Няроўнасць даходаў у Расіі дасягнула максімуму з 2007 года

• 1.05.2026, 1:11

Графік.

Рэзкае тармажэнне эканомікі і яе падзел на растучую ваенную і тую, што скарачаецца, грамадзянскую прывялі да істотнага павелічэння няроўнасці ў размеркаванні даходаў сярод расіян. Адлюстроўваючы канцэнтрацыю даходаў, каэфіцыент Джыні (чым ён меншы, тым бліжэй размеркаванне даходаў да раўнамернага) летась склаў 0,422, паведаміў Расстат, — гэта максімум з 2007 г. У 2024 г. ён быў 0,41, а яго прырост аказаўся максімальным за ўсю гісторыю назіранняў з 1995 г., вынікае з даных Расстата.

Іншыя даныя пацвярджаюць рост няроўнасці. У прыватнасці, летась павялічыўся разрыў у даходах самых багатых і самых бедных. Яго адлюстроўвае «каэфіцыент фондаў» (суадносіны даходаў 10% людзей з максімальнымі і мінімальнымі даходамі), які аказаўся максімальным з 2018 г.: 15,8 раза супраць 15,5 у 2024 г., перадае The Moscow Times.

Калі падзяліць расіян паводле ўзрастання даходаў на пяць роўных па колькасці груп, толькі верхнія 20% павялічылі сваю долю ў агульных даходах, у астатніх яна скарацілася. Доля 10% найменш забяспечаных людзей у агульных грашовых даходах павялічылася за год з 1,9% да 2%, а на долю 10% самых забяспечаных расіян прыпала 30,8% даходаў пасля 30,3% у 2024 г.

Нягледзячы на рост даходаў расіян, іх эканамічныя і спажывецкія настроі прыкметна пагаршаюцца. Паводле даных Расстата, за мінулы год грашовыя даходы расіян склалі 131,2 трлн руб. (74,8 тыс. руб. на чалавека), з улікам інфляцыі рэальныя даходы павялічыліся на 7,7%, а распараджальныя (пасля выліку абавязковых плацяжоў) — на 7,4%. Аднак аптымізм расіян тануў з канца мінулага года, і ў красавіку індэкс іх спажывецкіх настрояў (ІПН) апусціўся да мінімуму з кастрычніка 2022 г., паказала красавіцкае апытанне фонду «Грамадская думка» па замове Цэнтрабанка. Паменшыліся і чаканні рэспандэнтаў, і іх ацэнкі бягучага стану, каментаваў яго вынікі Цэнтрабанк.

Пра рост няроўнасці сведчыць і дынаміка банкаўскіх укладаў. Даследаванне Frank RG паказала, што практычна ўвесь рост дэпазітаў у 2025 г. забяспечылі налічаныя працэнты: 15,5%, а прыток новага капіталу даў усяго 0,4% росту. Тыя, у каго былі зберажэнні, сталі багацей. Паводле звестак Агенцтва па страхаванні ўкладаў: летась найхутчэй раслі буйныя ўклады: колькасць людзей з укладамі 3–10 млн руб. і сума такіх укладаў павялічыліся на траціну, а ўкладчыкаў з сумамі ад 1,4 да 3 млн і больш за 10 млн за год стала больш прыкладна на 20%.

Пры гэтым маніторынг прадпрыемстваў, які праводзіць Цэнтрабанк, з канца мінулага года фіксуе пераход значнай часткі людзей да больш эканомных паводзінаў. «Даходы растуць у тых, каму ўжо няма чаго больш набываць, усё ёсць; а ў тых, каму хацелася б жыць лепш, даходы не растуць», — разважаў былы намеснік старшыні Цэнтрабанка Сяргей Аляксашэнка.

Узровень няроўнасці ў Расіі на фоне іншых краін ацэньваецца як высокі паводле даходаў, а па паказчыках, што характарызуюць багацце, — як вельмі высокі, пісалі эксперты ІНП РАН. Зніжэнне няроўнасці — адна з нацыянальных мэт «майскага ўказа» Уладзіміра Пуціна: да 2030 г. каэфіцыент Джыні павінен знісціся да 0,37, а да 2036 г. — да 0,33. Да гэтага часу мінімальнае значэнне было 0,394 у 1998 г.

Расстат знайшоў выхад: ён распрацаваў новую метадалогію разліку каэфіцыента Джыні ў дадатак да пяці існуючых (гэтая лінейка будзе разлічвацца і далей). Адрозненне новага каэфіцыента ў тым, што ён улічвае падатковую нагрузку і дыферэнцыяцыю паміж рэгіёнамі, тлумачыла дырэктар Цэнтра дэмаграфіі і статыстыкі Інстытута эканамічных стратэгій Вольга Залатарава. Ён так і называецца: «каэфіцыент… плана па дасягненні нацыянальных мэтаў». А значэнне атрымалася амаль такое, як у ўказе Пуціна: 0,375 летась.