Навукоўцаў уразіў нечаканы паварот у генеалагічным дрэве чалавека
- 16.05.2026, 16:45
Знойдзены сляды скрыжавання Homo erectus і дзянісаўцаў.
Міжнародная група навукоўцаў выявіла новыя сведчанні таго, што старажытныя віды людзей у мінулым актыўна змешваліся між сабой. Даследчыкі выявілі ў зубах Homo erectus генетычны варыянт, раней вядомы толькі ў дзянісаўцаў. Праца апублікаваная ў часопісе Nature.
Доўгі час эвалюцыю чалавека ўяўлялі як прамую лінію: адзін від паступова змяняў іншы. Аднак сучасныя даныя паказваюць, што гісторыя была значна складаней. На Зямлі адначасова жылі некалькі відаў людзей, якія не толькі суіснавалі, але і скрыжаваліся між сабой.
Навукоўцы вывучылі шэсць зубоў Homo erectus узростам каля 400 тысяч гадоў, знойдзеных на трох археалагічных стаянках у Кітаі. З-за ўзросту вылучыць з іх ДНК ужо немагчыма, аднак эмаль зубоў захоўвае бялкі, звязаныя са спадчыннай інфармацыяй.
Даследчыкі прааналізавалі бялкі зубной эмалі і выявілі два незвычайныя варыянты бялку амелабластыну, які ўдзельнічае ў фарміраванні эмалі. Адзін з іх раней ніколі не сустракаўся ў іншых старажытных людзей і, верагодна, быў уласцівы менавіта ўсходнеазіяцкім папуляцыям Homo erectus.
Другі варыянт аказаўся знаёмы навукоўцам: раней яго знаходзілі ў дзянісаўцаў — загадкавай групы старажытных людзей, вядомай толькі па некалькіх касцях і зубах. Гэта можа азначаць, што папуляцыі Homo erectus і дзянісаўцаў калісьці кантактавалі і абменьваліся генамі.
Дзянісаўцы застаюцца адной з галоўных загадак палеаантрапалогіі. Навукоўцы дагэтуль не ведаюць, ці былі яны адзіным відам, ці прадстаўлялі сабой некалькі блізкіх груп. Таксама невядома, наколькі шырока яны рассяліліся па Азіі і калі зніклі.
Аўтары працы дапускаюць, што знойдзены генетычны варыянт мог спачатку з'явіцца ў папуляцыях Homo erectus, а потым перайсці да дзянісаўцаў. Пазней частка такіх генетычных асаблівасцяў, верагодна, трапіла і да сучасных людзей.
Паводле слоў даследчыкаў, вынікі пацвярджаюць, што эвалюцыя чалавека была не лінейным працэсам, а складанай сеткай узаемадзеянняў паміж рознымі групамі старажытных людзей, якія тысячагоддзямі суіснавалі і абменьваліся генамі.