Foreign Affairs: Ці здолее Трамп заключыць ядзерную здзелку з Іранам?
- 14.05.2026, 13:30
Галоўнае — не паўтараць старыя памылкі.
Адміністрацыя прэзідэнта ЗША Дональда Трампа спрабуе дамагчыся новай ядзернай здзелкі з Іранам. Аднак эксперты папярэджваюць, што сітуацыя настолькі змянілася, што паўтарыць пагадненне 2015 года ўжо немагчыма, пішуць эксперт па ядзернай палітыцы Мэцью Шарп і былы дырэктар па Іране ў Радзе нацыянальнай бяспекі ЗША Нэйт Свансан для часопіса (Foreign Affairs https://www.foreignaffairs.com/united-states/can-trump-get-new-nuclear-deal-iran) (пераклад — сайт Charter97.org).
Хаця амерыканскія і ізраільскія ўдары сур'ёзна пашкодзілі аб'екты ў Фардове і Натанзе, ключавая праблема засталася нявырашанай — Іран за апошнія гады рэзка прасунуўся ў ядзерных тэхналогіях. Тэгеран навучыўся вырабляць больш магутныя цэнтрыфугі і хутчэй разгортваць сістэмы ўзбагачэння ўрану. Калі ў 2015 годзе на стварэнне матэрыялу для ядзернай бомбы Ірану мог спатрэбіцца амаль год, дык цяпер гэты тэрмін, па ацэнках аналітыкаў, скараціўся прыкладна да шасці месяцаў.
Цяпер перамовы засяроджаны на двух пытаннях: замарожванні ўзбагачэння ўрану і лёсе запасаў высокаўзбагачанага паліва. Але спецыялісты лічаць гэтага недастатковым. Галоўная трывога Вашынгтона — магчымыя таемныя ядзерныя аб'екты Ірана і прабелы ў міжнародным кантролі.
Пасля выхаду ЗША са здзелкі ў 2018 годзе Тэгеран паступова звузіў супрацу з МАГАТЭ і абмежаваў доступ інспектараў. За гэты час Іран вырабіў дзясяткі тысяч цэнтрыфуг, і частка з іх тэарэтычна магла быць схавана на сакрэтных пляцоўках.
Эксперты таксама адзначаюць, што цяпер пагрозу ўяўляе не толькі ўзбагачэнне ўрану, але і патэнцыйная праца над стварэннем поўнавартаснай ядзернай баявой галоўкі. У ЗША ўсё часцей прызнаюць: Іран можа паралельна развіваць праграмы, якія цяжка выявіць нават міжнародным інспектарам.
Аўтары аналізу папярэджваюць, што Трамп рызыкуе паўтарыць старыя памылкі. Здзелка, якая абмяжуецца толькі вядомымі аб'ектамі і запасамі ўрану, не спыніць Іран канчаткова, а толькі падштурхне яго да яшчэ больш схаванага развіцця ядзернай праграмы.