Гэта стала б сапраўдным шокам

• Міхаіл Круціхін
• 29.04.2026, 13:19

Адкуль яшчэ выйдуць Эміраты?

Рашэнне кіраўніцтва Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў разарваць адносіны з АПЕК і АПЕК+ нельга назваць сенсацыйным. Такі крок даўно наспеў.

Саюз сямі княстваў Аравійскага паўвострава пакутаваў ад абмежаванняў, што вынікалі з абавязацельстваў перад нафтавым картэлем, і ўжо не раз падымаў на сустрэчах АПЕК пытанне пра выдзяленне яму падвышаных квот на здабычу, пагражаючы пакінуць арганізацыю. Пэўны час напружанасць адносін ААЭ з партнёрамі ўдавалася згладжваць, аднак сітуацыя на нафтавым рынку — і ваенна-палітычныя падзеі ў раёне Персідскага заліва — паскорылі раскол.

Пра тое, што ў АПЕК+ наспелі перамены, мы пісалі неаднаразова. Стрымліванне і квотаванне здабычы фактычна перасталі ўплываць на нафтавыя цэны. Перапрадукцыя па ўсім свеце стварала пастаянны «навес» прапановы над попытам, і самаабмежаванні, уведзеныя групай нафтаздабыўных краін, не давалі патрэбнага эфекту. Сэнсу ў такіх захадах не было ніякага, тым больш што некаторыя ўдзельнікі — такія, як Расія, — не ўносілі ніякага ўкладу ў гэтыя самаабмежаванні, дабываючы столькі нафты, колькі хацелі або маглі. А яшчэ адзін значны ўдзельнік АПЕК, Венесуэла, нядаўна ператварылася ў марыянетку Злучаных Штатаў — што датычыць нафтаздабычы.

Узнік план рэарганізацыі картэля, і ў выпадку яго ажыццяўлення ўсю стратэгію АПЕК мусілі вызначаць толькі тыя ўдзельнікі, што мелі ўстойлівы рэзервовы патэнцыял аператыўнага нарошчвання здабычы, а не ўвесь калектыў краін. На галоўную ролю ў гэтым прэтэндавала Саудаўская Аравія.

Прызнаваць гегемонію саудаўцаў у АПЕК Эміраты не жадаюць. Канфлікт паміж гэтымі дзяржавамі спарадычна пераходзіць, напрыклад, у ўзброеныя сутыкненні ў Емене, дзе ААЭ і Саудаўская Аравія выступаюць на баках варожых груповак. І з'яўленне ў саудаўцаў ваеннага кантынгенту Пакістана ніяк не садзейнічала ўстараненню ваенна-палітычных супярэчнасцяў.

А калі адзін з удзельнікаў АПЕК, Іран, узяўся абстрэльваць ракетамі і беспілотнікамі нафтавыя аб'екты партнёраў па картэлі, а ў дадатак перакрыў выхад танкераў з Персідскага заліва, цярпенню Эміратаў прыйшоў канец.

У адрозненне ад большасці іншых арабскіх краін рэгіёна ААЭ наладжваюць адносіны супрацоўніцтва з Ізраілем — і разам з Бахрэйнам і Марока падпісалі з яўрэйскай дзяржавай так званыя «Пагадненні Абрагама». Больш за тое, Ізраіль дапамагае Эміратам адбіваць іранскія паветраныя атакі — упершыню ў сваёй гісторыі, размясціўшы за межамі краіны перадавыя па тэхналогіях і эфектыўнасці сродкі СПА.

Можна чакаць, што разыходжанні ў палітычнай лініі Эміратаў з курсам суседзяў па Аравійскім паўвостраве прывядуць да далейшага радыкальнага перагляду пазіцый ААЭ.

Прагматыкі ў кіраўніцтве краіны не могуць не бачыць поўнай бездапаможнасці міжнародных арганізацый адносна ваенных канфліктаў і палітычных распрэчак у рэгіёне. Калі лінія на самастойнасць будзе працягнутая, ААЭ могуць выйсці з Рады супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Персідскага заліва (апроч ААЭ, у якую ўваходзяць Бахрэйн, Катар, Кувейт, Аман, Саудаўская Аравія), а затым нават і з Лігі арабскіх дзяржаў (усе 18 арабскіх краін, Палестына, а таксама Джыбуці, Самалі і Каморскія астравы). Гэтыя канторы даўно праяўляюць поўную імпатэнцыю ў вырашэнні канкрэтных праблем.

Наступным крокам можа стаць выхад з Арганізацыі ісламскага супрацоўніцтва (АІС, 57 краін-членаў), былой Арганізацыі «Ісламская канферэнцыя», дзе, апрача пустых дэбатаў, рэальнага супрацоўніцтва і тым больш садзейнічання ў вырашэнні праблем членаў АІС не назіраецца.

Гэта стала б сапраўдным шокам для ісламскага свету. Аднак прыкметы змянення поглядаў кіраўніцтва Эміратаў на ролю ісламу ў сучасную эпоху ўжо відавочныя. У студзені ААЭ забаранілі грамадзянам вучыцца ў брытанскіх універсітэтах, пазбавіўшы іх стыпендый. Прычына? Моладзь вяртаецца з Кембрыджаў і Оксфардаў распрапагандаваная радыкальнымі ісламскімі дзеячамі і нават чальцамі тэрарыстычных груп накшталт «Братоў-мусульман».

З тэрарыстамі Эміратам відавочна не па дарозе. Адмаўляцца ад знешніх атрыбутаў, звычак, забабонаў і традыцый мусульманскай супольнасці ніхто не збіраецца. Але ідэалогія тэрару ў дачыненні да немусульман-кафіраў не становіцца галоўным палітычным накірункам жыхароў ААЭ.

Там відавочна вырашылі ўспрыняць базавыя цывілізацыйныя каштоўнасці заходняга свету і памяняць кола сяброў…

Міхаіл Круціхін, The Moscow Times