Удары ЗСУ вывелі з ладу чвэрць нафтаперапрацоўчых магутнасцяў Расіі
- 15.05.2026, 12:14
Якія забяспечваюць 16% бензіну.
За апошнія два месяцы ўкраінская армія нанесла дзясяткі удараў па расійскай нафтавай інфраструктуры. Паводле падлікаў «Новай газеты Еўропа», дроны вывелі з ладу заводы або ўстаноўкі, якія перапрацоўваюць каля 62 млн тон нафты і выпускаюць каля 6,5 млн тон бензіну ў гадавым вымярэнні — амаль шостую частку яго выпуску ў краіне.
Пачынаючы з канца сакавіка пасля бамбардовак ЗСУ цалкам або часткова спыніліся восем расійскіх заводаў. Спыненая перапрацоўка на прадпрыемствах у Туапсэ і Навакуйбышаўску (кампанія «Роснефть»), а таксама на Кірышаўскім НПЗ «Сургутнефтегаз» і Астраханскім газаперапрацоўчым заводзе «Газпром» (ён выпускае нязначныя аб'ёмы бензіну). Часткова пацярпелі Сызранскі завод «Роснефть», сумесны завод «Роснефть» і «Газпромнефть» у Яраслаўлі, Пермскі НПЗ «Лукойл» і перапрацоўчы комплекс у Усць-Лузе «Новатэк». Праўда, апошні працуе толькі на экспарт і не выпускае бензін.
«Новая-Еўропа» падсумавала магутнасці ўстаноўак гэтых прадпрыемстваў, што спынілі працу, і прыйшла да высновы: з ладу выведзена каля 23% перапрацоўкі нафты ў Расіі, якія забяспечваюць каля 16% вытворчасці бензіну.
«Гэта выглядае сур'ёзна і трывожна для рынку. Па заводах б'юць, і не слаба!» — сказаў «Новай-Еўропе» суўладальнік рэгіянальнай сеткі АЗС, якая не ўваходзіць ні ў адну з вертыкальна інтэграваных нафтавых кампаній. Ён нагадвае, што прафіцыт вытворчасці бензіну ў Расіі не большы за 9% (гэта тое, што звычайна ідзе на экспарт, які ўлады забаранілі з красавіка для насычэння ўнутранага рынку), — то-бок цяперашнія бамбардзіроўкі пагражаюць паўнавартасным крызісам.
«Заводы рэгулярна бамбяць, перапрацоўка падае, сезон стартаваў — попыт высокі», — падтаквае яму іншы буйны трэйдар і дадае, што асабліва вялікія праблемы цяпер з пастаўкамі АІ-95. Пра тое, што на рынку пачынае складацца дэфіцыт паліва, на гэтым тыдні пісала і выданне «Коммерсант» са спасылкай на аналітыкаў і трэйдараў.
Суўладальнік рэгіянальнай сеткі АЗС так тлумачыць прычыны крызісу, які пачынаецца. Сеткам АЗС, якія не ўваходзяць у склад буйных нафтавых кампаній (а гэта прыблізна 40% продажаў паліва ў Расіі), усё складаней купляць паліва на Санкт-Пецярбургскай міжнароднай таварна-сыравіннай біржы. «На біржы жорсткі дэфіцыт па ўсіх відах», — сказаў суразмоўца. Дэфіцыт выкліканы тым, што буйныя кампаніі ў першую чаргу пастаўляюць паліва на ўласныя сеткі АЗС у тых рэгіёнах, дзе яны працуюць. «Пацярпелыя заводы і тэрыторыі не застануцца без паліва — за кошт нашых аб'ёмаў. Гэта традыцыйна. Нафтавыя кампаніі сябе забяспечаць, а мы — як атрымаецца», — сказаў суразмоўца.
Улічваючы, што асноўная частка перапрацоўчых магутнасцяў знаходзіцца ў еўрапейскай частцы Расіі, праблемы могуць пачацца ў Заходняй Сібіры, дзе ёсць толькі адзін буйны завод — Амскі НПЗ «Газпромнефти».
«Удары па НПЗ і экспартнай інфраструктуры ўжо перайшлі з катэгорыі лакальных збояў у катэгорыю макраэканамічна прыкметнага ціску на сістэму», — сказала «Новай-Еўропе» эксперт Цэнтра глабальнай энергетычнай палітыкі ў Калумбійскім універсітэце Таццяна Мітрова.
Яна звяртае ўвагу на статыстыку Міжнароднага энергетычнага агенцтва (IEA), якая пацвярджае, што бамбардзіроўкі партоў і заводаў абмяжоўваюць збытавыя магчымасці кампаній, якім няма куды накіроўваць частку аб'ёмаў сыравіны. Гэта ўжо прывяло да таго, што ў красавіку 2026-га ў параўнанні з красавіком 2025-га здабыча нафты ў Расіі знізілася на даволі прыкметныя 5%, або на 460 тыс. барэляў у суткі.
Яшчэ мацней пацярпеў экспарт нафтапрадуктаў — ён зваліўся да гістарычнага мінімуму паводле статыстыкі IEA, да 2,15 млн барэляў у суткі пасля таго, як у 2025-м у сярэднім быў на ўзроўні 2,5 млн барэляў у суткі.