пра галоўныя інтрыгі перамоваў у Абу-Дабі
- 10.11.2026, 22:17
Вынікі могуць быць нечаканымі для многіх.
Перамовы ў Абу-Дабі 10–11 лістапада могуць стаць самай важнай дыпламатычнай спробай апошніх месяцаў зрушыць з мёртвай кропкі пытанне аб завяршэнні расійска-ўкраінскай вайны. Дональд Трамп зноў кажа пра вялікую здзелку, якая нібыта здольная змяніць не толькі будучыню Украіны, але і ўсёй Еўропы. Вашынгтон актывізуе кантакты з Масквой і Кіевам, абмяркоўвае гарантыі бяспекі, а да перамоўнага працэсу спрабуе прыцягнуць еўрапейцаў. Аднак за гучнымі заявамі амерыканскага прэзідэнта пакуль не бачна галоўнага – гатоўнасці Крэмля адмовіцца ад сваіх максімалісцкіх патрабаванняў.
Вяртанне Уладзіміра Мядзінскага на чале расійскай дэлегацыі, удзел прадстаўнікоў вайсковага кіраўніцтва і дыпламатаў, якія яшчэ напрыканцы 2021 года выстаўлялі ўльтыматумы НАТА, наўрад ці сведчыць пра змяненне падыходаў Пуціна. Масква зноў спрабуе вывесці размову за рамкі спынення баявых дзеянняў і падняць пытанне ўсёй сістэмы еўрапейскай бяспекі, зразумела, такой, якой яе бачаць у Крамлі. Тым часам у Вашынгтоне, падаецца, ужо думаюць пра маштабную дамоўленасць з Пуціным, змест якой выклікае ўсё больш пытанняў у еўрапейскіх сталіцах.
Для Украіны стаўкі асабліва высокія. Кіеву трэба дасягнуць не проста паўзы на фронце, а такіх умоў, якія не дазволяць Расіі выкарыстаць перамір'е для падрыхтоўкі новага ўварвання. Ідзе гаворка пра дзейсныя гарантыі бяспекі, кантроль за спыненнем агню, абарону энергетыкі, судаходства ў Чорным моры і вяртанне палонных і дэпартаваных дзяцей. Адначасова застаецца адкрытым пытанне, наколькі Трамп гатовы ўлічваць украінскія інтарэсы, калі імкнецца дамовіцца з Пуціным як мага хутчэй.
Сваімі думкамі пра гэтыя і іншыя пытанні ў эксклюзіўным інтэрв’ю OBOZ.UA падзяліўся кандыдат навук па дзяржаўным кіраванні, кіраўнік Цэнтра развіцця дзяржаўнай стратэгіі і публічнай палітыкі Ілля Котаў.
– Новы раўнд трохбаковых перамоваў у Абу-Дабі стане спробай аднавіць дыпламатычны працэс пасля доўгага перапынку. Аднак актывізацыя кантактаў яшчэ не азначае набліжэння завяршэння вайны. Пры гэтым Дональд Трамп абяцае вялікую здзелку і заяўляе, што Расія і Украіна ўпершыню за доўгі час дэманструюць гатоўнасць дамаўляцца. Падаецца, цяпер ён максімальна ўцягнуты ў гэты перамоўны працэс. Уласна, чаго можна чакаць ад сустрэчы?
– Сапраўды, пасля паразы рэспубліканцаў на выбарах Трамп максімальна засяродзіўся на нашай вайне. І робіць ён гэта не з любові да Украіны, а па ўласных прычынах, спрабуючы знайсці канцэпцыю ўрэгулявання.
Што да яго заяў аб гатоўнасці абодвух бакоў да пагаднення, магчыма, я гатовы з гэтым пагадзіцца. Але праблема ў тым, што мы з Расіяй па-рознаму бачым гэтае пагадненне. Для Украіны гэта спыненне баявых дзеянняў без тэрытарыяльных уступак і афіцыйнага прызнання акупаваных тэрыторый як тэрыторыі Расіі. Дарэчы, сёння Трамп заявіў, што ў Украіны будуць іншыя межы. Што менавіта ён меў на ўвазе – пытанне адкрытае. Магчыма, гэта чарговая неасцярожная заява перад журналістамі. Тым не менш ёсць чырвоныя лініі, якія Украіна не пераступіць. У гэтым нас падтрымлівае Еўропа, і ў нас ёсць міжнароднае права. Расія ж патрабуе тэрытарыяльных уступак і гарантый бяспекі для сябе, якія прадугледжваюць скарачэнне ўкраінскай арміі і ўзбраенняў, а таксама змяншэнне прысутнасці войскаў НАТА ў еўрапейскіх дзяржавах. Таму ўсе, магчыма, і хочуць пагаднення, але бачаць яго па-рознаму. У гэтым і заключаецца галоўная праблема перамоваў, бо яны прадугледжваюць мастацтва кампрамісу.
– Наколькі паказальнай будзе гэтая сустрэча: ці стане яна працэсам дзеля працэсу або прынясе канкрэтны вынік? І пра што кажа склад расійскай дэлегацыі ў кантэксце магчымых перспектыў перамоваў?
– Калі мы пачулі пра Мядзінскага, асаблівых чаканняў ад сустрэчы не было. Усе разумеюць, што ён не настроены на канструктыўны дыялог і не мае паўнамоцтваў самастойна прымаць рашэнні. Аднак склад расійскай дэлегацыі змяніўся. Мядзінскі застаўся, але да яго дададзены прадстаўнікі, якія сапраўды маюць вагу ў Крамлі. У прыватнасці, гэта намеснік міністра замежных спраў Рябкоў. Гэта не проста чарговы чыноўнік МЗС, а чалавек, які пастаянна падтрымлівае камунікацыю з Злучанымі Штатамі і перадае ім адпаведныя сігналы.
Таксама ў дэлегацыі ёсць прадстаўнікі ГРУ, якія могуць прадметна абмеркаваць з Кірылам Буданавым практычныя пытанні: лінію фронту, механізмы спынення баявых дзеянняў і рэалізацыю дамоўленасцяў. Таму, нягледзячы на прысутнасць Мядзінскага, ёсць пэўныя падставы для чаканняў. Але важна разумець, што бакі хочуць гаварыць пра рознае. Украіна і ЗША засяроджваюцца найперш на спыненні баявых дзеянняў па ўсёй лініі фронту. Прыклад Аляшак паказаў, што гэта цалкам магчыма, хаця Пуцін спрабуе пераканаць усіх у адваротным. Мы таксама зацікаўленыя ў сектаральных перамір'ях – марскім і энергетычным. Трамп неаднойчы казаў пра неабходнасць энергетычнага перамір'я.
Расія ж хоча абмяркоўваць новую сістэму суіснавання Масквы і Еўропы, гарантыі бяспекі для сябе, а таксама такія ўмовы бяспекі для Украіны, якія фактычна можна прыпадобніць да капітуляцыі. То бок кола пытанняў шырокае, але пазіцыі бакоў прынцыпова адрозніваюцца. Расія не дэманструе гатоўнасці да сапраўднага міру.
– Ці азначае змяненне складу расійскай дэлегацыі, што Крэмль сапраўды гатовы да прадметнай размовы? Ці гэта толькі спроба прадэманстраваць Трампу сур'ёзнасць намераў, каб перамовы зноў не ператварыліся ў гутарку з гісторыкам, які будзе распавядаць пра печанегаў? І другое: што стаіць за патрабаваннямі па агульнаеўрапейскай бяспецы і гарантыях для Расіі? Гэта канкрэтныя прапановы ці спроба пашырыць павестку, цягнуць час, каб не гаварыць пра галоўнае – спыненне агню ва Украіне?
– Што да змены дэлегацыі, думаю, гэта вынік комплекснага ціску, які мы аказвалі на Злучаныя Штаты, тлумачачы бесперспектыўнасць перамоваў без людзей, здольных гаварыць пра канкрэтныя рэчы. Бо Мядзінскі мусіў прыбыць з пасланнямі пра рускую мову і царкву, а не абмяркоўваць рэальныя механізмы ўрэгулявання. Адначасова амерыканцы, відавочна, у пэўнай меры націснулі на Пуціна, каб да перамоваў падключылі людзей, якія могуць прымаць рашэнні без дадатковых тэлефонных узгадненняў. Таму гэта невялікая, але важная дыпламатычная перамога Украіны. Мы дамагліся ўзмацнення расійскай дэлегацыі. Бо Буданаву фактычна няма пра што гаварыць з Мядзінскім, тады як з прадстаўнікамі ГРУ можна абмяркоўваць лінію фронту і практычныя пытанні спынення баявых дзеянняў.
Што да гарантый бяспекі для Расіі, тут ёсць некалькі аспектаў. Я лічу, што гэтая ідэя ў значнай ступені зыходзіць не ад самай Масквы, а ад ЗША. Вашынгтон ужывае стары метад звязвання пытанняў, які ў свой час выкарыстоўваў Генры Кісінджэр падчас перамоваў з Савецкім Саюзам. Тады рознапланавыя тэмы – Берлін, В'етнам, эканоміка, гандаль – звязвалі паміж сабой, а рашэнне аднаго пытання адкрывала шлях да наступнага. Зараз ЗША спрабуюць зрабіць тое самае. Зразумеўшы, што не могуць дамовіцца толькі пра спыненне вайны, яны прапануюць Пуціну эканамічныя прэферэнцыі і абмеркаванне новага статусу Расіі ў Еўропе. І тут узнікае парадокс: пытанні еўрапейскай бяспекі, замарожаных расійскіх актываў і магчымаму аднаўленню паставак расійскіх энергарэсурсаў у Еўропу абмяркоўваюць з Масквой без удзелу самой Еўропы. Пуцін імкнецца выйсці з вайны з максімальнымі выгодамі і абвясціць сябе пераможцам. Ён не можа дапусціць, каб пасля яе завяршэння Украіна засталася значна мацнейшай, чым да пачатку ўварвання. Інакш узнікне заканамернае пытанне: дзеля чаго наогул пачыналася так званая «СВА», калі яе вынікам стане істотнае ўзмацненне ўкраінскай дзяржавы? Менавіта таму Масква патрабуе гарантый бяспекі, якія перадусім прадугледжваюць скарачэнне колькасці Узброеных сіл Украіны, змяншэнне дыстанцыйных і іншых відаў узбраення. Расія зыходзіць з таго, што Украіна нібыта можа напасці на яе праз некалькі гадоў, і цалкам сур'ёзна спрабуе замацаваць такія абмежаванні.
Тое самае датычыць Еўропы і НАТА. Пад гарантыямі бяспекі для Расіі Пуцін разумее, у прыватнасці, вывад войскаў Альянсу з краін Балтыі і Польшчы і фактычнае вяртанне да канфігурацыі НАТА станам на 1997 год. І хоць фармальнае выключэнне дзяржаў, што ўвайшлі ў Альянс пасля гэтай даты, практычна немагчыма, Масква імкнецца дасягнуць менавіта такога выніку. Калі Злучаныя Штаты будуць гатовыя прымусіць партнёраў па НАТА пайсці на гэтыя ўступкі, гэта фактычна будзе азначаць распад Альянсу. Іншыя дзяржавы страцяць давер да НАТА як да структуры, якая забяспечвае іх бяспеку. Менавіта гэтага і дамагаецца Пуцін: аслабіць Альянс, пасеяць разлад паміж партнёрамі і атрымаць фрагментаваную Еўропу, якая больш не будзе давяраць агульным механізмам бяспекі. Таму сітуацыя сапраўды складаная. І вы правільна адзначылі: такія маштабныя працэсы немагчыма ўзгадніць за адну сустрэчу. Усе гэтыя пытанні трэба абмяркоўваць з еўрапейцамі. Ці будуць яны поўнацэнна ўцягнутыя ў працэс – пакуль незразумела. Сёння мы пакуль не бачым адзінай узгодненай еўрапейскай пазіцыі.
– Прадстаўнікі некалькіх еўрапейскіх краін далучацца да кансультацый з украінскім і амерыканскім бакамі. У той жа час Трамп прасоўвае ідэю так званай Вялікай здзелкі, пра якую ўжо заявіў Кушнер і якая павінна ахапіць не толькі Украіну, але і бяспеку Еўропы. Напярэдадні яны сустракаліся з еўрапейцамі, але, здаецца, тыя не надта пазітыўна ўспрынялі прапанаваныя ідэі.
– Гэта амерыканская канцэпцыя, пабудаваная на прынцыпе звязвання розных пытанняў. У Вашынгтоне зразумелі, што спробы дамовіцца выключна пра спыненне баявых дзеянняў не даюць выніку з-за максімальнай неканструктыўнасці Расіі. Таму вырашылі вярнуцца да практык часоў халоднай вайны, у прыватнасці да падыходаў Генры Кісінджэра. Тады Злучаныя Штаты звязвалі паміж сабой розныя пытанні, у тым ліку эканамічныя і пытанні бяспекі. Пэўны час гэта давала вынікі: Савецкі Саюз атрымліваў амерыканскае збожжа, а Вашынгтон ішоў на эканамічныя ўступкі. Хаця ў поўнай меры гэтая стратэгія так і не спрацавала.
Зараз ЗША спрабуюць звязаць агульнаеўрапейскую бяспеку з завяршэннем вайны. Думаю, паслядоўнасць можа быць такой: спачатку сектаральныя перамір'і, потым поўнавартаснае спыненне баявых дзеянняў без мірнай дамовы, далей – эканамічныя і іншыя дывідэнды для Масквы і, нарэшце, агульная мірная дамова з удзелам Еўропы. Але ўсё гэта павінна задавальняць саму Еўропу. Пуціну вельмі зручна не бачыць яе за сталом перамоваў. Ён хоча дамаўляцца з Злучанымі Штатамі пра гарантыі бяспекі, разлічваючы, што Вашынгтон зможа націснуць на еўрапейцаў і прымусіць іх пагадзіцца.
Аднак ці здольны цяперашні Трамп ціснуць на Еўропу, улічваючы страту рэспубліканцамі поўнавартаснага кантролю над Кангрэсам і неадназначнае стаўленне да яго еўрапейскіх лідараў, – вялікае пытанне. Гэта ўжо не 1970-я гады, калі пагроза ядзернай эскалацыі была настолькі адчувальнай, што еўрапейцы фактычна залежалі ад амерыканскай вайсковай прысутнасці. Сёння сітуацыя іншая.
– Чаму ж тады Еўропу фактычна адсоўваюць ад перамоваў? Бо кантакты з еўрапейскімі прадстаўнікамі ўжо былі, а ў Маскве, у тым ліку ў заявах Ушакова, прызнаюць, што з Еўропай таксама давядзецца дамаўляцца. Асноўныя санкцыі супраць Расіі – еўрапейскія, таму без іх удзелу вырашыць многія пытанні проста немагчыма.
– Злучаныя Штаты з'яўляюцца пасярэднікам у гэтым працэсе, а Трамп сам заяўляе, што не з'яўляецца бокам канфлікту. Пасярэднік фарміруе парадак дня і адказвае за розныя напрамкі перамоваў. Таму, калі амерыканцы і расіяне пакуль не бачаць там Еўропу, гэта не азначае, што Украіна павінна адмаўляцца ад удзелу. Мы гаворым пра чалавечыя жыцці і ўрэгуляванне вайны на нашай тэрыторыі. Украіна павінна прысутнічаць на ўсіх перамовах незалежна ад таго, ці ўдзельнічае ў іх Еўропа. Вядома, для нас лепш, каб яна была за сталом.
Што да прычын яе адсутнасці, то іх некалькі. Перш за ўсё, гэта няпавага Пуціна да еўрапейскіх лідараў і ў цэлым да еўрапейскага кантынента. Ён лічыць іх часовымі палітычнымі фігурамі, з якімі няма сэнсу дамаўляцца, бо неўзабаве іх могуць замяніць іншыя. Расія гатовая абмяркоўваць пытанні з Трампам, але не ўспрымае Еўропу як раўнапраўнага ўдзельніка перамоваў. Заявы Ушакова кшталту «няхай Макрон тэлефануе або не тэлефануе» – гэта фактычна здзек. Масква дэманструе, што нібыта не супраць удзелу Еўропы, але адначасова падкрэслівае: еўрапейцы нават не змаглі абраць адзінага прадстаўніка. І тут Расія выкарыстоўвае цалкам рэальную праблему. Калі Урсула фон дэр Ляен прапануе накіраваць на перамовы кіраўніка ўласнай адміністрацыі, гэта, мякка кажучы, выклікае здзіўленне. Яна не з'яўляецца лідарам еўрапейскай дзяржавы, яе не абіралі грамадзяне Еўропы сваім прадстаўніком. Таму ўзнікае заканамернае пытанне: чаму менавіта кіраўнік яе адміністрацыі павінен прадстаўляць кантынент?
Сітуацыя з Макронам цяпер складаная. Пазіцыі Мерца таксама аслабленыя з-за значнага падзення падтрымкі ўнутры Германіі. Але ўсё роўна павінен з’явіцца чалавек, якому будзе давяраць увесь еўрапейскі кантынент. І я маю на ўвазе не толькі Еўрапейскі Саюз, але і Велікабрытанію і іншыя дзяржавы па-за яго межамі. Нават размова, пра якую вы ўзгадвалі, паміж Стубам і Пуціным паказальная. Стуб падкрэсліў, што званіў расійскаму прэзідэнту як кіраўнік Фінляндыі, а не як еўрапейскі перамоўшчык. Гэтая праблема цягнецца яшчэ з мая, калі Пуцін упершыню падкінуў ідэю пра тое, што Еўропа павінна абраць аднаго прадстаўніка для перамоваў. З таго часу паміж еўрапейскімі дзяржавамі працягваецца своеасаблівае перацягванне каната, якое па стане на лістапад так і не скончылася.
На жаль, гэта сапраўды паказчык слабасці. Адзіная Еўропа, у якой агульныя погляды, узгодненая пазіцыя і якая здольная сумесна рэалізоўваць рашэнні, будзе выклікаць занепакоенасць і ў Маскве, і ў Вашынгтоне. Але тое, што мы бачым цяпер, сведчыць пра адваротнае.
– Калі казаць пра тэмы, якія будуць абмяркоўваць у Абу-Дабі, гэта ўдары па энергетыцы, энергетычнае перамір'е, Чорнае мора і абмен палоннымі. Ці чакаеце вы канкрэтных вынікаў па гэтых напрамках?
– Чакаю. І нашы Сілы абароны актыўна працуюць, каб гэтыя вынікі былі. У адрозненне ад Злучаных Штатаў, мы даўно зразумелі, што Масква разумее толькі мову сілы. За апошні тыдзень нашы вайскоўцы фактычна кожную ноч знішчалі адзін з буйных нафтаперапрацоўчых заводаў ворага. Гэта выдатныя вынікі, якія фарміруюць нашу мацнейшую перамоўную пазіцыю.
Мы хочам энергетычнага перамір'я і разумеем, што ў нас ёсць праблемы ў энергетычнай сферы. Адначасова ствараем праблемы з палівам у Расіі, каб такое перамір'е было справядлівым. Інакш Масква не пойдзе на ўступкі. Яна можа пагадзіцца на дамоўленасці толькі тады, калі будзе разумець, што яе сітуацыя не лепшая, а, магчыма, нават горшая за ўкраінскую. Таму я асцярожна ацэньваў бы перспектывы энергетычнага перамір'я. Калі Пуцін адэкватна ацэньвае сітуацыю і разумее, што да канца года ў Расіі могуць узнікнуць сур'ёзныя праблемы з палівам, дамоўленасць цалкам магчымая. Але калі ён не гатовы ўспрымаць рэальнасць, пра што тады гаварыць?
ЗША патрэбны вынік, таму ў Абу-Дабі яны будуць ціснуць на бакі, каб дасягнуць хаця б нейкага перамір'я. Калі не энергетычнага, то марскога, якое сёння выглядае больш рэалістычна. Да таго ж Турцыя па сваіх непублічных каналах таксама будзе ціснуць на Пуціна, дамагаючыся спынення баявых дзеянняў у Чорным моры. Таму найбольш верагодным вынікам я лічу менавіта чарнаморскае перамір'е. Энергетычнага таксама хацелася б, але тут трэба стрымліваць аптымізм. Мы маем справу з тэрарыстамі, а зіма для Пуціна – час, калі ён разлічвае зламаць Украіну ўдарамі па энергетыцы.
Адначасова ёсць важны фактар. Пуцін разумее, што з студзеня абяцанні Трампа зняць санкцыі, вярнуць Расію на энергетычныя рынкі і пайсці на іншыя ўступкі могуць страціць сілу. Пачне працаваць новы Кангрэс, які наўрад ці пагодзіцца адмяняць санкцыі без рэальных вынікаў у мірным працэсе. Дык што Пуцін аказваецца перад выбарам. Ён можа і далей цягнуць час і разлічваць на зімовы тэрарызм, але пры гэтым разумее, што з студзеня можа аднавіцца амерыканская дапамога Украіне – як фінансавая, так і ваенная. Трамп таксама ўсведамляе, што яму давядзецца дамаўляцца з Кангрэсам і дэмакратамі па кожным важным рашэнні. Як ён зможа дамагчыся ўступак для Расіі, калі сама Расія не гатова ўступаць? Сітуацыя вельмі складаная. Менавіта перамовы ў Абу-Дабі пакажуць, ці гатовая Масква хоць да нейкага канструктыву або зноў проста паспрабуе перачакаць.
– Улічваючы гэта, ці можа Трамп узмацніць ціск на Украіну, калі з студзеня яго палітычны ўплыў у Кангрэсе зменшыцца?
– Нельга выключаць такі сцэнар, але мы ўжо бачылі спробы адміністрацыі Трампа ўплываць на нас праз Starlink і непастаўкі ракет-перахопнікаў. Чым гэта скончылася? Новы Кангрэс, які пачне працу з студзеня, можа адным з першых рашэнняў стварыць следчыя камісіі, каб высветліць, хто нясе адказнасць за адсутнасць падтрымкі Украіны і чаму прымаліся адпаведныя рашэнні. Бо за кожным такім крокам, як адключэнне Starlink, стаяць чалавечыя жыцці, а не палітычныя гульні.
Магчыма, Трамп і хацеў бы ўзмацніць ціск, але часу і рычагоў у яго засталося няшмат. Таму ён спрабуе сфармаваць перамоўны працэс, які задаволіць усе бакі. Але з-за зусім непамерных патрабаванняў Расіі гэта надзвычай складана. Пакуль Трамп валодае ўсімі паўнамоцтвамі і не павінен узгадняць кожнае рашэнне з Кангрэсам, ён хоча завяршыць вайну. Яму патрэбна палітычная перамога, асабліва пасля паразы рэспубліканцаў на выбарах. Гэта яго асабістае фіяска, а не толькі параза партыі. Ён цудоўна разумее, што з студзеня частка рэспубліканцаў у Сенаце і Палаце прадстаўнікоў можа сфармаваць альтэрнатыўнае кіраўніцтва партыі – без MAGA і без самога Трампа. Думаю, дзяржаўнаму сакратару ЗША таксама давядзецца ўлічваць уплыў гэтага антытрампаўскага крыла рэспубліканцаў.
Трампу патрэбна перамога, і спыненне вайны ва Украіне стала б для яго каласальным поспехам. Але з-за ўласных каротказорных рашэнняў, у прыватнасці спынення санкцыйнага ціску на Расію і непрасоўвання адпаведнага заканадаўства, ён фактычна страціў важныя інструменты ўплыву. Эканамічныя выгоды, якія прапануюць Расіі, – гэта адно. Але насупраць сядзіць абсалютна алогічны гулец, якога цікавяць толькі экспансія і аднаўленне межаў імперыі або Савецкага Саюза. Яму абыякава, як жывуць расіяне, і не надта важныя мільярды, якія абяцае Трамп. Яго цікавіць адно – тэрыторыі, тэрыторыі і яшчэ раз тэрыторыі.
– Калі перамовы ў Абу-Дабі не дадуць вынікаў, ці могуць дэмакраты ўзмацніць ціск на Трампа і яго адміністрацыю? Ужо гучалі прапановы змяніць перамоўную групу, адхіліўшы ад працэсу Уіткофа і Кушнера з-за падазрэнняў, што яны больш зацікаўленыя ў эканамічных інтарэсах і ўступках Расіі, чым у рэальным спыненні агню. Наколькі магчымы такі сцэнар?
– Непасрэдных заканадаўчых паўнамоцтваў мяняць спецыяльных прадстаўнікоў у Кангрэса няма. Але палітыка – гэта заўсёды торг. Дэмакраты могуць закласці ў бюджэтныя дамоўленасці патрабаванне спыніць удзел Уіткофа і Кушнера ў перамовах. Іх месца павінен заняць прафесіянал. Вяртаючыся да майго прагнозу, гэта мог бы быць Марк Рубіа, дзяржаўны сакратар, у паўнамоцтвы якога ўваходзяць перамовы такога ўзроўню. Калі Трамп адмовіцца, што перашкодзіць Палаце прадстаўнікоў блакаваць важныя бюджэтныя рашэнні? У ЗША могуць пачацца шатдаўны – прыпыненне працы дзяржаўных устаноў з-за адсутнасці фінансавання. Акрамя таго, Кангрэс можа выклікаць прадстаўнікоў адміністрацыі на слуханні следчых камісій. Уіткофу і Кушнеру давядзецца тлумачыць, як яны вялі перамовы ў Маскве. Дэмакраты будуць задаваць ім самыя розныя і не заўсёды прыемныя пытанні.
Аднак для рэальных змяненняў недастаткова проста замяніць перамоўшчыкаў. Павінна змяніцца ўся парадыгма перамоваў, бо падыход Трампа не працуе. Трэба аднавіць ціск на Расію. Дэмакраты разам з рэспубліканцамі, думаю, могуць забяспечыць двухпартыйную падтрымку законапраекта аб дапамозе Украіне, які ўжо прайшоў Палацу прадстаўнікоў, але дагэтуль застаецца ў Сенаце. Яго прыняцце азначала б аднаўленне дапамогі Украіне і ўзмацненне ціску на Расію. Гэта быў бы комплексны і правільны падыход. Патрэбныя тры рэчы: вяртанне санкцыйнага ціску на Маскву, аднаўленне амерыканскай дапамогі Украіне і прафесійны перамоўшчык, які разумее, што робіць. Толькі ў такім выпадку можна гаварыць пра сапраўднае змяненне палітыкі. Бо Масква разумее толькі мову сілы.
– Усе перамовы не будуць мець сэнсу, калі Пуцін не будзе гатовы зрабіць хаця б першы крок – пагадзіцца на спыненне агню. Вы адзначылі, што цяпер для яго яшчэ ёсць адносна спрыяльныя ўмовы, каб атрымаць пэўныя ўступкі, пакуль Трамп захоўвае ўплыў. Пакуль што з Крамля паступаюць толькі пагрозы знішчыць масты, чыгунку і інфраструктуру, пакінуць Украіну без цяпла, вады і электраэнергіі. Ніякіх іншых сігналаў мы не бачым.
– Гэта стандартная тактыка тэрору. Цяпер, акрамя ўдараў па энергетыцы, яны пагражаюць знішчыць яшчэ і масты. Адкрыта кажучы, падаецца, што гэта іх апошні шанец, на які яны ўскладаюць вялікія надзеі. Але ёсць і іншыя фактары, і найперш гэта нашы поспехі на фронце. Украінскія Узброеныя сілы трымаюцца, у расіян няма істотнага прасоўвання.
Эканамічнае становішча Расіі складанае – і ў нафтаперапрацоўцы, і ў здабычы нафты, і ў цэлым. Яны ваяваюць фактычна на мяжы сваіх магчымасцяў. Так, ёсць падтрымка Кітая, але Расія вымушаная аддаваць рэсурсы за бясцэнак. Усе гэтыя працэсы ўплываюць на яе эканоміку. Якімі б прыгожымі паказчыкамі бюджэту яны ні спрабавалі пахваліцца, рэальная сітуацыя застаецца надзвычай складанай. Таксама няма гарантыі, што зімовы тэрарызм спрацуе.
– На што тады разлічвае Крэмль?
– На тое, што ўкраінцы выйдуць на вуліцы і запатрабуюць аддаць Расіі тэрыторыі, абы толькі спыніліся ўдары. Нават на пяты год поўнамаштабнага ўварвання там не разумеюць украінскае грамадства. Мы ведаем, хто вораг і чаму ў нас няма святла, цяпла і вады. Тэрытарыяльныя ўступкі гэтага не выправяць.
Ёсць і іншыя фактары, што ўплываюць на сітуацыю. Амерыканцы папярэджвалі Пуціна пра рызыку эканамічнага калапсу і неабходнасць спыніцца. Але ці ўлічвае ён гэтыя папярэджанні? Гэтае пытанне застаецца адкрытым, і я не гатовы даваць адназначны прагноз. Аб'ектыўныя фактары сведчаць пра тое, што вайна павінна завяршыцца ў найбліжэйшы час. У Расіі становіцца ўсё менш магчымасцяў падтрымліваць цяперашні ціск, а рэальных поспехаў на фронце няма. Акрамя таго, узмацненне ўкраінскіх магчымасцяў, пераўзбраенне Еўропы і аднаўленне падтрымкі Украіны – усё гэта не на карысць Расіі. Таму Маскве трэба заканчваць вайну. Але ці гатовы да гэтага сам Пуцін – найбольшае пытанне.