Сітуацыя з бензінам у Расіі становіцца вельмі сур'ёзнай

• Сяргей Вакуленка
• 13.11.2026, 11:10

У найбліжэйшыя дні надзвычай верагодныя «прылёты» ў Ніжнекамск, Перм і Цюмень.

А вось цяпер сітуацыя з бензінам у Расіі становіцца вельмі сур'ёзнай. З улікам удараў па Омску і Валгаградзе, атакам падвергліся магутнасці, што вырабляюць каля 55% таварных бензінаў РФ і маюць прыблізна такую ж частку ў пастаўках на ўнутраны рынак. Мы не ведаем, у якой ступені пацярпела вытворчасць кожнага завода, ці цалкам спыненая на іх перапрацоўка, якія менавіта ўстаноўкі атакаваныя і г.д. Але з улікам таго, наколькі масіраванымі былі налёты апошнім часам, дапушчэнне, што вытворчасці спыненыя цалкам, можа быць цалкам абгрунтаваным.

Лістападаўскі попыт ніжэй за ліпеньскі прыкладна на 5%, таму гэта дапаможа, але не надта.

За спакойны кастрычнік, магчыма, былі створаныя нейкія запасы, можа быць, на тыдзень спажывання па краіне.

Цяпер усё залежыць ад таго, наколькі моцна пашкоджаныя заводы і як хутка яны будуць аднаўляцца.

І думаю, што ў найбліжэйшыя дні надзвычай верагодныя прылёты ў Ніжнекамск, Перм і Цюмень. Калі гэта здарыцца, частка атакаваных вытворчасцяў у пастаўках бензінаў на ўнутраны рынак складзе практычна дакладна 2/3. Калі дадаць Маскву, то гэта ўжо амаль 3/4.

Масква — даволі дарагая мэта для атакі з-за шчыльнасці ППА вакол яе. НПЗ паразіць можна, проста на гэта пойдзе заўважна больш дронаў.

У нядаўняй гісторыі Расіі быў момант, калі спажыванне бензіна складала каля 30% ад нормы — красавік 2020 года, самы пік кавіду. У ЗША тады было 37%.

Прадстаўце сабе тагачасную шчыльнасць руху: тады абмежаванні на паездкі прыводзілі да такога ўзроўню спажывання, хоць бензіна было ўдосталь. Калі рэалізуецца сцэнарый змяншэння вытворчасці бензіна ў апісаных вышэй аб'ёмах, ураду давядзецца ўводзіць меры, каб прывесці попыт у раўнавагу з даступнай колькасцю паліва. Рынкавымі мерамі гэтага ўжо не зрабіць. Урад будзе вымушаны значна, практычна да нуля, абмяжоўваць прыватнае спажыванне бензіна. Як паказаў досвед кавіду, гэта не смертаносна, і пры такім узроўні спажывання краіна можа функцыянаваць. Але гэта ўжо надзвычай далёка ад якой-небудзь нармальнасці.

У артыкулах 2024 года, прысвечаных бензінаваму крызісу, я пісаў, што пакуль атакі на НПЗ — гэта нязручнасці, якія прыносяць выдаткі, але калі інтэнсіўнасць атак павялічыцца, яны могуць стварыць праблемы. У 2025 годзе я пісаў, што пры назіраным маштабе атак сур'ёзных збояў з пастаўкамі бензіна быць не павінна, але павелічэнне магутнасці, частаты і ахопу ўдараў па НПЗ прывядзе да непрыемнасцей і нязручнасцей зусім іншага маштабу. У чэрвені 2026-га я канстатаваў, што краіна ўшчыльную набліжаецца да мяжы, дзе непрыемнасці і нязручнасці становяцца вялікімі праблемамі.

Відаць, у лістападзе 2026 года гэтая мяжа была пераадоленая. Нават калі гэтая хваля атак была разавай акцыяй, для якой Украіна мусіла доўга назапашваць сілы і сродкі, наступствы могуць быць даволі значнымі. Калі ж Украіна будзе здольная наносіць паўторныя ўдары па расійскай нафтаперапрацоўцы з тым жа ахопам і інтэнсіўнасцю раз на дзве-тры тыдні цягам некалькіх месяцаў, гэта створыць прынцыпова новую рэальнасць для функцыянавання расійскай эканомікі.

Сяргей Вакуленка, эксперт Берлінскага цэнтра Карнегі, «Тэлеграм»

даступнае кантэкстнае меню