«Беларусы ненавідзяць Лукашэнку і мараць пра перамены»
- 8.11.2026, 16:39
Перамога над Вучычам стала новым прыкладам барацьбы з дыктатурай.
Пасля амаль двух гадоў пратэстаў прарасейскі палітык Аляксандар Вучыч прайграў парламенцкія выбары у Сербіі «Студэнцкаму спісу», паліцыя перайшла на бок народа, а рэгіянальнае грамадскае тэлебачанне папрасіла прабачэння за гады аднабаковага асвятлення падзей.
Што з сербскага досведу могуць узяць беларусы для будучай перамогі над дыктатурай Лукашэнкі? Пра гэта ў інтэрв’ю сайту Charter97.org распавёў былы палітвязень, каардынатар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» Яўген Афнагель:
— Сербы ўжо звяргалі дыктатара — Мілошавіча ў 2000 годзе. Вызначальную ролю ў тых падзеях адыграў студэнцкі рух супраціву «Отпор», а да ўлады прыйшлі дэмакратычныя партыі. Аднак прайшло некалькі гадоў, і ўрад узначалілі былыя саюзнікі Мілошавіча, выхадцы з Сербскай радыкальнай партыі Шэшаля. Вучыч, які кіраваў Сербіяй як аўтакрат больш за 12 гадоў, у свой час займаў пасаду генеральнага сакратара партыі Шэшаля.
Так, як адзін з лідараў беларускага руху «Зубр», які ў пачатку 2000-х быў самым масавым у Беларусі, я магу сказаць, што мы шмат чаму вучыліся ў «Отпора». Але і беларускі досвед быў запатрабаваны. Мала хто ведае, што перад «Аранжавай рэвалюцыяй» ва Украіне мы разам з сербамі дзяліліся досведам з актывістамі «Поры», якая пазней адыграла вялізную ролю на першым Майдане. Таксама досвед «Зубра» і «Отпора» быў выкарыстаны лідэрамі грузінскай «Кмары» падчас «Рэвалюцыі ружаў» у Тбілісі.
Рэвалюцыі і барацьбу за свабоду ў аўтарытарных краінах нельга разглядаць ізалявана. Яны заўсёды аказваюць велізарны ўплыў на суседзяў. Першы ўкраінскі Майдан стаў прыкладам для мінскай Плошчы 2006-га, беларускія пратэсты ў 2010-м паўплывалі на «арабскую вясну». Цяпер беларусы з надзеяй глядзяць на Венгрыю, Сербію і, вядома ж, на Украіну.
Упэўнены, што поспехі сіл дабра ў гэтых краінах паўплываюць і на тое, што адбываецца ў Беларусі, і Еўропа стане кантынентам, вольным ад дыктатур.
Але я хацеў бы вярнуцца да таго, з чаго ўсё пачалося ў Сербіі. Здавалася б, у краіне ўсё «стабільна», эканоміка нібыта працуе, заробкі вышэйшыя, чым у Албаніі, дзяржаўныя і некаторыя незалежныя СМІ кажуць, што ў краіне ўсё не так ужо і дрэнна і пераконваюць у слабасці апазіцыі. Але адбываецца нейкая падзея — і ілюзія развальваецца, і ўсё прыходзіць у рух.
Нездаволенасць, якая назапашвалася на кухнях, у студэнцкіх інтэрнатах і заводскіх курылках, літаральна за некалькі дзён ці тыдняў выплёскваецца на вуліцу. І сотні тысяч людзей выходзяць на пратэсты.
Так было і ў 2020-м у нашай краіне. Успомніце словы большасці «незалежных палітолагаў» і замежных «карысных ідыётаў» пра «папулярнага Лукашэнку» і пра тое, што нас чакаюць «самыя нудныя выбары». Звярніце ўвагу, тое самае яны кажуць і цяпер, забыўшыся, як селі ў лужу ў 2020-м.
Так, вельмі сур’ёзным фактарам у нашым рэгіёне з’яўляецца расійская агрэсія супраць Украіны. Але пуцінская Расія — гэта эканамічны і вайсковы карлік у параўнанні з Еўразвязам і, тым больш, з НАТА. Успомніце заяву нашага земляка — амерыканскага генерала Грынкевіча, якая так напалохала калгаснага дыктатара.
Мы ведаем, як беларусы ненавідзяць Лукашэнку, мараць пра перамены і ўзгадваюць 2020 год. Немагчыма доўгі час утрымлівацца пры ўладзе, калі абсалютная большасць насельніцтва — супраць цябе. Любы дробны інцыдэнт, любы правал улады можа стаць трыгерам, які запусціць працэс фундаментальных зменаў у Беларусі. Гэта можа здарыцца ўжо заўтра.