ШІ дапамог разгадаць правілы рымскай гульні, знойдзенай у Нідэрландах
- 13.02.2026, 21:40
Доўгі час даследчыкі не маглі зразумець, для чаго выкарыстоўваўся загадкавы камень.
Археолагі наблізіліся да разгадкі таямніцы гладкага белага каменя рымскай эпохі, знойдзенага ў Нідэрландах. Як паказала новае даследаванне, знаходка, верагодна, уяўляе сабой гульнявую дошку, а аднавіць магчымыя правілы дапамог штучны інтэлект. Пра гэта паведамляе Agence France-Presse.
Круглы вапняковы камень упрыгожаны скрыжаванымі прамымі і дыяганальнымі лініямі. Доўгі час даследчыкі не маглі зразумець, для чаго ён выкарыстоўваўся. Аднак трохмернае сканаванне паказала важную дэталь: частка ліній аказалася прыкметна глыбей за іншыя.
«Мы бачым знос уздоўж ліній на камені — менавіта там, дзе фішкі, верагодна, перасоўвалі па паверхні», — распавёў археолаг Уолтэр Крыст з Лейдэнскага ўніверсітэта, які спецыялізуецца на старажытных гульнях.
Глыбіня баразнаў дазволіла выказаць здагадку, што па некаторых маршрутах фігуры рухаліся часцей. Каб зразумець, якой магла быць логіка гульні, да даследавання далучыліся спецыялісты з Маастрыхцкага ўніверсітэта.
Каманда выкарыстала праграму на базе ШІ пад назвай Ludii — алгарытм, здольны аднаўляць магчымыя правілы старажытных гульняў на падставе формы гульнявога поля. У сістэму загрузілі каля сотні вядомых антычных гульняў з таго ж рэгіёна і эпохі.
«Камп'ютар згенераваў дзясяткі магчымых набораў правілаў. Потым ён гуляў сам з сабой і адабраў некалькі варыянтаў, якія аказаліся цікавымі і прыдатнымі для чалавека», — растлумачыў даследчык Дэніс Соемерс.
Пасля гэтага вучоныя параўналі меркаваныя схемы хадоў з картай зносу на камені. У выніку яны вылучылі найбольш верагодны варыянт: стратэгія палягала ў тым, каб акружыць і «захапіць» фішкі суперніка за мінімальную колькасць хадоў.
Тым не менш даследчыкі падкрэсліваюць, што рэканструкцыя застаецца гіпотэзай.
«Калі паказаць Ludii любую схему ліній, ён заўсёды прапануе правілы гульні. Таму мы не можам быць цалкам упэўненыя, што рымляне гулялі менавіта так», — адзначыў Соемерс.
Па словах вучоных, праца дэманструе, як лічбавыя тэхналогіі дапамагаюць інтэрпрэтаваць археалагічныя знаходкі. Нават «падманліва простая» дошка можа хаваць складаную стратэгічную гульню, што існавала амаль дзве тысячы гадоў таму.
Даследаванне паказвае, што штучны інтэлект можа стаць новым інструментам у гістарычнай навуцы — не замяняючы археолага, а дапамагаючы яму правяраць гіпотэзы і аднаўляць страчаныя элементы культурнай спадчыны.