Генерал-маёр СБУ: Вайна можа стаць для Лукашэнкі кропкай незвароту
- 13.05.2026, 11:06
Удзел беларускай арміі ў баявых дзеяннях здольны ўзарваць рэжым знутры.
Пасля вяртання з параду ў Маскве Лукашэнка правёў нараду з вайскоўцамі і ў прысутнасці СМІ заявіў, што Беларусь павінна рыхтавацца да вайны. Пры гэтым дыктатар так і не ўдакладніў, з кім менавіта збіраецца ваяваць.
З кім сабраўся ваяваць Лукашэнка і навошта ён зрабіў гэтую заяву? Аб гэтым сайт Charter97.org пагаварыў з генерал-маёрам СБУ ў запасе Віктарам Ягунам:
— Заява Лукашэнкі пра тое, што Беларусь павінна «рыхтавацца да вайны», — гэта не столькі сігнал аб непазбежным уступленні Мінска ў маштабны канфлікт, колькі элемент адразу некалькіх палітычных і ваенных задач.
Па-першае, гэта частка агульнай расійска-беларускай стратэгіі псіхалагічнага ціску на суседзяў і ўласнае насельніцтва. Пасля візіту ў Маскву і дэманстратыўнага ўдзелу ў расійскіх мерапрыемствах Лукашэнка фактычна сінхранізаваў рыторыку з Крэмлём. Для яго важна паказаць Пуціну абсалютную лаяльнасць і гатоўнасць заставацца часткай адзінай ваенна-палітычнай прасторы з РФ.
Па-другое, падобныя заявы — гэта інструмент унутранага кантролю. Беларускі рэжым пасля 2020 года жыве ў логіцы пастаяннай пагрозы: пагрозы пратэстаў, «каляровай рэвалюцыі», дыверсій, знешняга ціску. Таму тэзіс «краіна ў небяспецы» дазваляе апраўдваць мілітарызацыю, узмацненне спецслужбаў, пашырэнне паўнамоцтваў арміі і далейшае зацягванне гаек унутры краіны.
З кім рэальна можа «ваяваць» Беларусь? Фармальна ў беларускай прапагандзе традыцыйна фігуруюць: Украіна, Польшча, краіны Балтыі, НАТА ў цэлым.
Але аб'ектыўна Мінск не зацікаўлены ў прамой вайне ні з адным з суседзяў. Лукашэнка цудоўна разумее: самастойны ваенны канфлікт супраць любога члена НАТА азначае катастрофу для рэжыму, а адкрытае ўварванне ва Украіну стварае рызыку ўнутранага крызісу ўжо ўнутры беларускай арміі і грамадства.
— Што сёння ўяўляе сабой беларуская армія?
— Армія Беларусі — гэта адносна кампактныя Узброеныя сілы колькасцю прыблізна 45–50 тысяч вайскоўцаў плюс рэзерв. Яе моцныя бакі: добрая захаванасць савецкай інфраструктуры, высокі ўзровень дысцыпліны па паслясавецкіх мерках, развітая сістэма СПА, цесная інтэграцыя з расійскай арміяй, наяўнасць падрыхтаваных падраздзяленняў сіл спецаперацый.
Аднак ёсць і крытычныя абмежаванні. Беларуская армія ніколі не вяла сучаснай паўнамаштабнай вайны. Яна практычна не мае рэальнага баявога досведу. Значная частка тэхнікі — мадэрнізаваная, але ўсё ж савецкая спадчына. Лагістыка, авіяцыя, выведка і ўдарныя магчымасці моцна залежаць ад Расіі.
Галоўная праблема — матывацыя. У адрозненне ад расійскай сістэмы, беларускае грамадства не дэманструе масавай гатоўнасці ваяваць. Па многіх прыкметах, значная частка афіцэраў і вайскоўцаў надзвычай скептычна ставіцца да перспектывы ўдзелу ў вайне супраць Украіны. Менавіта таму Лукашэнка з 2022 года максімальна пазбягаў прамога ўцягвання сваёй арміі ў баявыя дзеянні.
— Ці здольная армія Беларусі ўвогуле ваяваць з кімсьці з суседзяў?
— Для самастойнай наступальнай вайны — вельмі абмежавана. Супраць Украіны беларуская армія магла б стварыць лакальную пагрозу на мяжы, адцягваць украінскія сілы, забяспечваць плацдармы, лагістыку або ракетную інфраструктуру РФ. Але весці паспяховую глыбокую наступальную аперацыю без расійскай арміі яна не здольная.
Супраць краін НАТА сітуацыя яшчэ больш складаная. Нават Польшча па сукупным патэнцыяле істотна пераўзыходзіць Беларусь. А канфлікт з альянсам аўтаматычна азначае сутыкненне з нашмат мацнейшай кааліцыяй.
— Ці ёсць у Пуціна планы на армію Лукашэнкі і якую ролю ён можа ёй адвесці?
— Так, і яны існуюць даўно. Для Крэмля Беларусь — гэта стратэгічны ваенны плацдарм, буфер супраць НАТА, тэрыторыя для размяшчэння расійскіх сістэм узбраення, элемент ціску на Украіну, частка адзінай абароннай архітэктуры так званай саюзнай дзяржавы.
Пуціну беларуская армія патрэбная не столькі як самастойная ўдарная сіла, колькі як дапаможны інструмент.
Найбольш верагодныя ролі: прыкрыццё паўночнага напрамку, адцягванне ўкраінскіх рэзерваў ад фронту на ўсходзе і поўдні, сумесная ахова мяжы, размяшчэнне расійскіх войскаў і ракет, удзел у гібрыдных аперацыях, магчымае забеспячэнне другога эшалона ў выпадку буйной вайны РФ з НАТА.
Акрамя таго, Крэмль зацікаўлены ў паступовым паглынанні беларускага ваеннага суверэнітэту. Ужо цяпер сістэмы СПА, падрыхтоўка, штабы, вучэнні і частка камандных механізмаў глыбока інтэграваныя з РФ.
Але ёсць важны нюанс: Лукашэнка імкнецца захаваць кантроль над уласнай арміяй як над апошнім гарантам асабістай улады. Менавіта таму ён балансуе паміж дэманстрацыяй поўнай вернасці Маскве і нежаданнем адпраўляць войскі ў рэальную вайну. Ён разумее, што прамы ўдзел беларускай арміі ў маштабным канфлікце можа стаць для яго рэжыму кропкай незвароту.