МАП заклікала беларускія ўлады вызваліць палітвязняў
- 18.11.2026, 15:13
Асаблівую ўвагу ў рэзалюцыі надалі Вацлаву Арэшку.
Адміністрацыйны савет Міжнароднай арганізацыі працы (МАП) заклікаў беларускі рэжым вызваліць усіх прафсаюзных актывістаў, якія знаходзяцца ў зняволенні за сваю дзейнасць, а асобным пунктам падтрымаў Вацлава Арэшку, які страціў зрок у няволі, паведамляе «Радыё Свабода».
З 9 лістапада ў Жэневе праходзіць чарговае пасяджэнне Адміністрацыйнага савета МАП, на якім 17 лістапада разглядалі беларускае пытанне.
З 2023 года МАП трымае Беларусь на асаблівым кантролі з-за парушэнняў артыкула 33 Статута арганізацыі, прызнаўшы, што ўрад Беларусі парушае правы беларускіх работнікаў на прафесійныя аб’яднанні і чыніць іншыя перашкоды працоўнаму руху.
Арганізацыя, што аб’ядноўвае прадстаўнікоў 192 краін свету, патрабуе ад Беларусі, якая ўваходзіць у МАП, выканання гэтага артыкула, аднаўлення Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў і вызвалення ўсіх беларускіх прафсаюзных актывістаў.
«За кратамі яшчэ застаюцца 20 беларускіх прафсаюзных актывістаў. Яны ніякія не крымінальнікі, як кажуць прадстаўнікі ўлады. Мы патрабуем іх абавязковага вызвалення і вітаем тое, што МАП нас у гэтым падтрымлівае», — сказаў былы палітвязень Аляксандр Ярашук.
Аляксандр Ярашук — лідар Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў, член Адміністрацыйнага савета МАП; у гэтым якасці ён удзельнічаў у яго працы.
Пры абмеркаванні беларускага пытання Аляксандр Ярашук асудзіў урад Беларусі за пераслед актывістаў незалежных прафсаюзаў і заклікаў калег «пакласці канец практыцы, калі з работнікаў робяць рабоў». Паводле Ярашука, абмеркаванне беларускага пытання стала дэманстрацыяй салідарнасці з беларускімі палітвязнямі — актывістамі незалежных прафсаюзаў.
Як МАП змагаецца за правы работнікаў у Беларусі
У чэрвені 2023 года на 111-й сесіі Міжнароднай арганізацыі працы была прынята рэзалюцыя па Беларусі з прымяненнем артыкула 33 Статута. МАП афіцыйна прызнала, што Беларусь сістэматычна не выконвае рэкамендацыі Камісіі па расследаванні ў дачыненні да свабоды аб’яднання і правоў прафсаюзаў. Да гэтага за ўсю гісторыю МАП артыкул 33 прымяняўся толькі адзін раз: у 2001 годзе супраць М’янмы.
13 чэрвеня 2024 года, калі Аляксандр Ярашук знаходзіўся за кратамі як палітвязень, дэлегаты 112-й сесіі Міжнароднай канферэнцыі працы ў Жэневе абралі яго намеснікам члена Адміністрацыйнага савета МАП ад групы работнікаў у знак салідарнасці з беларускімі незалежнымі прафсаюзамі.
У лістападзе 2025 года Адміністрацыйны савет МАП, між іншым, запатрабаваў ад уладаў Беларусі вярнуць пашпарты ўсім вызваленым з турмаў лідарам і актывістам незалежных беларускіх прафсаюзаў, у тым ліку і Аляксандру Ярашуку, але гэтага патрабавання ўлады Беларусі не выканалі.
25 мая 2026 года на сістэмныя парушэнні правоў у сферы працы ў Беларусі звярнулі ўвагу ў супольнай заяве прадстаўнікі 13 незалежных працоўных і праваабарончых арганізацый Беларусі.
Асобна адзначаецца сітуацыя з прымусовай высылкай з Беларусі з ануляваннем пашпартоў і пазбаўленнем сацыяльных правоў Аляксандра Ярашука, Генадзя Фядыніча і Максіма Сеніка. Прадстаўнікі незалежных працоўных і праваабарончых беларускіх арганізацый заклікалі МАП не аслабляць ціск на ўлады Беларусі.
Што патрабуе МАП ад уладаў Беларусі
Па выніках абмеркавання беларускага пытання была прынята рэзалюцыя з 12 пунктаў. Адміністрацыйны савет МАП заклікаў урад Беларусі «перагледзець сваю пазіцыю і вызваліць усіх прафсаюзных актывістаў, якія знаходзяцца ў зняволенні за сваю прафсаюзную дзейнасць».
Асобным пунктам рэзалюцыі выказана салідарнасць з палітвязнем Вацлавам Арэшкам, які ў зняволенні страціў зрок.
«Заклікаем урад Беларусі забяспечыць яму неадкладнае правядзенне неабходнага медыцынскага абследавання і аказанне медыцынскай дапамогі, а таксама гарантаваць, што прафсаюзныя дзеячы ў зняволенні не будуць прымушацца да працы і не будуць падвяргацца жорсткаму абыходжанню як пакаранню за сваю прафсаюзную дзейнасць», — гаворыцца ў рэзалюцыі Адміністрацыйнага савета МАП.
Сярод іншых патрабаванняў да ўладаў Беларусі — супрацоўнічаць са спецыяльным пасланнікам па Беларусі, які быў прызначаны раней, але дагэтуль не прызнаны ўрадам Беларусі.
Асобны пункт рэзалюцыі датычыць праблемы дакументаў, якія дагэтуль не вярнулі вызваленым прафсаюзным актывістам. Адміністрацыйны савет адзначыў, што «ўрад не вярнуў канфіскаваныя пашпарты спадару Ярашуку і Фядынічу і не аднавіў выплату ім пенсій, а таксама што пашпарт спадара Сеніка быў прызнаны несапраўдным». Прадстаўнікоў уладаў Беларусі заклікалі «без далейшых зацяжак выправіць гэтыя сітуацыі».
За прыняцце рэзалюцыі прагаласавалі 42 сябры Адміністрацыйнага савета, трое ўстрымаліся і трое былі супраць.
«Вынікамі абмеркавання мы задаволены, але што да праблемы правоў работнікаў у Беларусі — за гэта яшчэ давядзецца доўга змагацца. Перакананы, што беларускае пытанне не сыдзе з парадку дня МАП, пакуль сітуацыя не палепшыцца і права беларускіх работнікаў на незалежныя аб’яднанні не будзе рэалізавана фактычна, а не на словах», — сказаў Ярашук.