Навукоўцы разгадалі прычыны з'яўлення складанага жыцця на Зямлі

• 15.11.2026, 17:24

Эвалюцыю магло паскорыць з'яўленне высокіх гор.

Два перыяды актыўнага гараўтварэння ў гісторыі Зямлі супалі з важнымі этапамі развіцця жыцця — з'яўленне высокіх гор магло паскорыць эвалюцыю: разбураючыся, горныя пароды насычалі акіяны пажыўнымі рэчывамі, неабходнымі для развіцця складаных арганізмаў. Да такой высновы прыйшлі навукоўцы з Універсітэта Брытанскай Калумбіі. Вынікі даследавання апублікаваныя ў часопісе Science Advances.

Аўтары працы аднавілі, як змянялася вышыня старажытных гор. Для гэтага яны вывучылі метамарфічныя пароды, па якіх можна ацаніць ціск у карэ Зямлі ў момант іх фарміравання і, адпаведна, прыблізную вышыню горных масіваў.

Выявілася, што каля 2,2 млрд гадоў таму горы сталі значна вышэйшымі за ранейшыя, а прыблізна 700 млн гадоў таму пачалі дасягаць сучасных маштабаў. Абодва перыяды супалі з важнымі зменамі ў гісторыі жыцця і хімічнага складу акіяна і атмасферы.

На думку даследчыкаў, высокія горы маглі адыграць ключавую ролю ў гэтых працэсах. Па меры разбурэння горныя пароды вызваляюць фосфар і іншыя элементы, якія трапляюць у рэкі, а затым у акіян. Гэтыя рэчывы неабходныя арганізмам для росту і размнажэння. Павелічэнне іх даступнасці магло садзейнічаць росту біямасы і разнастайнасці жывых істот.

Навукоўцы таксама звязваюць з'яўленне больш высокіх гор з паступовым астуджэннем мантыі Зямлі. Па меры яе астывання кара Зямлі магла станавіцца таўсцейшай і вытрымліваць больш высокія горныя хрыбты.

Аўтары падкрэсліваюць, што супадзенне геалагічных і біялагічных змен яшчэ не даказвае прамой сувязі паміж імі. Аднак даследаванне ўказвае на магчымую ролю тэктанічных працэсаў у пераходзе жыцця ад простых аднаклеткавых формаў да складаных арганізмаў.