Адкуль яшчэ выйдуць Эміраты?

• Міхаіл Круціхін
• 29.04.2026, 17:00

Такі крок даўно наспеў.

Саюз сямі эміратаў Арабскага паўвострава цяжка пераносіў абмежаванні, якія на яго нафтаздабычу накладалі абавязкі перад нафтавым картэлем, і ўжо не раз падымаў на сустрэчах АПЕК пытанне пра наданне яму павышаных квот на здабычу, пагражаючы пакінуць арганізацыю. Пэўны час напружанасць адносін ААЭ з партнёрамі ўдавалася згладжваць, аднак сітуацыя на нафтавым рынку — і ваенна-палітычныя падзеі ў рэгіёне Персідскага заліва — паскорылі раскол.

Пра тое, што ў АПЕК+ наспелі змены, мы пісалі неаднаразова. Стрымліванне і квотаванне здабычы фактычна перасталі ўплываць на нафтавыя цэны. Перавытворчасць па ўсім свеце стварала пастаянны «навес» прапановы над попытам, і самаабмежаванні, якія ўводзіла група нафтаздабыўных краін, не давалі патрэбнага эфекту. Сэнсу ў такіх мерах не было ніякага, тым больш што некаторыя ўдзельнікі — такія, як Расія, — не ўносілі ніякага ўкладу ў гэтыя самаабмежаванні, здабываючы столькі нафты, колькі хацелі або маглі. А яшчэ адзін прыкметны член АПЕК, Венесуэла, нядаўна ператварылася ў марыянетку Злучаных Штатаў — у тым, што датычыцца нафтаздабычы.

Узнік план рэарганізацыі картэля, і ў выпадку яго рэалізацыі ўсю стратэгію АПЕК павінны былі вызначаць толькі тыя ўдзельнікі, у якіх быў устойлівы рэзервовы патэнцыял аператыўнага нарашчэння здабычы, а не ўвесь калектыў краін. На першую ролю ў гэтым прэтэндавала Саудаўская Аравія.

Прызнаваць гегемонію саудаўцаў у АПЕК Эміраты не жадаюць. Канфлікт паміж гэтымі дзяржавамі спарадычна пераходзіць, напрыклад, у ўзброеныя сутыкненні ў Емене, дзе ААЭ і Саудаўская Аравія выступаюць на баках варожых груповак. І з'яўленне ў саудаўцаў ваеннага кантынгенту Пакістана ніяк не паспрыяла ўстараненню ваенна-палітычных супярэчнасцяў.

А калі адзін з членаў АПЕК, Іран, узяўся абстрэльваць ракетамі і беспілотнікамі нафтавыя аб'екты партнёраў па картэлі, а дадаткова яшчэ і заблакаваў выхад танкераў з Персідскага заліва, цярпенню Эміратаў прыйшоў канец.

У адрозненне ад большасці іншых арабскіх краін рэгіёна ААЭ наладжваюць адносіны супрацоўніцтва з Ізраілем — і разам з Бахрэінам і Марока падпісалі з яўрэйскай дзяржавай так званыя «Пагадненні Абрагама». Больш за тое, Ізраіль дапамагае Эміратам адбіваць іранскія паветраныя атакі — упершыню ў сваёй гісторыі размясціўшы за межамі краіны перадавыя па тэхналогіях і эфектыўнасці сродкі СПА.

Можна чакаць, што разыходжанні ў палітычнай лініі Эміратаў з курсам суседзяў па Арабскім паўвостраве прывядуць да далейшага радыкальнага перагляду пазіцый ААЭ.

Прагматыкі ў кіраўніцтве краіны не могуць не бачыць поўнага бяссілля міжнародных арганізацый у дачыненні да ваенных канфліктаў і палітычных разладаў у рэгіёне. Калі лінія на самастойнасць будзе працягнутая, ААЭ можа выйсці з Савета супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Персідскага заліва (акрамя ААЭ, у ім складаюцца Бахрэйн, Катар, Кувейт, Аман, Саудаўская Аравія), а затым нават і з Лігі арабскіх дзяржаў (усе 18 арабскіх краін, Палестына, а таксама Джыбуці, Самалі і Каморскія астравы). Канторы гэтыя даўно праяўляюць поўную імпатэнцыю ў вырашэнні канкрэтных праблем.

Наступным крокам можа стаць выхад з Арганізацыі ісламскага супрацоўніцтва (АІС, 57 краін-членаў), былой Арганізацыі «Ісламская канферэнцыя», дзе, акрамя пустых дэбатаў, рэальнага супрацоўніцтва і тым больш садзейнічання ў вырашэнні праблем членаў АІС не назіраецца.

Гэта стала б сапраўдным шокам для ісламскага свету. Аднак прыкметы змянення поглядаў кіраўніцтва Эміратаў на ролю ісламу ў сучасную эпоху ўжо відавочныя. У студзені ААЭ забаранілі грамадзянам вучыцца ў брытанскіх універсітэтах, пазбавіўшы іх стыпендый. Прычына? Моладзь вяртаецца з Кембрыджа і Оксфарда распрапагандаваная радыкальнымі ісламскімі дзеячамі і нават членамі тэрарыстычных груп кшталту «Братоў-мусульманаў».

З тэрарыстамі Эміратам яўна не па дарозе. Адмаўляцца ад вонкавых атрыбутаў, звычак, забабонаў і традыцый мусульманскай супольнасці ніхто не збіраецца. Але ідэалогія тэрору ў дачыненні да немусульманаў-кафіраў не становіцца галоўным палітычным напрамкам жыхароў ААЭ.

Там відавочна вырашылі ўспрыняць базавыя цывілізацыйныя каштоўнасці заходняга свету і змяніць кола сяброў…

Міхаіл Круціхін, The Moscow Times