Амерыка змянілася

• Валерый Пекар
• 12.11.2026, 11:13

Параза Трампа — сакрушальная.

Паколькі наступныя падзеі хутка выціскаюць папярэднія, важна фіксаваць вынікі, каб не заблытацца. Дык давайце падвядзем вынікі па ЗША.

1. Параза Трампа — сакрушальная. Ключавая прычына ў тым, што ён усім надакучыў (дакладней, не ўсім, а крытычнай масе выбарцаў). Ідзе гаворка не толькі пра стомленасць ад яго яркай, неардынарнай асобы, але і пра расчараванне вынікамі яго эканамічнай палітыкі.

2. Відавочна, што мужчыны і жанчыны, белыя і афраамерыканцы, больш адукаваныя і не вельмі, каталікі і пратэстанты галасавалі па-рознаму. Вы ўжо бачылі дыяграмы і карты. Відавочна, што больш адукаваныя выбарцы, афраамерыканцы і амерыканскія яўрэі (а таксама яшчэ некалькі катэгорый) у большай ступені схільныя галасаваць за дэмакратаў, а белыя евангелісты — за MAGA.

Але тут важна не трапіць у пастку спрашчэння. Значная частка выбарцаў заўсёды галасуе за «сваіх». Вынік залежыць ад таго, наколькі партыям удалося мабілізаваць сваіх прыхільнікаў прыйсці на выбарчыя ўчасткі. Рэспубліканцам гэтым разам удалося горш, бо частка электарату расчараваная.

Таксама на вынік уплываюць тыя выбарцы, якія загадзя не ведаюць, за каго галасаваць (switchers); гэтай тэме прысвечаная бліскучая кніга Марка Дж. Пэнна «Microtrends», якую я раю не толькі сацыёлагам, але і маркетолагам. Дэмакратам і Трампу ўдалося мабілізаваць гэтую шырокую катэгорыю — дэмакратам у пазітыўным ключы, Трампу — у негатыўным.

3. І тут вельмі важна, што дэмакраты — не маналіт. Левае крыло партыі («прагрэсісты») забралі свой традыцыйны электарат. А ўмераныя дэмакраты змаглі прыцягнуць левацэнтрысцкі электарат, а можа, і цэнтрысцкі (да якога не змаглі дастукацца класічныя рэспубліканцы).

Таму можна сказаць, што дэмакраты перамаглі дзякуючы шырокай кааліцыі «прагрэсістаў» і ўмераных дэмакратаў, здольных перамагаць у рэспубліканскіх акругах.

І дзякуючы гэтаму на арэну выйшла нямала новых цікавых людзей з умеранага лагера, а дэмакратычны парадак дня, хутчэй за ўсё, будзе абноўлены і зрушаны ўправа. У такім выпадку кандыдатам ад дэмакратаў на наступных прэзідэнцкіх выбарах стане не Окасіа-Кортэс, а хтосьці больш умераны.

4. Таму не варта казаць пра «левы паварот» у ЗША — гэта перадусім антытрампаўскі паварот. Акрамя папярэдняга аргумента, ёсць яшчэ адзін: у некалькіх штатах прайшлі рэферэндумы (у тым ліку па падатковых пытаннях), на якіх выбарцы, што галасавалі за дэмакратаў, падтрымалі даволі правыя рашэнні. А маятнік заўсёды хістаецца ў іншы бок. Амерыканцы не сталі ні лявейшымі, ні правейшымі — яны стаміліся ад радыкалізму, хаосу і непрадказальнасці.

5. Цяпер важна, што адбудзецца ў Рэспубліканскай партыі. Трамп стаў настолькі таксічным, што партыі давядзецца пераасэнсаваць сваю будучыню, і тут ёсць розныя варыянты.

Хацелася б урэшце ўбачыць абноўленую Grand Old Party і адэкватнага кансерватара на наступных прэзідэнцкіх выбарах. Але гэта не гарантавана: можа быць як вяртанне да традыцыйнай кансерватыўнай палітыкі, так і рух далей у кірунку MAGA без Трампа або нават раскол.

6. У бліжэйшыя два гады ЗША будуць займацца ўнутранымі пытаннямі, у тым ліку ўзаемным блакаваннем. Але Трамп, пазбавіўшыся свабоды дзеянняў ва ўнутраных справах, можа з падвоенай энергіяй узяцца за знешнюю палітыку, дзе мае шырокія паўнамоцтвы. Гэта небяспечна для нас, калі мы працягнем будаваць адносіны з ЗША так жа, як і раней.

7. Украіне тэрмінова неабходна мець пасла і актыўна наладжваць працу з Кангрэсам на двухпартыйнай аснове — не разавымі паездкамі, а сістэмна і штодня, у тым ліку не толькі са старымі сябрамі, але і з велізарнай колькасцю новых людзей з абедзвюх партый. Украіне важна не стаць закладніцай амерыканскага ўнутрыпалітычнага супрацьстаяння.

Валерый Пекар, «Фэйсбук»