Нямецкі фізік выказаў здагадку, што свядомасць нараджаецца не ў мозгу

• 29.03.2026, 20:50

Мозг толькі атрымлівае да яе доступ.

Нямецкі фізік прапанаваў незвычайную гіпотэзу паходжання чалавечай свядомасці: паводле яго меркавання, яна можа ўзнікаць не ў самым мозгу, а ва ўзаемадзеянні з фундаментальным энергетычным полем Сусвету. Тэорыя апісана ў часопісе Frontiers in Human Neuroscience.

Аўтар працы — фізік Ёахім Кепплер з Нямецкага інстытута эканамічных даследаванняў (DIWISS). Ён прапануе разглядаць мозг не як крыніцу свядомасці, а як сістэму, якая атрымлівае да яе доступ праз квантавыя працэсы.

Кепплер звязвае ўзнікненне свядомасці з так званым полем нулявых ваганняў — квантавым фонавым полем, якое, згодна з фізічнымі тэорыямі, запаўняе ўсю прастору нават у стане вакууму. У ягонай мадэлі пэўныя малекулы ў кары галаўнога мозгу, звязаныя з нейрамедыятарам глутаматам, здольныя ўваходзіць у рэзананс з гэтым полем.

Мяркуецца, што такі рэзананс можа запускаць ланцужок працэсаў, якія ўплываюць на працу нейронаў і сінхранізацыю іх актыўнасці. Менавіта гэта зладжаная праца нейронных сетак, на думку аўтара, і прыводзіць да з’яўлення суб’ектыўнага досведу — таго, што чалавек успрымае як свядомасць.

«Свядомасць знаходзіцца ў полі. Мы толькі карыстаемся ёю», — сцвярджае Кепплер.

Аднак навуковая супольнасць ставіцца да гэтай гіпотэзы з асцярогай. Як адзначаюць спецыялісты, прамых эксперыментальных пацверджанняў існавання падобнага механізму пакуль няма. У цэлым праблема паходжання свядомасці застаецца адной з самых складаных у сучаснай навуцы, і агульнапрынятай тэорыі дагэтуль не існуе.

Тым не менш сама ідэя пра «вонкавую» крыніцу свядомасці не з’яўляецца цалкам новай. Падобныя ўяўленні сустракаліся і ў філасофіі. Напрыклад, Уладзімір Вернадскі ў пачатку XX стагоддзя вылучаў канцэпцыю ноасферы — асаблівай сферы розуму, што ахоплівае Зямлю, з якой чалавецтва можа чэрпаць веды і ідэі.