Сі Цзіньпін параўнаў ЗША са Спартай
- 15.05.2026, 17:43
Пекін намякнуў на змену сусветнага лідара.
На сустрэчы з прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам у Пекіне лідар КНР Сі Цзіньпін нечакана загаварыў пра Старажытную Грэцыю. Кітайскі лідар нагадаў пра «пастку Фукідыда» — тэорыю, згодна з якой вайна становіцца амаль непазбежнай, калі дзяржава, якая набірае моц, кідае выклік дзеючаму сусветнаму лідару, піша The Guardian (пераклад — сайт Charter97.org).
У гэтай гістарычнай аналогіі Кітай відавочна адводзіць сабе ролю Афін — новай сілы, якая змяняе сусветны баланс. ЗША ж у логіцы Пекіна выглядаюць як Спарта — звышдзяржава, якая баіцца страты ўплыву.
Але праблема ў тым, што Кітай пакуль занадта рана запісвае Амерыку ў «згасаючыя імперыі».
За гады кіравання Сі краіна сапраўды ператварылася ў тэхналагічнага гіганта. Пекін актыўна развівае штучны інтэлект, вытворчасць электрамабіляў, ваенную прамысловасць і касмічныя праграмы. Кітайскія кампаніі ўсё больш упэўнена канкуруюць з Захадам, а армія атрымлівае ўсё больш фінансавання.
Аднак за гэтым фасадам хаваюцца сур'ёзныя праблемы. Кітайская эканоміка перажывае найбуйнейшы крызіс з часоў рэформаў. Абвал рынку нерухомасці знішчыў трыльёны долараў, пакінуў мільёны людзей без працы і падарваў давер насельніцтва. У многіх прамысловых гарадах фабрыкі прастойваюць, а моладзь масава сутыкаецца з беспрацоўем.
Пры гэтым афіцыйнай статыстыцы Кітая ўсё менш давяраюць нават унутры краіны. Пекін працягвае заяўляць пра рост эканомікі прыкладна на 5%, аднак незалежныя аналітыкі сумняюцца ў рэальнасці гэтых лічбаў. На фоне падзення спажывання, даўгавога крызісу і праблем будаўнічага сектара кітайская эканоміка ўсё больш нагадвае сістэму, дзе вонкавы вобраз сілы падтрымліваецца адміністрацыйнымі метадамі.
Сі робіць стаўку не на дабрабыт насельніцтва, а на дзяржаўную моц. Вялізныя сродкі накіроўваюцца ў абарону, чыпы, штучны інтэлект і робататэхніку, тады як сацыяльныя выдаткі скарачаюцца. Але новыя тэхналагічныя галіны пакуль не здольныя замяніць мільёны працоўных месцаў, страчаных пасля крызісу нерухомасці.
Менавіта тут Кітай уразлівы перад ЗША. Амерыка па-ранейшаму захоўвае глабальную фінансавую сістэму, найбуйнейшыя тэхналагічныя карпарацыі, сетку саюзнікаў і здольнасць прыцягваць таленты з усяго свету. У той час як многія краіны асцерагаюцца залежнасці ад Пекіна, Вашынгтон усё яшчэ ўспрымаецца як цэнтр сусветнай эканомікі і бяспекі.
Таму «пастка Фукідыда» сёння выглядае хутчэй як палітычнае папярэджанне з боку Кітая, чым як сведчанне яго непазбежнай перавагі.