«У 30 гадоў пачалі збіраць на пенсію»
- 10.05.2026, 10:12
Сям'я з Мінска лічыць абсалютна ўсе выдаткі.
Кацярына з мужам ужо 14 гадоў лічаць усе свае выдаткі. За гэты час яны паспелі купіць кватэру і выгадна пагасіць крэдыт, перагледзелі выдаткі на харчаванне і пачалі збіраць на пенсію, піша Onliner. Як сям'я жыве на 5,8 тысячы ў месяц і ўлічвае ўсё да капейкі?
Як уладкаваны бюджэт: табліцы, катэгорыі і размеркаванне грошай
— Вядзем штомесячны сямейны бюджэт мы з мужам адразу пасля заканчэння ўніверсітэта ў 2012 годзе, калі з'ехаліся разам на здымнай кватэры. Гэта яшчэ было ў Гомелі, з 2015 года жывём у Мінску.
Яшчэ ўчорашнія студэнты, мы былі абмежаваныя ў фінансах і атрымлівалі невялікія заробкі на працах па размеркаванні. А на маёй працы ўвогуле затрымлівалі зарплату на 1—2 месяцы. Кантроль за грашыма дазваляў ясней бачыць сітуацыю і планаваць мары пра ўласную кватэру і падарожжы.
Па сярэдняй адукацыі я бухгалтар. Аднак бухгалтарам адпрацавала ўсяго 2 месяцы. Таму ў сям'і жартуем, што свой дыплом я пацвярджаю цалкам, бо працую «бухгалтарам сямейнага бюджэту».
Падчас навучання спачатку ў каледжы, а потым і ва ўніверсітэце я жыла ў інтэрнаце (у суме каля 9 гадоў) і за гэты час навучылася кіраваць расходамі. Муж заўсёды жыў разам з бацькамі.
Стварыўшы сям'ю, мы аб’ядналі нашы веды і вызначылі для сябе некалькі важных правілаў, якіх трымаемся дагэтуль.
1. Пры любых заробках адкладаць ад даходу мінімум 10%.
2. Назапашваць грашовую «фінансавую падушку бяспекі» для форс-мажорных сітуацый (напрыклад, страты або пошуку працы, хваробы). Гэта сума, роўная сярэднемесячным пастаянным выдаткам за 6—12 месяцаў.
3. Па буйных пакупках складаць план: вызначаць жаданы крайні тэрмін пакупкі, разлічваць патрэбныя штомесячныя назапашванні для гэтага.
4. Ужо сёння збіраць для сябе даход на выхад на пенсію.
5. Не шкадаваць грошай на адукацыю, развіццё, аддаваць прыярытэт «інвестыцыям у сябе».
6. Частку даходу накіроўваць на дабрачыннасць, дапамагаць тым, хто мае патрэбу.
Мы кіруем бюджэтам па групах і катэгорыях выдаткаў. Першапачаткова гэта былі запісы алоўкам на лістах A4, пасля вялі ў табліцы Excel, сёння ўсё фіксуем у «Google Табліцах» для сумеснага доступу.
Аплацілі і пратэставалі для ўліку мабільную праграму CoinKeeper. Нібыта годная і зручная праграма, але не прыжылася. Камфортней аказалася працаваць у звыклых «Google Табліцах», вярнуліся да іх. Табліца падзелена на групы выдаткаў, а групы — на катэгорыі.
Кожныя 2—4 дні ўносім у табліцу сумы паводле чэкаў і плацяжоў з мабільнага банкінгу. Усе лічбы па формулах сумуюцца, і бачым, колькі ўжо выдаткавана грошай і колькі засталося ў разрэзе кожнай катэгорыі выдаткаў.
Выдзяляем 4 групы выдаткаў:
пастаянныя;
зменныя;
пенсія, або паміж сабой называем «ББ» («Вялікая Будучыня»);
назапашванні.
Агульны даход сям’і — 5820 рублёў. Муж працуе ў будаўнічым праектаванні, я — ў кіраванні праектамі.
Яшчэ штомесяц на карту прыходзіць банкаўскі кэшбэк — 15—20 рублёў.
Пасля атрымання даходу адразу стараемся адкладаць 10—20% на назапашванні — 600—1200 рублёў. Назапашванні канвертуем у долары і расійскія рублі, трымаем на дэпазітах у розных банках. Выдаткоўваем на падарожжы за мяжой.
Як выглядаюць пастаянныя выдаткі
На пастаянныя выдаткі ў сярэднім штомесяц ідзе 2500—2900 рублёў. Гэта:
прадукты — 750—1000 рублёў;
бытавая хімія, касметыка — 80—120 рублёў;
камунальныя паслугі — 220—290 рублёў;
падпіскі — 30 рублёў;
інтэрнэт — 55 рублёў;
мабільная сувязь — 60 рублёў;
транспарт — 120—150 рублёў;
таксі — 50 рублёў;
харчаванне на працы — 270—290 рублёў;
котка — 110—120 рублёў;
растэрміноўкі, крэдыты — 570—830 рублёў.
Тут магла б быць яшчэ катэгорыя «іпатэчны крэдыт» — 414 рублёў, але мы расправіліся з крэдытам датэрмінова, у 2022 годзе замест 2033-га.
«Узялі іпатэку і зэканомілі 33,7 тысячы рублёў»
Кватэру купілі ў кастрычніку 2018 года ў Мінску на другасным рынку. Іпатэку аформілі на $15 000 (31 650 рублёў) на 15 гадоў з штомесячнымі плацяжамі па 414 рублёў ($195).
Для параўнання: у той перыяд у 2018 годзе плацілі за арэнду жылля $210—240 плюс камунальныя плацяжы.
Калі ўбачылі, што ў выніку за 15 гадоў банку выплатым 74 507 рублёў замест 31 650 рублёў, пачалі глыбей вывучаць тэму ануітэтнага крэдытавання. Знайшлі на YouTube відэа з лекцыямі фінансавых экспертаў, вывучылі сэрвіс крэдытнага калькулятара і зразумелі, што першыя 5—7 гадоў выплат па крэдыце — самыя важныя, бо менавіта ў гэтыя месяцы доля пагашэння працэнтаў за карыстанне крэдытам складае 60—80% ад усёй сумы штомесячнага плацяжу. То бок асноўнага долгу ў першыя гады пагашаецца ўсяго 20—40% ад агульнага штомесячнага плацяжу.
Мы паставілі мэту максімальна хутка пагасіць крэдыт, за 5 гадоў, каб пераплаціць банку меней грошай. Пастаянна залічвалі па крэдыце сумы ўсіх атрыманых маёмасных падатковых вылікаў — гэта калі падаходны падатак 13% не ўтрымліваецца з заработнай платы, пакуль не будзе вычарпана сума выдаткаў на куплю жылля.
У выніку заплацілі банку па працэнтах 9105 рублёў замест 42 850 рублёў.
Раней на харчаванне сыходзіла больш грошай. Калі змянілі свой падыход да ежы і перасталі есці цукар, салодкае, пакупныя дэсерты, каўбасы, перапрацаваныя прадукты, грошай стала траціцца менш. Пра нашу гісторыю бюджэту на ежу можна пачытаць тут.
Аўтамабіля няма. Жывём побач з метро, штомесяц купляем адзінныя праязныя білеты на грамадскі транспарт, часам карыстаемся маршруткамі і таксі.
У растэрміноўку і ў крэдыт купляем буйныя тавары — мэблю, тэхніку. З апошніх пакупак — двухдзверны халадзільнік і кандыцыянер. Абіраем пакупкі ў крэдыт, каб фарміравалася крэдытная гісторыя для банкаў, калі раптам вырашым купіць аўтамабіль або дачу ці памяняць жыллё на больш сучаснае. Пагашаем крэдыты датэрмінова.
«З 30 гадоў пачалі збіраць на пенсію»
Да пастаянных выдаткаў таксама адносяцца назапашванні на пенсію, але мы выдзелілі іх у асобную катэгорыю. Адсочваючы тэндэнцыі ў пенсійнай сістэме ў свеце, вывучаючы досвед фарміравання пенсій у розных краінах,бачачы памер пенсій нашых бацькоў, бацькоў сяброў-знаёмых, а дзесьці ўвогуле адсутнасць пенсій, мы з мужам вырашылі пачаць назапашваць на пенсію з маладога ўзросту, пакуль актыўныя і працаздольныя.
Абмеркавалі камфортную для нас суму, каб без фанатызму назапашвання і без стрэсу страціць, калі раптам у краіне ці свеце нешта пойдзе не па плане, і спыніліся на суме па $20 для кожнага, разам $40 штомесяц.
І 1 лютага 2019 года стартавалі ў «Вялікую Будучыню». Кожны месяц сума змяняецца, бо адкладаем на пенсію па $40 па курсе валюты на дзень куплі, у красавіку 2026 года атрымалася 118 рублёў. Для назапашвання выбралі пенсійнае страхаванне ў страхавой кампаніі. Норма даходнасці складае 4%. І з усіх узносаў можна атрымаць вяртанне падаходнага падатку ў 13% — гэта яшчэ бонус да зберажэнняў.
Назапашанай сумай можна скарыстацца ў любы момант і закрыць дагавор.
Мы разумеем, што жыццё настолькі непрадказальнае, што можам і не скарыстацца гэтымі грошамі. Стараемся не трывожыцца пра будучыню, а проста час ад часу думаць пра яе. І абавязкова крыху планаваць.
На што яшчэ сыходзяць грошы
За вылікам пастаянных выдаткаў і ўсіх назапашванняў рэштка грошай ідзе на зменныя выдаткі:
1. Кафэ, ежа па-за домам.
2. Сустрэчы з падругамі.
3. Адзенне, абутак.
4. Галантэрыйныя тавары, упрыгожанні.
5. Пакупкі для дома.
6. Бытавыя паслугі (напрыклад, хімчыстка, фотапаслугі і г. д.).
7. Рамонт (напрыклад, рамонт пральнай машыны, ноўтбука, абутку і г. д.).
8. Досуг, адпачынак (напрыклад, кіно, выстаўкі, музеі і г. д.).
9. Падарожжы па Беларусі.
10. Хобі.
11. Кнігі.
12. Адукацыя (напрыклад, курсы, трэнінгі і г. д.).
13. Здароўе, спорт (напрыклад, кансультацыя ўрача, вітаміны, аналізы, басейн і г. д.).
14. Прыгажосць (напрыклад, стрыжка валасоў і г. д.).
15. Паездкі да бацькоў.
16. Падарункі.
17. Дапамога родным.
18. Дапамога птушкам.
19. Дапамога іншым.
Ад месяца да месяца сумы вар’іруюцца. Але штомесяц дакладна сыходзіць на дапамогу і дабрачыннасць 545—820 рублёў: аплачваем мабільную сувязь бацькам мужа — 50 рублёў, адкладаем для бацькоў мужа — 200 рублёў, дапамагаем родным — 50—150 рублёў, дапамагаем знаёмай з інваліднасцю — 30—60 рублёў, падаём сталым або купляем прадукты — 20—60 рублёў, падкормліваем бяздомных катоў — 10 рублёў, пералічваем валанцёрам на стэрылізацыю котак і лячэнне птушак — 75—110 рублёў, дапамагаем кормам садовым і лясным птушкам — 30—120 рублёў, купляем і развешваем у скверах і дзіцячых садках сінічнікі і кармушкі — 30—40 рублёў.
Мы з мужам любім праводзіць час на прыродзе, захопленыя вывучэннем жывёл, раслін, птушак і ў 2024 годзе пачалі размяшчаць у Мінску сінічнікі на дрэвах побач з домам, дзе жывём.
Жаданне дапамагаць паступова перарасло ў сямейную ініцыятыву — ПтушыДом•360. Збіраемся размясціць у парках і скверах Мінска ўсяго 360 дуплянак да снежня 2054 года: па 1 доміку кожны месяц, 12 месяцаў у годзе, на працягу 30 гадоў. Усё выключна на добраахвотных пачатках і за ўласныя сродкі, на бягучы месяц павесілі ўжо 35 домікаў.
Кожны месяц у родных і сяброў ёсць дні нараджэння, а таксама некалькі важных падарункавых святаў у годзе. Мы па дамоўленасцях купляем недарагія падарункі, аднак родных і сяброў шмат, таму на падарункі сыходзіць 200—500 рублёў.
Да бацькоў мужа ездзім у Гомель цягніком раз на 2—3 месяцы, абавязкова з пачастункамі. Бацькі на пенсіі. Пры кожнай сустрэчы разам наведваем суседнія гарады і гуляем у ваколіцах Гомеля, водзім бацькоў у новыя кафэ Гомеля. На паездкі сыходзіць у сярэднім 350—450 рублёў.
У катэгорыю прыгажосці пакуль ідуць выдаткі толькі на цырульніка. Вось ужо каля 10 гадоў карыстаемся паслугамі цырульні побач з домам, заўсёды стрыгуць хутка, акуратна і нядорага — за дзве нашы стрыжкі выходзіць 60—80 рублёў разам з чаявымі.
Пастаянна прымаем вітаміны і мінералы для падтрымання здароўя, раз на год праходзім чэкап па аналізах, я правяраюся ў эндакрынолага і гінеколага. Карыстаемся паслугамі прыватных лабараторый і правераных лекараў.
Спортам займаемся дома — робім ранішнюю гімнастыку. Так нам камфортней, бо аддаем перавагу фізкультуры зранку, не любім спартзалы і эканомім час на дарогу. Часам ходзім у басейн, але гэта рэдка.
У выніку на месяц на здароўе і спорт выходзіць па-рознаму — 50—370 рублёў.
Сістэматычна праходзім курсы па розных тэматыках па прафесіях і хобі — харчаванне, здароўе, птушкі, экабіятэхнія, дзікі сад. Сумы вар’іруюцца ў залежнасці ад кошту і колькасці навучання — 60—680 рублёў.
На кнігі трацім 10—150 рублёў — як новыя, так і букіністычныя. Падабаюцца букіністычныя кнігі пра прыроду. Сфарміравалі рэдкую пазнавальную хатнюю бібліятэку. Магчыма, у будучыні вырашым арганізаваць маленькі каворкінг, прастору для дзяцей і дарослых з лекцыямі, майстар-класамі пра экалогію, прыроду, флору і фаўну.
На хобі няма рэгулярных выдаткаў. Пераважна гэта рэдкія расходы на рукадзелле, шыццё, маляванне. У красавіку пакупак па хобі не было.
У вяснова-летні перыяд, у цёплы сезон штомесяц стараемся падарожнічаць па гарадах або прыродных аб’ектах Беларусі. У красавіку шпацыравалі па Ельні — выйшла 480 рублёў, у маі плывём на байдарках па Бярэзіне з назіраннем за птушкамі — 300 рублёў.
На досуг выдаткі нерэгулярныя — 10—65 рублёў. У красавіку гуляла ў Батанічным садзе — 15 рублёў.
Выдаткі на рамонт і бытавыя паслугі таксама нерэгулярныя. У красавіку на рамонт красовак пайшло 25 рублёў.
Для камфорту дома купляю паліцы, кручкі, арганайзеры, тэкстыль, пасцельную бялізну, посуд, расліны, картрыджы для фільтра і г. д. — 100—300 рублёў.
Мы куплялі кватэру на другасным рынку не з «бабуліным», але і не з сучасным рамонтам і неспешна сваімі сіламі, без фанатызму, нядорага абстаўляем і ўпрыгожваем жыллё.
Адзенне, абутак, галантэрыю, упрыгожанні звычайна купляем у канцы сезона са зніжкамі. Часта пераглядаю старыя рэчы і аддаю на пераробку швачцы пад сучасны дызайн. Прыблізна выходзіць 100—350 рублёў.
З падругамі сустракаюся штомесяц — або ў гасцях, або ў кавярнях, або на прыродзе з гарбатай у тэрмасе. У залежнасці ад частаты сустрэч выходзіць 60—120 рублёў.
Муж часам любіць пасля працы праводзіць час у адзіноце з кнігай і кубачкам кавы ў любімых кавярнях.
У цёплае надвор’е па выходных, а летам і пасля працы мы часта гуляем уздоўж Сляпянскай воднай сістэмы або Свіслачы, гутарым і дыскутуем. Для пікніка ля ракі можам узяць ежу навынос або пасля шпацыру можам зазірнуць у кавярню. Ежа і напоі па-за домам забіраюць з бюджэту прыблізна 200—250 рублёў.
Часта з зменных выдаткаў яшчэ застаюцца пэўныя сумы — і мы перакідваем іх у назапашванні альбо пераносім на наступны месяц для запланаваных пакупак або падарожжаў.
«Жывіце не ў чаканні жыцця, а ўнутры яго»
Яшчэ 5 гадоў таму я жыла будучыняй з такімі думкамі: вось зараблю, шмат-шмат зараблю — і тады… буду дапамагаць бацькам і родным, буду падарожнічаць, буду сустракацца з сябрамі, буду надаваць час хобі…
Але жыццё распарадзілася інакш. Бацькі пайшлі раптоўна, не дажыўшы да пенсіі. І разам з гэтым нібы разбуралася тое самае «потым». Прыйшло разуменне: будучыні можа і не здарыцца. І ўсё ўнутры перакулілася.
Усе мае каштоўнасці засталіся ранейшымі: дапамагаць, падарожнічаць, мець зносіны, дзяліцца, кахаць. Але змяніўся спосаб: цяпер жыву «не потым», а сёння, не калі-небудзь, «не маштабна», а патроху, з тымі магчымасцямі, якія ёсць цяпер.
У пагоні за лепшай будучыняй мы часта не заўважаем, якое прыгожае жыццё.